VÌ SAO CHÂU ÂU KHOÁI NƯỚC MÍA VIỆT NAM?

Bạn có bao giờ nghĩ rằng một ly nước mía, thứ đồ uống vệ hòa bình dân, chỉ hơn chục nghìn đồng ở Việt Nam, lại có thể trở thành một đặc sản ở châu Âu, được bán trong các nhà hàng sang chảnh tại Paris, Mỹ, Thụy Sĩ, thậm chí là xuất khẩu sang cả Trung Đông, tại các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất hay không? Đúng vậy, nước mía Made in Vietnam, đặc biệt từ Tây Ninh, đã khiến những người Âu Châu mê mẩn. Họ sẵn sàng trả khoảng 5 đô la Mỹ, tức là khoảng 130.000 Việt Nam đồng, gấp khoảng 10 lần cho một ly nước mía ở Việt Nam, để được thưởng thức nước mía như người Việt Nam. Câu hỏi là, làm thế nào một thứ thức uống giản dĩ như thế, lại chinh phục được thị trường khó tính như tại châu Âu? Trước khi đi vào câu chuyện nước mía Việt Nam chinh phục châu Âu, chúng ta cần hiểu tại sao nước mía lại đặc biệt như vậy, và nước mía lại đến từ Việt Nam. Nước mía không chỉ là một thức uống, mà là một phần ký ức của rất nhiều người Việt Nam, từ thành thị đến nông thôn, từ miền Bắc cho đến miền Nam. Đầu đầu người ta cũng thấy những xe nước mía vỉa hè, với cây mía tươi, máy ép thì kêu rè rè. Đi kèm với đó là những ly nước mía vàng nhạt, ngọt lịm, thêm chút quất hay là chanh. Những ngày hay nóng bức, chỉ cần một ly nước mía mắt lạnh là đủ, xua tan mệt mỏi. Theo đồng ý, nước mía không chỉ giải khát, mà còn giúp thanh nhiệt, giải độc, bổ sung năng lượng nhanh chóng, và không gây béo như được tinh luyện. Với giá trị từ 10.000 cho đến hơn 10.000 đồng một ly, nước mía là thức uống quốc dân ai cũng yêu thích, học sinh, sinh viên, và mọi tầng lớp khác. Nhưng, điều thú vị là nước mía không chỉ được yêu thích ở Việt Nam, nó đã vượt đại dương đến tận châu Âu, nơi người ta sẵn sàng trả giá cao gấp cả chục lần để được thưởng thức nước mía. Ở châu Âu nó lạ. Và bạn có biết được rằng, ở châu Âu thì có trồng được mía hay không? Câu trả lời ngắn gọi là ở châu Âu có trồng được mía, nhưng mà trồng rất khó và không phổ biến. Cây mía là một loại cây nhiệt đới thích hợp với khí hậu nóng ẩm, nhiệt độ khoảng như ở Việt Nam chúng ta, và cần nhiều nước, ánh nắng, cùng với đất giàu chất dinh dưỡng. Ở Việt Nam thì mía phát triển rất tốt, vì khí hậu nhiệt đới gió mùa, nắng nhiều, mưa nhiều. Ở Cuba cũng vậy, nhưng ở châu Âu thì khác. Châu Âu họ nằm ở vùng ôn đới, với mùa đông lạnh giá, nhiệt độ có thể xuống dưới 0 độ C, và mùa hè thì ngắn. Nó không đủ nóng, không đủ ấm để cây mía phát triển tốt. Theo thông tin từ các nguồn mình tìm được, chỉ một số khu vực ở Nam Âu, như là miền Nam của Tây Ban Nha, miền Nam của Bồ Đào Nha, hay là đảo Madeira, có khí hậu ấm áp hơn, thì người ta đã trồng và trồng được mía. Thực tế, vào thế kỷ 15, thế kỷ 16, người Bồ Đào Nha và người Tây Ban Nha đã từng trồng mía ở đảo Madeira và quần đảo Canary. Nếu bạn thấy cái tên đảo Madeira quen thuộc, thì đây chính là quê hương của Cristiano Ronaldo. Tuy vậy, họ trồng mía ở đây thì cũng chỉ trồng với quy mô rất nhỏ mà thôi. Vì vậy, thay vì trồng mía, người châu Âu đã nhập mía hoặc đường từ các nước nhiệt đới, bao gồm Việt Nam. Và vì châu Âu không trồng mía rộng rãi, không trồng phổ biến, nên người châu Âu thường chỉ biết đến mía thông qua những sản phẩm cuối cùng của nó, ví dụ như là đường tinh luyện hoặc là rượu rum, chứ không quen với hình ảnh của cây mía tươi. Thế nên bây giờ ở châu Âu, nhất là ở những thành phố lớn, nếu bạn cầm một cây mía dài khoảng 2 mét đi ngoài đường, có thể nhiều người sẽ tò mò hỏi, cái cây này là cái cây gì vậy? Nói để hiểu rằng, nước mía Việt Nam sang châu Âu có một lợi thế đầu tiên, chính là nó lạ, và cái gì lạ thì cũng thu hút được rất nhiều người. Và để hiểu tại sao từ cái lạ trở thành một đặc sản tại châu Âu, thì chúng ta phải gặp một nhân vật đặc biệt, đó là ông Christophe Luger, người đã đưa nước mía Việt Nam ra thế giới. Câu chuyện bắt đầu vào năm 2012, khi ông Christophe Luger, một người Pháp gốc Hà Lan, đến Việt Nam cho một chuyến đi du lịch. Ông này thì vốn là một kỹ sư xây dựng, chẳng liên quan gì đến ngành thực phẩm hay là đồ uống, cũng không phải là blogger. Nhưng rồi một ngày nọ, khi đang lang thang ở Tây Ninh, ông tình cờ dừng lại ở một xe nước mía vỉa hè. Ông mới làm thử một ngụm nước mía tươi, rất là ngọt, rất là mát, thêm một chút tắc chua chua, nên ông cảm thấy rất khoái. Ông Luger kể rằng, ông đã bị chinh phục ngay lập tức bởi hương vị độc đáo, không lẫn vào đâu được của nước mía Việt Nam. Ông mới nghĩ là trời ơi, cái thứ ngon thế này mà sao ở Pháp không có, mang về Paris chắc là bán sẽ đắt hàng lắm. Thế là từ một khoảnh khắc yêu từ ngụm đầu tiên, ông Luger đã quyết định làm một việc mà không ai ngờ tới, mang nước mía Việt Nam sang châu Âu. Nhưng để làm được điều đó, ông phải vượt qua vô vàn thử thách, chọn mía, nhập khẩu, thiết kế MyApp đạt chuẩn châu Âu. Và hãy cùng xem, ông ấy đã làm như thế nào. Thứ nhất là phải chọn nguyên liệu chuẩn, không phải loại mía nào cũng được ông Luger chọn. Ông đã đi khắp nơi, thử mía từ Châu Phi, Costa Rica, Ai Cập, nhưng mà không loại nào ưng ý. Mía Châu Phi thì thân to quá, mía Ai Cập thì cũng ở Châu Phi, nhưng mà ở vùng Bắc Phi thì lại nhỏ quá. Mía Costa Rica thì không cho màu vàng nhạt đặc trưng. Cuối cùng ông phát hiện ra rằng, chỉ có cây mía ở cái chỗ ông đã thử nước mía, đó là mía Tây Ninh là hoàn hảo. Kích thước vừa phải, ngọt thanh, cho nước ép màu vàng nhạt đẹp mắt. Ông Luger còn rất chú trọng đến chất lượng. Ông yêu cầu mía phải được trồng hoàn toàn không dùng hóa chất, đảm bảo vị ngọt tự nhiên và an toàn cho người dùng. Và đây chính là điểm mạnh giúp nước mía Việt Nam đã chinh phục người châu Âu, vốn rất khắt khe về tiêu chuẩn thực phẩm. Chọn được mía rồi thì lại phải vận chuyển mía tươi. Đây là một thử thách rất lớn. Mía tươi nếu vận chuyển từ Việt Nam sang Pháp, sẽ bị lên men sau khoảng một tuần. Nếu bạn nào đã từng mua mía về để một góc nhà có lẽ cũng biết. Mà lên men rồi thì làm sao mà dùng được nữa. Ban đầu thì chi phí nhập khẩu mía tươi là quá lớn. Nhưng mà ông Luger không bỏ cuộc. Ông nghĩ ra cách là cạo vỏ, cắt mía thành những đoạn khoảng nửa mét, đóng gói 15 cân một túi, sau đó cấp đông rồi mới vận chuyển. Nhờ vậy nên mía vẫn giữ được độ tươi ngon cho đến châu Âu, dù không thể tươi ngon bằng mía vừa chặt sau. Từ năm 2012, ông Luger đã bắt đầu nhập hàng tấn mía từ Tây Ninh. Định điểm là 3 container mía cây và nước mía đóng chai vào đầu năm 2020. Sau đó còn thêm rất nhiều container nữa, bao gồm có một container máy ép. Những container này đã mang hương vị Việt Nam đến Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ và thậm chí sang đến cả các tiểu vương quốc Ả Độ Công Nhất. Vậy là đã tìm được nguồn mía, đã nhập được mía, bây giờ phải tạo ra nước mía. Vậy là phải cần đến máy ép. Máy ép nước mía vỉa hè của Việt Nam thì đúng là huyền thoại. Nhưng mà cái huyền thoại Việt Nam lại không đáp ứng được tiêu chuẩn an toàn của châu Âu. Châu Âu họ có tiêu chuẩn khác. Ông Lucha với kinh nghiệm của kỹ sư xây dựng đã hợp tác với các thợ thủ công của Việt Nam để thiết kế máy ép nước mía mới. Máy này nhỏ gọn, an toàn, hoạt động rất là êm ái nhưng vẫn giữ được chất lượng nước mía ép tươi ngon như máy vỉa hè của Việt Nam. Để được cấp phép tại châu Âu, ông phải trải qua quy trình kiểm định nghiêm ngặt và ông đã phải có một báo cáo kỹ thuật dài 30 trang mất 8 tháng và 12.000 USD để máy ép nước mía của mình đạt chuẩn châu Âu. Nhưng công sự đó đã được đền đáp. Hàng trăm máy ép đã được xuất khẩu sang Pháp, Bỉ, Thụy Sĩ và nhiều nước khác mang hình ảnh của một Việt Nam hiện đại và sáng tạo. Như vậy là nước mía, những dòng nước mía của Việt Nam đã chảy tại châu Âu. Vậy điều gì khiến nước mía Việt Nam, đặc biệt từ Tây Ninh, được người châu Âu yêu thích đến như vậy? Bởi vì nước mía có vị ngọt thanh, không gắt, kết hợp với chút chanh hay lạc quất mà miền Nam gọi là tắc, tạo ra một thứ thức uống dạy khác hoàn hảo. Ở châu Âu thì người ta thường quen với những loại nước ép trái cây như là cam, táo thì nước mía mang đến một trải nghiệm mới lạ. Ở Tây thì họ rất chú trọng đến thực phẩm tự nhiên và không hóa chất. Nước mía Việt Nam được sản xuất từ nước mía không dùng hóa chất cũng đáp ứng đủ những tiêu chuẩn hoàn hảo này. Hay ở châu Âu thì nước mía không chỉ được uống tươi. Ông Luger còn sản xuất nước mía đóng chai tại Việt Nam rồi xuất khẩu sang Pháp bán cho những nhà máy sản xuất rượu Rum, một loại rượu nổi tiếng làm từ mía. Ngoài ra người châu Âu họ cũng rất sáng tạo. Họ dùng nước mía pha cocktail, thêm giữa hoặc thêm gừng rồi là mít thêm rất nhiều đồ uống khác. Bởi vì ở Việt Nam hình như là chúng ta quen với nước mía uống tươi nên chúng ta không có những công thức kiểu như vậy. Nước mía ở Việt Nam cũng được tiếp thị như một sản phẩm bí truyền từ phương Đông man đậm bản sắc văn hóa Việt Nam. Câu chuyện với ông Luger, một người Pháp yêu nước mía đến mức mang cả cây mía và máy ép sang châu Âu đã tạo ra một sự hút đặc biệt. Ở Paris, các quán ăn Việt Nam dùng nước mía như một cách để giới thiệu văn hóa quê nhà thu hút cả người Việt xa quê lẫn những người bản địa tò mò muốn thử. Dù ở Việt Nam, nước mía chỉ có hơn chục nghìn một cốc nhưng ở châu Âu, một cốc như vậy sẽ có giá cao cả chục lần. Giá cao không chỉ do chi phí vận chuyển và sản xuất mà nước mía còn được định vị như một thức uống đặc sản. So với những loại thức ép khác tại châu Âu, giá này vẫn được xem là quá hợp lý khiến nước mía trở thành lựa chọn yêu thích của nhiều người. Nếu bạn còn nhớ câu chuyện về cao sao vàng mà mình từng kể thì sẽ thấy một điểm chung thú vị. Cả cao sao vàng và nước mía đều là những sản phẩm bình dân của Việt Nam nhưng đã chinh phục được thị trường quốc tế nhờ kết hợp chất lượng, văn hóa và chế lực thông minh. Cao sao vàng chính là câu chuyện từ một hộp cao soa giá vài nghìn đồng trở thành huyền thoại ở Nga thể Liên Xô được bán trên Amazon của Nhật Bản giá đắt gấp 50 lần nhờ công dụng đa năng, mùi hương độc đáo và câu chuyện hoái cổ. Còn nước mía từ một ly nước vỉa hè nó đã lên đời, lên đời đúng nghĩa được đưa vào những nhà hàng được người châu Âu yêu thích vì vị ngọt thanh, tính tự nhiên và câu chuyện với ông Lucher mang văn hóa Việt Nam ra thế giới. Cả hai câu chuyện này, hai sản phẩm này đều cho thấy rằng những thứ tưởng chừng rất đơn giản ở Việt Nam từ cao soa cho đến nước mía đều có thể trở thành đại sứ văn hóa nếu được tiêm thị đúng cách và gắn với một câu chuyện hấp dẫn. Họ không bán sản phẩm, họ bán câu chuyện. Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật xuống thông báo và chia sẻ. Giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt.