VÌ SAO KHÁCH TÂY CỰC KỲ THÍCH THÚ KHI ĐƯỢC NGỒI "GHẾ NHỰA" VỈA HÈ VIỆT NAM? | Vì Sao Mỗi Ngày

Nếu hỏi một du khách nước ngoài rằng điều gì khiến họ nhớ nhất về Việt Nam, nhiều người sẽ không nhắc đến khách sạn sang trọng, trung tâm thương mại hiện đại hay những khu nghỉ dưỡng đắt tiền, thứ họ nhớ. Có khi chỉ là một chiếc ghế nhựa thấp bé đặt trên vỉa hè đông người, cạnh nồi nước dùng nghi ngút khói, bên cạnh tiếng xe máy chạy qua liên tục. Nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng chính trải nghiệm ngồi ghế nhựa vỉa hè lại là một trong những điều khiến rất nhiều khách Tây thích thú, thậm chí xem đó là biểu tượng đời sống Việt Nam. Thoạt nhìn, chiếc ghế nhựa vỉa hè chẳng có gì đặc biệt. Nó rẻ, nhỏ, thấp, đôi khi hơi trông tranh, màu sắc sạc sỡ và được sản xuất hàng loạt. Nhưng điều thú vị là giá trị của nó không nằm ở bản thân chiếc ghế, mà nằm ở cả hệ sinh thái văn hóa xung quanh nó. Khi một du khách ngồi xuống chiếc ghế ấy, họ không chỉ ngồi để ăn, họ đang bước vào một không gian sống rất thật của địa phương. Ở nhiều quốc gia phương Tây như Mỹ, Đức, Anh hay Canada, việc ăn uống thường gắn với không gian trong nhà. Nhà hàng có cửa kính điều hòa, bàn ghế tiêu chuẩn, khu vực riêng tư rõ ràng, ngay cả đồ ăn nhanh cũng thường được thiết kế để vào mua rồi đi. Hoặc ngồi trong không gian khép kín, vỉa hè chủ yếu dành cho người đi bộ. Vì thế, khi đến Việt Nam và thấy người dân có thể biến một đoạn vỉa hè thành quán ăn sống động, du khách cảm thấy như đang chứng kiến một mô hình xã hội hoàn toàn khác. Chỉ cần vài chiếc ghế nhựa, vài chiếc bàn thấp, một bếp than nhỏ hoặc xe đẩy. Thế là một nhà hàng mini xuất hiện. Có thể là quán phở sáng, quán bún trà trưa, quán trà đá chiều hay quán ốc đêm. Với nhiều người nước ngoài, điều này mang lại cảm giác tự do và sáng tạo. Họ thấy người Việt có khả năng tận dụng không gian đô thị rất linh hoạt, nơi người khác chỉ thấy lối đi. Người Việt có thể nhìn ra cơ hội giao tiếp, kinh doanh và tạo nên nhịp sống. Một lý do lớn khác khiến khách Tây thích ghế như vỉa hè là cảm giác chân thật. Trong thời đại du lịch đại trà, rất nhiều nơi trên thế giới trở nên giống nhau. Bạn có thể vào một quán cà phê chuối ở Bangkok, Paris hay Sydney và thấy nội thất gần tương tự. Nhưng ngồi ghế nhựa ở Việt Nam thì khó nhầm lẫn với bất cứ đâu. Tiếng giao hàng, tiếng thia trạm bát, mùi nước mắm, mùi than nướng, tiếng coi xe, dòng người qua lại tất cả tạo nên trải nghiệm mà không resort 5 sao nào mô phỏng được. Nhiều du khách phương Tây ngày nay không còn chỉ tìm nơi đẹp để chụp ảnh. Họ muốn sống như người địa phương trong vài ngày. Và ghế nhựa vỉa hè chính là tấm vé rẻ nhất để bước vào đời sống bản địa. Chỉ cần gọi một ly cà phê sữa đá hay tô bún bò, họ đã có thể ngồi cạnh dân văn phòng, bác xe ôm, sinh viên, người bán hàng rong. Không ai quan tâm bạn đến từ đâu. Mọi người chỉ cùng ăn uống trong một không gian mở. Với khách du lịch, cảm giác hòa vào đám đông như vậy rất quý giá. Ở nhiều nước giàu, tính riêng tư được đề cao. Mỗi người có không gian cá nhân khá rõ. Nhưng ở Việt Nam, đặc biệt tại các quán vỉa hè, khoảng cách giữa người với người được rút ngắn, công kỳ đã rất là sang bàn nhỏ. Đôi khi người lạ phải ngồi trung bàn. Với một số người phương Tây mới đầu có thể hơi lạ. Nhưng rồi họ nhanh chóng nhận ra, đây là môi trường tuyệt vời để trò chuyện. Chỉ cần hỏi món này ăn sao, là có thể bắt đầu cuộc nói chuyện với người bản địa. Không ít cặp đôi du khách từng kể rằng, kỷ niệm đáng nhớ nhất của họ không phải du thuyền hay khách sạn sang trọng, mà là buổi tối ngồi ghế như ăn nem nướng, vừa né xe máy vừa cười vì chiếc ghế quá thấp. Chính sự vụn về ấy lại tạo ra niềm vui. Khi người trưởng thành ở phương Tây quen với ghế tiêu chuẩn cao giáo, việc co chân ngồi chiếc ghế nhỏ như quay về tuổi thơ, nó khiến họ bật cười và sự hài hước là yếu tố rất mạnh trong ký ức du lịch. Về mặt tâm lý học, con người thường ghi nhớ những trải nghiệm khác biệt hơn là những thứ quen thuộc. Một bữa ăn trong nhà hàng đẹp có thể ngon, nhưng nếu nó giống những nơi họ từng đến, ký ức sẽ mờ nhanh. Ngược lại, việc ngồi trên chiếc ghế thấp giữa phố, ăn tô phở nóng trong lúc trời xe lạnh Hà Nội, hay ngồi nhâm nhi bia lạnh ở Sài Gòn giữa đêm nóng, lại là trải nghiệm khó quên vì nó phá vỡ thói quen thường ngày. Chiếc ghế nhựa còn mang ý nghĩa dân chủ rất thú vị. Trên vỉa hè, khoảng cách xã hội dường như thu hẹp lại. Người mặc sơ mi công sở, khách du lịch đeo ba lô. Người lao động chân tay hay sinh viên đều có thể ngồi cùng loại ghế, ăn cùng món, trả mức giá gần nhau. Ở nhiều quốc gia, trải nghiệm ăn uống thường phân tầng rõ rệt. Quán bình dân cho một nhóm, nhà hàng cao cấp cho nhóm khác. Nhưng ở Việt Nam, không hiếm cảnh doanh nhân mặc vest ngồi ăn bún riêu trên ghế nhựa buổi sáng. Điều đó gây ấn tượng mạnh với khách nước ngoài. Từ góc độ kinh tế, ghế nhựa vỉa hè phản ánh khả năng khởi nghiệp chi phí thấp. Không cần vốn lớn để thuê mặt bằng đẹp, mua nội thất đắt tiền. Nhiều người có thể bắt đầu kinh doanh nhỏ bằng vài chục chiếc ghế và tay nghề nấu ăn tốt. Điều này tạo nên mạng lưới ẩm thực đường phố phong phú. Một thành phố có hàng nghìn quán nhỏ cũng đồng nghĩa du khách có hàng nghìn lựa chọn độc đáo so với mô hình chuỗi nhà hàng đồng nhất. Đây là lợi thế rất lớn. Một số du khách còn xem ghế nhựa là biểu tượng của tính cộng đồng châu Á. Ở Việt Nam, ăn uống không chỉ để nạp năng lượng mà còn để gặp nhau. Người ta hẹn cà phê vỉa hè, trà đá vỉa hè, ăn ốc vỉa hè, ngồi tán gấu hàng giờ. Chiếc ghế nhỏ vì thế trở thành công cụ kết nối xã hội. Nó đơn giản, di chuyển dễ, kéo ra kéo vào nhanh, linh hoạt theo số lượng người. Khi khách Tây quan sát thấy nhóm bạn Việt Nam có thể ngồi hàng giờ chỉ với vài ly nước rẻ tiền, nhưng cười nói rôm giả, họ cảm nhận được một kiểu hạnh phúc đời thường mà xã hội công nghiệp đôi khi thiếu. Cũng cần nói rằng nhiều nước khác có văn hóa đường phố như Thái Lan, Mexico hay Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên Việt Nam có nét riêng là sự kết hợp giữa nhịp xe máy, vỉa hè hẹp, mật độ quán dày đặc và chiếc ghế nhựa thấp đặc trưng. Nếu ở Ý người ta nhớ ghế gỗ ngoài quảng trường, ở Nhật nhớ quầy ramen nhỏ, thì ở Việt Nam nhiều người nhớ ghế nhựa màu xanh đỏ cam đặt sang sát bên nồi nước lèo. Mạng xã hội càng làm hiện tượng này lan rộng. Rất nhiều video du lịch trên Youtube, TikTok hay Instagram ghi cảnh du khách cao lớn loay hoay ngồi ghế thấp, rồi bật cười khi thưởng thức món ăn ngon bất ngờ. Hình ảnh ấy dễ lan truyền vì vừa chân thực vừa vui nhộn. Nó khiến những người chưa từng đến Việt Nam tò mò Tại sao chiếc ghế bé tí ấy lại xuất hiện khắp nơi? Và chính sự tò mò đó kéo thêm du khách mới. Một chi tiết thú vị là khi du lịch phát triển, nhiều nơi từng cố thay ghế nhựa bằng bàn ghế sang hơn để phục vụ khách quốc tế. Nhưng không ít du khách lại thích bàn gốc hơn. Họ không tìm đến Việt Nam để thấy bàn sao của quán phương Tây. Họ muốn thứ chỉ Việt Nam mới có. Điều này cho thấy đôi khi tài sản du lịch quý nhất không phải thứ đắt tiền, mà là bản sắc đời thường. Tất nhiên, ghế nhựa vỉa hè cũng có những tranh luận liên quan đến trật tự đô thị, vệ sinh hay quản lý không gian công cộng. Nhưng nếu nhìn ở góc độ văn hóa, nó phản ánh cách người Việt thích nghi với môi trường sống đông đúc và biến sự hạn chế thành nét riêng. Không có quảng trường lớn thì dùng vỉa hè. Không có mặt bằng rộng thì dùng ghế nhỏ. Không cần cầu kỳ vẫn có thể tạo nên nơi gặp gỡ ấm áp. Nhiều du khách sau khi về nước còn cố tìm lại cảm giác ấy. Có người mua ghế nhựa Việt Nam mang về làm kỷ niệm. Có người mở quán ăn Việt và cố tái hiện phong cách ghế thấp đường phố. Có người chỉ đơn giản nhớ ly cà phê sáng ngồi bên lề đường ngắm dòng xe qua lại. Điều họ nhớ không phải vật thể nhựa rẻ tiền, mà là trạng thái tinh thần, gần gũi, sống động, không khoảng cách. Nếu quan sát sâu hơn, chiếc ghế nhựa còn đại diện cho chiếc lý tận hưởng niềm vui từ những thứ nhỏ bé, không cần không gian xa hoa. Nhiều người Việt vẫn có thể biến vài mét vuông vỉa hè thành nơi tụ tập vui vẻ. Với những du khách đến từ xã hội áp lực cao, chi phí sống đắt đỏ, lịch trình dày đặc. Điều đó gợi ra cảm giác đáng mơ ước, hạnh phúc có thể đơn giản hơn họ nghĩ. Và có lẽ đó là lý do cuối cùng khiến khách Tây cực kỳ thích thú với ghế nhựa vỉa hè Việt Nam. Họ đến vì tò mò về chiếc ghế nhỏ, nhưng ở lại lâu hơn vì nhận ra đằng sau nó là cả một cách sống. Một cách sống nơi con người gần nhau hơn, niềm vui rẻ hơn, bữa ăn ồn ào hơn, nhưng ấm áp hơn. Chiếc ghế nhựa nhìn qua rất tầm thường, nhưng đôi khi chính những thứ tầm thường nhất lại kể câu chuyện rõ nhất về một đất nước.