Can đảm đứng về phía lẽ phải

Chào mừng quý khán kính giả đến với chương trình Nàng Sen kể chuyện Quý vị thân mến, vào thời Xuân Thu, Thôi Trữ làm quan đại thần của nước Tề, lập mưu sát hại vua Tề Trang Công Để che dấu sự thật, Thôi Trữ lệnh cho quan chiếp sử, khi ấy là thái sử bá, viết vào sách sử rằng Tề Trang Công bị bệnh sốt rét mà chết. Thái sử bá không đồng ý, kiên quyết viết rằng Ngày ức hợi tháng 5 mùa hạ, Thôi Trữ giết vua quan, hiệu là Tề Trang Công Thôi Trữ nổi giận, hạ lệnh xử tử thái sử bá Thái sử bá có ba người em trai là Thái sử Trọng, Thái sử Thúc và Thái sử Quý Trọng nối nghiệp anh, chép đúng câu ấy, liền bị Thôi Trữ giết chết Thúc kế nghiệp hai anh, chép y như thế, lại cũng bị giết chết Tới người em Úc là Quý, vẫn chép đúng câu ấy, không mảy may thay đổi Thôi Trữ tức giận, cầm thẻ sách lên, hỏi Quý Ba anh trai người đều vì câu này mà chết, lẽ nào người không quý tiếc mạng sống của mình ư Nếu người chịu chép khác đi, thì ta sẽ tha chết cho Quý đáp, chép đúng sự thật là chức phận của người làm sử Nếu vì cầu sống mà làm trái chức phận, thì chẳng thà chết còn hơn Năm xưa, Triệu Xuyên, em trai của Triệu Thuẫn, giết chết tướng Linh Công Quang sử thời đó là Đỗng Hồ cho rằng Triệu Thuẫn làm tướng quốc mà không trừng phạt Triệu Xuyên Cho nên ông liền viết vào sách sử rằng Triệu Thuẫn giết vua Triệu Thuẫn không trách phạt Quang sử bởi vì ông biết đó là chức trách của Quang sử Dù hôm nay tôi không viết ra câu ấy, thì trong thiên hạ nhất định sẽ có người viết lại Còn nếu tôi viết khác đi, thì cũng không thể chê giấu được việc xấu mà tướng quốc đã làm Lại chỉ khiến những người biết rõ sự thật kia cười chê tướng quốc thêm thôi Do đó, tôi liều chết chép đúng sự thật, xin tướng quốc cứ tùy ý định đoạt Thôi trữ đành thở dài, trả lại thẻ sách cho Thái Sử Quý và không giết ông nữa Quý cầm thẻ sách ra về Khi sắp đến sữ quán thì vừa hay gặp Nam Sử Thị Quý hỏi ông tại sao lại đến đây Nam Sử Thị đáp Tôi nghe nói anh em nhà ông vì kiên quyết viết đúng sự thật mà đều bị giết cả Lo rằng không có ai viết lại việc này đúng sự thật nữa Nên tôi vội vã cầm thẻ sách tới đây Quý liền đưa thẻ sách trong tay cho Nam Sử Thị xem Lúc này ông mới yên tâm ra về Thời xưa, các sữ quan đời này qua đời khác Không chỉ kế thừa chức trách mà còn truyền cho nhau tinh thần khẳng khái Dám lấy sinh mệnh của mình ra để bảo vệ sự thật lịch sử Nếu không, lịch sử sẽ bị bóp méo Sự việc sẽ bị đổi trắng thay đen Và người đời sau cũng không cách nào phân biệt được thật giả nữa Cổ nhân cho rằng Khi chúng ta làm bất cứ việc gì Thì đều cần phải xuất phát từ một chữ chính Nếu nhận thấy việc đó là đúng đắn và nên làm Thì sẽ kiên quyết thực hiện Chứ không cần viện dẫn quá nhiều lý do Thể hiện ra cái tâm ngay chính, can trường và trung thực Xã hội mà nếu thiếu đi những người ngay chính Dám đứng về phía lễ phải và lên tiếng cho sự thật Thì xã hội đó sẽ dần suy vong Cái sai sẽ trở thành cái đúng Và dối trá sẽ được chấp nhận như một điều tất yếu của cuộc sống Nhưng một người cần phải có bao nhiêu dụng khí Để có thể can đảm đứng về phía lễ phải Vào thời Xuân Thu, Khổng Tử là nhà hiện triết nổi danh ở đất Thần Châu Năm 22 tuổi, ông bắt đầu dạy học Khi thời cuộc suy thoái, lễ nhạc băng hoại Khổng Tử đề xướng khôi phục lễ nhạc Thực hành đạo trĩ quốc nhân đức Ông khuyến khích mọi người đề cao đạo đức Tuân theo nhân, nhĩa, lễ, trí, tính Giữ vững bổn phận và khôi phục trật tự nhân lung Năm 30 tuổi, Khổng Tử được lỗ chiêu công Bang cho một cổ xe song mã và một người hầu Để đến Lạc Dương tham quan, khảo cứu luật lệ và thư tịch cổ Sau đó, Khổng Tử trở về nước lỗ Nhưng không được trọng dụng Năm ông 35 tuổi, Quý Bình Tử khởi loạn Ông phải chạy sang nước Tề lánh nạn Vua Tề Cảnh Công rất khâm phục tài học và trí tuệ của Khổng Tử Muốn phong đất Ni Khê cho ông Nhưng bị tướng quốc Yến Anh ngăn cản Ở Tề không được trọng dụng Khổng Tử lại buôn ba trở về nước lỗ Tiếp tục việc dạy học Có thời điểm, học trò của ông lên tới ba nghìn người Trong đó có bảy mươi hai người tài năng xuất chúng Gọi là thất thập nhị hiền Mãi đến năm năm mươi tuổi Khổng Tử mới được vua lỗ định công Phong làm trung đô tế Sau đó làm đại tư khấu, kim quyền tệ tướng Từ khi Khổng Tử vào triều Nước lỗ nhanh chóng, cường thịnh Ông còn lập mưu Khiến vua tề phải trả lại ruộng quy âm Hoang điền, vấn dương cho nước lỗ Lo ngại nước lỗ mạnh lên Vua tề theo kế Dân Mỹ nữ cho vua lỗ Vua lỗ sau đó trầm mê tử sắc Bỏ bê triều 9 Có khi ba ngày không lên thiết triều Mọi việc đều giao cả cho quần thần Ở tuổi 55 Chứng kiến triều 9 hỗn loạn như vậy Khổng Tử từ quang Rời khỏi nước lỗ Chu du các nước Khổng Tử cứ đi lại giữa các nước chư hầu Suốt 14 năm ròng rã Chịu đủ mọi nỗi khổ cực Nhưng không có nước nào Muốn áp dụng đạo trị quốc của ông Dẫu vậy, ông vẫn kiên trì Với lý tưởng trị quốc an ban Bằng lễ nhạc và đạo đức Dù ở trong hoàn cảnh nào Ông cũng luôn dạy học trò Phải kiên trì, tiết tháo Có lần Khổng Tử cùng các học trò Tới nước trần thì cạn kiệt lương thực Một số học trò của ông Còn ngã bệnh Tử lộ than thở rằng Than ôi! Người quân tử cũng có lúc Phải khúng cùng vậy ư Khổng Tử đáp Người quân tử Khi gặp cảnh khúng cùng Thì vẫn có thể kiên trì, tiết tháo Kẻ tiểu nhân khúng cùng Thì việc gì cũng dám làm Bối cảnh Thời xuân thu lắm rối ren Chiến tranh giữa Các nước chưa hầu xảy ra liên miên Quân vương các nước Không tiếp thu lý tưởng của ông Không trọng dụng ông Thậm chí còn chê cười Ông lũi thời Cho rằng cách trị quốc Bằng lễ nghi, âm nhạc thời chu Là lạc hậu Và khó thực hiện Khổng tử bị vây khốm Ở đất khuôn, bị mưu sát Ở đất tống, bị cản trở Ở đất bồ, bị bao vây Đến cản lương thực giữa nước Trần Và nước Thái Lại còn bị quần thần dìm pha Ẩn sỉ chê cười Dù phải đối diện Với muôn vàng gian nan Và thử thách như vậy Nhưng khổng tử vẫn kiên định Không thay đổi chí hướng Ông vẫn một lòng Theo đuổi lý tưởng khắc kỹ phục lễ Vẫn miệt mài dạy học Vẫn du thuyết khắp nơi Để truyền bá đạo đức nhân lung Không oán hận Cũng không chán nản Giữ vẫn khí tiết Của một bậc thánh nhân Khổng tử dạy học trò rằng Chi lan sinh vu thăm cốc Bất dĩ vô nhân Nhi bất phương Quân tử tu đạo lập đức Bất vi bần khống nhi biết tiếc Nghĩa là Hoa lan mọc trong núi sâu Không vì ở chốn không người Mà không thơm Người quân tử tu đạo lập đức Không vì khống cùng Mà thay đổi khí tiết Ông đi tới đâu Đều lan tỏa lòng tốt Và đạo lý làm người đến đó Giúp người dân Hiểu biết lễ nghi Trọng đức hành thiện Sống có đạo nghĩa Năm 69 tuổi Khổng tử trở về nước lỗ Chuyên tâm viết sách Ông mất năm 71 tuổi Khi tâm nguyện vẫn chưa thành Nhưng Ông chính là người đã đặt nền móng Cho Nho Giáo Khiến Nho Giáo trở thành Một trong những hệ tư tưởng Quan trọng nhất Có ảnh hưởng vô cùng sâu rộng Đến lịch sử và văn hóa phương Đông Những lời dạy Và triết lý của ông Đã giúp duy trì quy phạm đạo đức Của dân tộc Trung Hoa Trong suốt 2000 năm Trong sử ký Tư Mã Thiên có lời bình rằng Tôi đọc sách khổng tử Như trông thấy cách làm người Của Ngài Sàng nước lỗ Xem nhà thờ trọng ni Nào xe, nào áo Nào đồ thờ Các học trò thường tới đó tập lễ Tôi bồi hồi nán lại Không nở ra về Trong đời Vua chúa cho đến Người tài giỏi nhiều lắm Sống thì vẻ vang Nhưng chết rồi là hết Thầy khổng áo vải Truyền hơn 10 đời Mà học giả vẫn tôn trọng Từ thiên tử Đến vương hầu ở trung nguyên này Nhắc tới 6 kinh Đều phải lấy Ngài làm chuẩn Thật là bật chí thánh vậy Cũng nói Ở phương Tây Sócrates được xem Là một trong những nhà hiền triết vĩ đại Đã định hình Nền triết học phương Tây Sócrates cho rằng Mục đích của triết học Không phải là để nhận thức tự nhiên Mà đúng hơn Là để nhận thức tự kỷ Và rằng Mọi thứ trong thế giới này Đã được thần an bài Ông giành trọn cuộc đời Để tiếp xúc với mọi người Ngăn họ phạm sai lầm Và khơi dậy Lòng tự trọng nơi họ Sócrates Muốn bảo vệ nguyên trạng Nền tảng đạo đức xã hội Thay vì chạy theo sự phát triển Mà thiếu đạo đức Ông từng nói rằng Tiền tài Không thể sinh ra đức hạnh Nhưng đức hạnh Có thể mang đến tiền tài Và những điều tốt đẹp khác Cho cá nhân và quốc gia Ông cố gắng Phá vỡ quan nghiệm lâu đời rằng Chân lý thuộc về kẻ mạnh Vốn rất phổ biến Trong xã hội Hy Lạp Ông thường chọc giận Giới cầm quyền Athens Khi đòi xem xét Và chất vấn lại Các phán quyết của tòa án Có lần Một nhà tiên tri Tại Delphi Tuyên bố rằng Không ai thông thái hơn Sócrates Nhưng Sócrates không đồng tình Ông cho rằng Mình chẳng biết gì cả Và để chứng minh Nhà tiên tri kia sai Ông đã đi khắp nơi Tìm gặp và đặt câu hỏi Cho những người được cho là không ngoan nhất Thành Athens Từ chính khách, thi sĩ Cho tới thợ thủ công Tuy nhiên Sau khi trò chuyện với họ Sócrates nhận ra Những người tự cho là mình có hiểu biết nhiều Thực ra Lại biết rất ít Hoặc chẳng biết gì cả Ông kết luận rằng Đúng là ông không ngoan hơn họ thật Bởi vì Ông có thể nhận thức được Sự ngu dốt của bản thân Trong khi họ thì không Chính vì biết rõ Sự thiếu hiểu biết của bản thân Ngịch lý thay Lại khiến Sócrates trở thành người thông thái nhất Từ đó Ông cũng nổi tiếng Với câu nói Đây không chỉ là câu nói Thể hiện sự khiêm tốn về trí tuệ Mà còn là nền tảng Của tri thức đức thật Bởi vì Phần lớn chúng ta đều sống Trong ảo tưởng rằng Mình biết rất nhiều Và những điều mình biết là đúng Khi ta nghĩ rằng mình đã biết Ta sẽ ngừng học hỏi Ngừng tìm kiếm Và khép chặt tâm trí lại Chỉ khi dám thừa nhận Rằng mình chưa biết Ta mới thực sự đặt mình Trong tâm thế học hỏi Cởi mở tấm lòng Và sẵn sàng tiếp nhận sự thật Cùng những điều mới mẻ Nhờ nhận thức được điều này Sócrates không ngừng đặt câu hỏi Liên tục kiểm chứng lại Những gì được coi là chân lý Và kiên trì phơi bày ra Những niềm tin sai lệch Đây chính là phương pháp Truy vấn biện chứng Hay còn gọi là phương pháp Bác bỏ bằng logic Nền tảng của triết học phương Tây Và tư duy khoa học sau này Tuy nhiên Chính tư duy phản biện của Sócrates Đã khiến giới cầm quyền Athens Lo ngại Và cảm thấy bị đe dọa Giới tinh hoa Từng bị ông công khai chất vấn Sau khi lộ ra sự tự mãn Và thiếu hiểu biết của mình Đã quay sang chống lại ông Họ cáo buộc Sócrates Đầu độc tâm trí thanh niên Athens Nên bắt giam ông Sau đó Sócrates bị kết án tử hình Bằng cách Ú một loại độc dược Được bào chế từ cây độc cần Dù Sócrates Có nhiều cơ hội trốn thoát Nhưng ông không làm vậy Trước khi nhắm mắt Sócrates đã nói với Crito Người bạn trung thành của mình rằng Crito Chúng ta nợ thần Asclepius Một con gà trống Làm ơn đừng quên trả Món nợ đó Người Hy Lạp cổ đại Thường hứa sẽ dân một con gà trống Cho thần Asclepius Để tạ ơn nếu được Chữa khỏi bệnh Bởi vì Sócrates coi cuộc sống trần tục Là một thứ bệnh tật Bệnh của thân xác Của dục vọng Của những giới hạn và khổ đau Và cái chết Chính là liệu thuốc cuối cùng Giúp linh hồn được giải thoát Để trở về với chân lý vĩnh hẳn Đứng trước cái chết Sócrates không hề sợ hãi Những lời Trăng trối của ông Vẫn mang đầy tính triết lý Suốt cuộc đời mình Sócrates Một lòng theo đuổi chân lý Và không ngừng tự vấn Ông ví mình như con rùi trâu Chíp thức tỉnh người Athens Buộc họ phải tư duy Phản tỉnh Phải tự vấn về đức hạnh Và chân lý Thay vì sống một cuộc đời u mê Và lười biến Ông có một câu nói nổi tiếng rằng Tôi sẽ không nhượng bộ Bất kỳ ai Làm trái với lẽ phải Cả khổng tử và Sócrates Đều trải qua một hành trình dài Đầy gian nan Để kiên trì bảo vệ chân lý Họ không chỉ phải đối mặt Với những thiếu thốn về vật chất Chấp nhận từ bỏ Mọi lợi ích cá nhân Mà còn phải chịu đựng sự cô đơn Lạc lỏng Và bị đa số người đời hiểu lầm Thậm chí Sócrates phải đánh đổi cả mạng sống Để theo đuổi lẽ phải đến cùng Nếu không có những người như Sócrates Khổng tử Hay bá Trọng, thúc, quý Có lẽ xã hội này Đã phát triển theo một hướng rất khác Có thể là hỗn loạn hơn Trì trẻ hơn Và bất công hơn Bản năng của con người Là mong muốn được an toàn Được yêu thương Và được công nhận Nỗi sợ lớn nhất của hầu hết mọi người Là bị xã hội ruồn bỏ Trở thành kẻ lạc lỏng Và cô độc Thế nhưng Những bậc thánh hiền Lại thường không lựa chọn con đường dễ dàng để đi Họ dám vượt qua Nỗi sợ hãi sâu thẳm nhất Trong bản chất con người Để sống trọn vẹn Kỳ thật thì Mỗi người trong chúng ta cũng vậy Dù không phải là một nhà hiền truyết Nhưng ai cũng đều đang đóng Một vai trò quan trọng Trong việc gìn giữ Và bảo vệ lễ thật Những giá trị phổ quát của nhân loại Như chân thật Thiện lương, nhẫn nại Là chân lý Mà mỗi người đều có trách nhiệm phải duy hộ Nếu không Xã hội này sẽ mục rũn từ bên trong Và đến một ngày nào đó Chính chúng ta Sẽ trở thành nạn nhân Của cái ác Có một câu nói rất thú vị rằng Là người lương thiện Khó hơn người thông minh Bởi vì Thông minh là thiên phú Còn lương thiện là sự lựa chọn Một người cần phải dũng cảm đến nhường nào Kiên định đến nhường nào Và tu dưỡng nhiều đến thế nào Mới có thể buông bỏ được lợi ích cá nhân Đứng trước sự chê cười Của đa số đám đông Áp lực của cường quyền Mà vẫn kiên trì Làm điều đúng đắn Nhưng dù ở trong hoàn cảnh khó khăn như thế nào Hy vọng rằng Tất cả chúng ta Đều có thể lựa chọn Đứng về phía lễ phải Cảm ơn quý vị đã lắng nghe Quan tâm Và chia sẻ radio của Nàng Sen kể chuyện Đừng quên nhấn follow Để đón xem video mới vào thứ Bảy hàng tuần Hẹn gặp lại quý vị Ở những chương trình lần sau Thân ái và chào tạm biệt