Nàng Dâu Câm Sống Trong Hang Đá Câu Chuyện Cảm Động Về Lòng Người

Có khi nào bạn tự hỏi, một người chết đi thật sự biến mất từ lúc nào không? Là khi họ nhắm mắt? Hay là khi không còn ai nhớ tên họ nữa? Ở Trấn Vân Mộ có một người đàn bà cầm đã dành 10 năm chỉ để giữ lại tên tuổi cho những người chết ngoài đường. Và điều nàng nhận lại không phải lòng biết ơn mà là sự sợ hãi của cả Trấn. Hãy xem hết câu chuyện này để hiểu điều gì mới thật sự khiến một con người biến mất khỏi thế gian. Thùa ấy, ở vùng Vân Mộ có một hang đá nằm dưới chân núi ô lăng mà dân trong Trấn không ai dám bén mảng tới sau khi trời tối. Người già bảo nơi đó có quỷ, trẻ con đi ngang đều bị kéo tay tránh sang bên khác. Có người nói mỗi đêm đều nghe tiếng góp cọc cọc vang ra từ trong núi, chậm rãi như tiếng ai đang đóng đinh vào quan tài. Có người lại thề rằng từng nhìn thấy khói nhang bay ra khỏi khe đá lúc nửa đêm dù bên trong không hề có người ở. Nhưng điều khiến dân Trấn sợ nhất không phải tiếng động ấy, mà là người đàn bà câm sống trong hàng. Không ai biết nàng tên thật là gì. Dân già, cả Trấn chỉ gọi nàng là Quỷ Nương Núi Tây. Người ta đồn rằng nàng chuyên đi nhặt xác chết ngoài Đồng Hoàng. Những kẻ say rượu về khuya từng nhìn thấy một bóng người gầy gò kéo thi thể phủ chiếu đi trong tuyết trắng. Có kẻ còn nói tận mắt thấy nàng ngồi giữa nghĩa địa, dùng dao khắc gì đó lên những tấm gỗ nhỏ dưới ánh đèn dầu. Lời đồn chuyên lâu ngày thành nỗi sợ. Mỗi khi có người chết mất xác, dân Trấn đều lầm bầm nhắc tới hang đá dưới núi Âu Lăng. Mùa đông năm ấy, lạnh hơn mọi năm. Tuyết phủ trắng các mái nhà từ đầu tháng Chạp. Người nghèo chết rét ngày một nhiều. Ngoài chợ, bắt đầu xuất hiện những chiếc chiếu cuộn lại đặt bên đường chờ người tới mang đi. Có xác nằm từ sáng tới chiều, vẫn không ai nhận. Ai cũng lo cho miếng ăn của mình, còn hơi sức đâu mà lo người chết. Đúng lúc ấy, Tân Tri huyện Tân Dịch tới nhậm chức. Ông còn trẻ, chưa quá 30, gương mặt lạnh và ít nói. Ngày đầu vào nhà môn, việc đầu tiên ông làm không phải mở tiệc nhận chức, mà là kiểm tra sổ ghi người mất tích trong Trấn. Sổ dày hơn ông tưởng. Nhiều cái tên đã biến mất suốt vài năm nhưng chưa từng tìm được xác. Tân Dịch cao mày hỏi, viên Sai Dịch đứng cạnh. Người đâu cả rồi, Sai Dịch cúi đầu đáp nhỏ. Có lẽ bị xói tha ngoài núi. Một lão bộ khoái già đứng phía sau trần trừ rất lâu mới lên tiếng. Đại nhân, cũng có người nói xác đều bị mang tới hang đá phía tây. Tân Dịch ngẩn lên, hả? Lão bộ khoái nuốt khan. Người đàn bà câm ở đó, không bình thường. Tối hôm ấy, khi trở về hậu viện nhà môn, Tân Dịch vẫn nhớ tới ánh mắt né tránh của đám Sai Dịch lúc nhắc về hang đá. Ông không tin quỷ thần. Nhưng ông tin có người đang che giấu điều gì đó. Ba ngày sau, thêm một xác phu đào mỏ mất tích giữa đường vận thàn. Đến chiều, có người lên báo đã nhìn thấy dấu kéo lê trên tuyết dẫn về phía núi Âu Lăng. Tin tức lập tức làm cả trấn não loạn. Ngoài tử quán, dân chúng bắt đầu bàn tán. Ta đã nói mà. Người đàn bà đó nuôi quỷ. Không chừng đang luyện tà thuật bằng xác chết. Nghe nói trong hang có rất nhiều đầu lâu. Có kẻ còn thấy ánh đèn xanh lúc nửa đêm. Tân Dịch ngồi lặng nghe hết. Cuối cùng ông đặt chén trà xuống. Ngày mai dẫn đường cho ta. Đám người quanh bàn lập tức im bật. Lão bộ khoái tải mặt. Đại nhân thật sự muốn lên đó sao? Tân Dịch nhìn ra màn tuyết ngoài cửa. Nếu bên trong thật sự có người hại mạng dân chúng, bàn quan phải biết. Không ai dám đáp. Đêm hôm ấy, tuyết rơi dày hơn. Một tên lính canh đứng ngoài cổng tây bỗng nhìn thấy bóng người xuất hiện giữa màn trắng mịt mù. Hắn dùng mình. Một người đàn bà mặc áo vải xám đang cúi đầu kéo thứ gì đó phía sau. Chiếc chiếu phủ kín thân người bên dưới bị kéo đi trên tuyết tạo thành một vệt dài lạnh bút. Người đàn bà bà không hề ngằng đầu. Nàng chỉ lặng lẽ bước về phía núi ô lăng. Tên lính canh đứng chết cứng cho tới khi bóng ấy biến mất hẳn trong màn tuyết. Sáng hôm sau cả trấn vân mộ đều biết tin. Tân trì huyện sắp phá hang đá phía tây núi. Hang đá dưới chân núi ô lăng không lớn như lời đồn. Bên trong chỉ đủ chỗ cho hai người sống qua mùa đông. Một bếp lửa cũ, một chiếc giường gỗ kê sát vách, vài bó củi khô treo trên cao để tránh ẩm. Thẩm A Liên cúi người đặt thi thể vừa mang về xuống nền đá. Nàng phủi lớp tuyết dính trên vai áo rồi nhóm thêm lửa. Người chết là một phu đào mỏ ngoài bến than phía đông trấn. Ông ta chết rết. Lúc A Liên tìm thấy, hai bàn tay vẫn ôm chặt chiếc túi vải rách trước ngực. Nàng ngồi xuống mở túi. Bên trong chỉ có nửa cái bánh khô và một đôi giày trẻ con đã sờn mép. A Liên im lặng rất lâu. Rồi nàng lấy từ góc hang ra một tấm gỗ nhỏ đã được mài nhãn từ trước. Lục lão phu nhân ngồi cạnh bếp lửa khẽ hỏi. Có giấy gì không? A Liên lắc đầu. Bà ra thở nhẹ, đưa tay lần tìm hộp than viết bên cạnh. Mắt bà đã mờ từ nhiều năm nay. Muốn khắc chữ phải đưa sát mặt vào tấm gỗ mới nhìn rõ. A Liên châm thêm đèn dầu rồi đặt tấm gỗ trước mặt bà. Lục lão phu nhân chậm dãi khắc từng nét. Cha của A Thọ, người huyện Tây Ninh. Khắc xong, bà ngừng lại rất lâu. Ít ra cũng phải để lại cho người tái tên. A Liên cuối đầu nhận lấy bài vị. Nàng đứng dậy đi sâu vào trong hàng. Nơi ấy tối hơn bên ngoài rất nhiều. Dọc vách đá là từng hàng bài vị gỗ xếp kín từ thấp lên cao. Có cái mới. Có cái đã phủ bụi. Có cái còn dính dấu máu khổ. Dưới mỗi bài vị đều đặt một món đồ nhỏ. Một chiếc vòng bạc móp méo. Một cây châm gãy. Một mảnh áo trẻ con. Một lá thư chưa kịp gửi. 317 người. 317 cái tên. Tất cả đều là những người chết ngoài đường mà không ai nhớ tới nữa. A Liên đặt bài vị mới lên góc cuối cùng bên phải. Ngọn đèn dầu hắt bóng nàng lên vách đá dài và cô độc. Mười năm qua, nàng gần như chưa từng nói chuyện với ai ngoài mẹ chồng. Mà thật ra nàng cũng không thể nói. Từ nhỏ A Liên đã cầm. Lúc bị sốt nặng 5-7 tuổi, cầu họng hỏng hoàn toàn. Cha mẹ chết sớm, nàng bị bán qua vài nhà rồi cuối cùng được gả vào lục phủ để làm dâu sung hỉ. Người trong phủ chưa từng xem nàng là người nhà. Sau này bị đuổi khỏi phủ, cả trấn càng tin nàng là điêm gỡ. A Liên chưa từng giải thích. Nàng chỉ lặng lẽ sống, lặng lẽ nhặt xác, lặng lẽ trôn người. Ngoài hang bỗng vang lên tiếng gió giít mạnh hơn. Lục lão phu nhân khẽ ho. A Liên lập tức quay lại, đỡ bà uống thuốc. Bà già nhìn nàng hồi lâu rồi, đưa tay vuốt mái tóc đã phủ đầy tuyết tan. Ngoài kia chắc họ lại sợ con nữa rồi. A Liên cúi đầu nhóm lửa. Lục lão phu nhân cười buồn. Cũng phải thôi. Một người đàn bà đêm nào cũng kéo sắc chết về núi. Ai mà không sợ. A Liên ngước mắt nhìn bà. Trong ánh lửa lây động, đôi mắt nàng không có oán hận. Chỉ có sự mệt mỏi rất sâu. Lục lão phu nhân bỗng hỏi nhỏ. Con còn nhớ ngày chúng ta rời lục phủ không? Bàn tay A Liên khựng lại. Ngoài hang, gió núi thổi qua khe đá tạo thành âm thanh trầm đục như tiếng ai than khóc giữa đêm đông. Lục lão phu nhân nhìn ngọn lửa thật lâu. Mới đó mà đã 10 năm rồi. 10 năm trước, thầm A Liên bước vào lục phủ giữa một ngày mưa lạnh. Không kiệu hoa, không nhạc cưới. Chỉ có một cỗ xe cũ chở nàng từ cuối trấn tới cọng phủ lúc trời gần tối. Người hầu đứng hai bên đều tránh ánh mắt nàng. Ai cũng biết cuộc hôn sự ấy chỉ để sung hỉ cho lục Minh Thành. Thiếu da lục phủ, bệnh quanh năm, uống thuốc còn nhiều hơn ăn cơm. Thầy bói nói phải cưới một người có số khổ về làm vợ mới mong giữ mạng. Và A Liên bị chọn. Một cô gái câm không nơi nương tựa. Không ai quan tâm nàng có đồng ý hay không. Đêm thành thân, Minh Thành ngồi bên giường ho rất lâu rồi mới khẽ nói. Ta biết nàng không muốn gả vào đây. A Liên ngần đầu nhìn hắn. Minh Thành gầy tới mức gió mạnh cũng như có thể thổi ngá. Gương mặt trắng bệnh vì bệnh lâu ngày nhưng ánh mắt lại rất hiền. Hắn cười nhạt. Yên tâm, nếu sau này ta chết, nàng cứ rời phủ mà sống. Đó là câu nói đầu tiên, cũng là câu cuối cùng hắn nói với nàng như một người chồng thật sự. Ba tháng sau, trận dịch mùa đông tràn vào vân mộ. Người chết ngày một nhiều. Lục Minh Thành không qua khỏi. Hắn chết vào một đêm tuyết rơi dày tới mức sáng hôm sau không mở nổi cổng phủ. Tăng sự còn chưa xong, lời đồn đã lan khắp nơi. Ai cũng nói nàng dâu câm khắc phủ. Đám người hầu trong phủ thấy A Liên đều né tránh như gặp tả khí. Mẹ kế của Minh Thành là triệu thị càng không che giấu sự cầm ghét. Ngày thứ bảy sau đám tang, bà ta đập mạnh chén trà xuống vàn trước mặt A Liên. Con trai ta đang yên, đang lành. Từ ngày ngươi bước vào phủ mới thành ra thế này. A Liên cuối đầu không đáp. Triệu thị càng tức giận. Đồ câm đúng là thứ mang điểm xấu. Nếu không phải lão phu nhân giữ ngươi lại, ta đã đuổi từ lâu. Lục lão phu nhân ngồi phía trên lạnh giọng. Đủ rồi. Triệu thị cười nhạt. Lão phu nhân còn muốn giữ thứ xui xẻo này lại sao? Hay muốn cả lục phủ chết sạch? Trong đại sảnh không ai dám lên tiếng. A Liên đứng giữa những ánh mắt lạnh lùm ấy mà vẫn im lặng. Không phải nàng cam chịu. Mà vì nàng biết, người không nói được thì có giải thích cũng vô ích. Ba ngày sau, triệu thị lấy cớ thanh trừ tả khí, sai người ném hết đồ đạc của A Liên ra ngoài. Tuyết rơi trắng sân. Đám hạ nhân đứng nhìn nhưng không ai giúp. Ngay lúc ấy, lục lão phu nhân chống gậy bước ra. Ba nhìn đống đồ nằm lẫn trong tuyết rồi quay sang triệu thị. Nếu con bé đi, ta cũng đi. Triệu thị thoáng biến sắc. Lão phu nhân! Các người muốn cái phủ này sạch sẽ đúng không? Giọng bà già khàn đặc nhưng lạnh hơn gió ngoài sân. Được, ta mang cái xui xẻo đi cùng luôn. Không ai dám cản. Đêm ấy, lục lão phu nhân cùng A Liên rời khỏi lục phủ. Hai người đi bộ giữa màn tuyết dày tới mắt cá trần. Ra tới ngoài trấn, họ bắt đầu nhìn thấy sắc chết. Một ông láo co ro dưới mái hiên bỏ hoang. Một đứa trẻ nằm cạnh mẹ đã cứng người. Một phu xe chết bên vệ đường mà con ngựa vẫn đứng cạnh chưa chịu bỏ đi. Người sống còn lo không nổi cho nhau. Ai còn sức lo người chết? A Liên đứng rất lâu trước thi thể đứa trẻ kia. Nó chỉ khoảng năm sáu tuổi. Khuôn mặt tím tái vì lạnh. Trong tay vẫn nắm chặt một con tòa hè đã gãy mất đầu. Lục lão phu nhân nhìn theo ánh mắt nàng rồi khẽ nói. A Liên quay sang. Bà già kéo lại chiếc áo mỏng trên người đứa trẻ. Không phải chết, mà là chết rồi không còn ai nhớ mình từng tồn tại. Đêm hôm ấy, hai người đã đào huyệt đầu tiên dưới chân núi Âu Lăng. Cũng từ hôm đó, A Liên bắt đầu giữ lại tên tuổi của những người chết vô danh. Tin quan phủ sắp phá hàng đá lan khắp trấn Vân Mộ chỉ trong một buổi sáng. Người bán cá bỏ cả sạp ngoài chợ để chạy lên núi xem. Đám trẻ con bị người lớn kéo theo sau lưng nhưng mắt vẫn sáng rực vì tò mò. Ai cũng muốn biết bên trong hang đá kia rốt cuộc giấu thứ gì. Có người nói chắc chắn là vàng bạc của người chết. Có kẻ lại thề rằng từng nhìn thấy ánh lửa xanh trong hang lúc nửa đêm. Bên trong nhất định có tạ thuật. Đến giờ thìn, chân núi Âu Lăng đã chật kín người. Tần dịch mặc quan phục màu đen đứng trước cửa hàng. Sau lưng ông là sáu nhà dịch cầm đuốc. Một lão bộ khoái tiến lên thấp giọng. Đại nhân, hay là chờ thêm ít ngày. Tần dịch nhìn cánh cửa đá bị khóa bằng dây xích cũ. Vì sao? Lão bộ khoái nuốt khan. Người trong trấn nói nơi này không sạch. Tần dịch không đáp. Ông đưa tay ra hiệu. Hai nhà dịch lập tức tiến lên phá khóa. Tiếng sắt va nhau vang lên chát chúa giữa trời lạnh. Đám đông phía sau nín thở. Dầm, cánh cửa đá nặng nề bị đẩy mở. Một luồng gió lạnh từ trong hang thổi ra khiến vài người dùng mình lùi lại. Mùi nhang khói nhàn nhạt lan ra ngoài. Không có vàng bạc. Không có máu me. Cũng không có tả thuật như lời đồn. Trong ánh đuốc lay động chỉ hiện ra từng hàng bài vị phủ kín vách đá. Dây đặc tới mức khiến người ta lạnh sống lưng. Cả đám đông phía sau lập tức im bật. Một nhà dịch cầm đuốc bước vào trước rồi chậm dãi ngầng đầu nhìn quanh. Khắp nơi đều là tên người. Có bài vị mới. Có bài vị cũ tới mức gỗ đã sẫm màu. Dưới mỗi tấm bài vị đều đặt một món đồ nhỏ. Một chiếc vòng bạc đen màu. Một đôi giày trẻ con cụ rách. Một cây trâm gãy đôi. Một lá thư đã úa vàng. Lục lão phụ nhân ngồi cạnh bếp lửa không nói gì. A Liên đứng phía sau bà. Ánh mắt bình lặng như đã biết trước chuyện này sẽ tới. Một người đàn bà trong đám đông bỗng run rộng. Cái vòng kia. Bà ta lào đào bước vào hàng. Đến gần vách đá phía trái. Bà trợt bật khóc. Đó là chiếc vòng bạc con gái bà từng đeo lúc mất tích ba năm trước. Người đàn bà quỳ xụp xuống. Là con bé. Là con bé thật. Tiếng khóc khiến đám đông phía ngoài bắt đầu hỗn loạn. Một ông lão khác run tay chỉ vào bài vị gần cửa hàng. Đây là tên con trai ta. Hai năm rồi. Ta tưởng nó bỏ đi nơi khác. Có người ôm mặt khóc. Có người đứng chết lặng. Cũng có kẻ lặng lẽ cuối đầu không dám nhìn nữa. Tân Dịch bước chậm vào sâu bên trong. Ánh mắt ông lướt qua từng bài vị. Từng cái tên. Từng món đồ cũ kỹ còn xót lại. Rồi bước chân ông bỗng khựng lại. Trên vách đá phía trong cùng có một bài vị đá cũ. Dưới chân đặt nửa phong thư bạc màu nước mưa. Tân Dịch nhìn chầm chầm hàng chữ trên mặt gỗ. Tân Viễn Sơn. Người huyện Đông Hà. Ngọn lửa trên tay nhà Dịch khẽ dung lên. Sắc mặt Tân Dịch lập tức trắng bệnh. Ông bước tới gần hơn như không tin vào mắt mình. Đó là tên cha ông. Người đã mất tích từ khi ông mới 8 tuổi. Mẹ ông từng nói cha bỏ hai mẹ con để chạy theo người đàn bà khác. Suốt 20 năm, Tân Dịch chưa từng nghe lại cái tên ấy thêm lần nào nữa. Vậy mà giờ đây. Tên cha ông lại nằm giữa hàng trăm bài vị người chết vô danh trong hàng đá này. Tân Dịch đứng bất động rất lâu. Phía sau lưng cả hang đá im lặng tới mức chỉ còn nghe tiếng đèn dầu cháy lép bép trong gió. Tân Dịch nhìn chằm chằm bài vị trước mặt rất lâu mà không nhúc nhích. Bàn tay cầm đuốc của ông run nhẹ. Tân Viễn Sơn. Ông đọc lại cái tên ấy như sợ mình nhìn nhầm. Lục lão phu nhân trống tay đứng dậy chậm chạp. Đại nhân quen người này sao? Tân Dịch không đáp ngay. Một lúc lâu sau ông mới hỏi. Ai trôn ông ấy? Giọng ông đã khàn đi thấy rõ. Lúc đó lục lão phu nhân quay đầu nhìn A Liên rồi chậm dãi nói. Mười năm trước. Hôm ấy tuyết rất lớn. A Liên phát hiện ông ấy nằm bên bờ sông phía Nam Trấn. Tân Dịch siết chặt bàn tay. Lúc đó. Ông ấy còn sống không? Lục lão phu nhân lắc đầu. Không. Chết có lẽ đã gần một ngày. Trong hang im phăng phắc. Tân Dịch cúi xuống nhìn món đồ đặt dưới bài vị. Là nửa phong thư cũ đã nhào nát. A Liên bước tới. Cẩn thận lấy lá thư xuống rồi đưa cho ông. Động tác rất nhẹ. Như thể nàng đã giữ nó suốt nhiều năm. Tân Dịch mở thư. Giấy đã ua vàng. Nét chữ bên trong run dày và nhòe đi vì nước mưa. Tân Dịch. Lúc con đọc được thư này. Có lẽ cha đã không về được nữa? Cố họng Tân Dịch nghẹn lại. Từ ngày rời Đông Hà. Cha vẫn luôn muốn quay về. Cha biết mẹ con hận cha. Ngay cả con chắc cũng hận. Nhưng cha thật sự chưa từng muốn bỏ hai mẹ con. Ngọn lửa trong đuốc khẽ lay động. Tân Dịch đứng im như tượng đá. Ngày đó, cha theo đoàn thương nhân lên phía Bắc kiền chữa bệnh cho mẹ con. Không ngờ gặp loạn phỉ giữa đường. Tất cả bạc đều mất sạch. Cha bị thương rồi lưu lạc nhiều năm. Đến khi quay về, mới biết mẹ con đã chuyển đi. Cha tìm suốt 7 năm. Nhưng không còn ai biết tung tích hai mẹ con nữa. Tân Dịch nhắm mắt. Trong đầu ông bỗng hiện lại rất nhiều chuyện cũ. Mẹ ông từng ngồi may áo dưới đèn dầu rồi lặng lẽ khóc. Bà từng bảo, cha con là kẻ bạc tỉnh. Ông ấy bỏ mặt chúng ta. Suốt tuổi thơ, Tân Dịch luôn tin điều đó. Ông từng hận cha mình tới mức không muốn nhắc tên. Vậy mà giờ đây, người đàn ông ấy lại chết rét bên bờ sông xa lạ. Không mồ không mã suốt 10 năm trời. Ánh mắt Tân Dịch dừng lại ở dòng cuối thư. Nếu cha chết ngoài đường, chỉ mong còn người nhớ cha từng sống. Tay ông bắt đầu run mạnh hơn. Lục lão phu nhân khẽ nói. Hôm trôn ông ấy, trên người chỉ còn lá thư này. A Liên giữ lại suốt 10 năm. Con bé bảo biết đâu sau này còn có người tìm. Tân Dịch quay đầu nhìn nàng. A Liên vẫn đứng lặng dưới ánh đèn dầu. Áo vải cũ bạc màu. Bàn tay đầy vết nứt vì lạnh. Người đàn bà bị cả trấn xem như tà vật ấy. Lại là người duy nhất giữ tên cha ông lại trên đời. Ngoài hang, gió núi thổi qua khe đá phát ra âm thanh chầm đục. Không ai nói thêm gì. Một lúc sau, Tân Dịch chậm dãi bước tới trước hàng bài vị. Ông nhìn từng cái tên, từng người chết vô danh. Có người chắc từng là cha. Có người từng là con. Có người từng đợi một mái nhà để quay về. Nhưng cuối cùng lại chết ở nơi không ai nhớ tới. Tân Dịch từ từ quỳ xuống. Chiếc đuốc trên tay rơi nghiêng xuống nền đá. Một vị trí huyện trẻ tuổi cứ thế quỳ giữa hàng trăm bài vị vô danh mà cúi đầu thật thấp. Ngoài cửa hang, dân chấn đứng lặng không ai dám lên tiếng. Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, hang đá dưới núi Âu Lăng không còn khiến người ta sợ hãi nữa. Chỉ còn lại cảm giác nghẹn đến đau lòng. Sau ngày hang đá bị mở ra, cả chấn vân mộ thay đổi hẳn. Những con đường từng vắng người vào mùa đông bắt đầu xuất hiện nhiều bóng dáng lặng lẽ đi về phía núi Âu Lăng. Có người mang nhang. Có người mang giấy tiền. Cũng có người chỉ đứng rất lâu trước một tấm bài vị rồi khóc. Một bà lão gần 70 tuổi ngồi suốt nửa ngày trước bài vị con trai mình. Bà run run vuốt tấm gỗ cũ. Mẹ tưởng con bỏ mẹ mà đi. Không ngờ con nằm đây bao nhiêu năm rồi. Không ai cười nhạo bà nữa. Bởi trong hang đá ấy, rất nhiều người cũng vừa tìm lại người thân của mình. Tần dịch cho người dựng nghĩa trang mới dưới chân núi. Toàn bộ bài vị được chuyển tới đó cẩn thận từng cái một. Mỗi lần nhà dịch định làm qua loa, ông đều tự mình sửa lại. Đám sai dịch trong Nha Môn bắt đầu sợ vị tri huyện trẻ này hơn trước rất nhiều. Bởi từ sau hôm ở hang đá trở về, ông thay đổi hành. Ông cho điều tra lại toàn bộ vụ dân nghèo chết rét nhiều năm qua. Điều tra cả những kẻ từng lợi dụng loạn lạc để cướp đồ trên xác chết. Rồi nhiều chuyện dần bị lôi ra ánh sáng. Một tên phu canh nghĩa địa thú nhận từng lấy vòng bạc và trang sức trên người, người chết đem bán. Hai nhà dịch cũ bị phát hiện nhiều lần kéo xác dân nghèo ném ngoài núi để đỡ tốn tiền trôn cất. Có kẻ quỳ xuống khóc lóc xin thả. Có kẻ đổ cho thời loạn ai cũng phải sống. Nhưng tần dịch không bỏ qua một ai. Ngày sự án, dân chấn đứng kín ngoài công đường. Tần dịch nhìn đám người quỳ phía dưới rất lâu rồi mới cất tiếng. Các ngươi nghĩ người nghèo không có thân nhân sao? Hay nghĩ người chết rồi thì không còn biết đáu? Không ai dám đáp. Giọng ông lạnh tới mức cả công đường im phăng phắc. Người chết không thể mở miệng. Nhưng người sống còn lương tâm. Họ lương tâm. Các ngươi vứt xác họ ngoài núi. Có từng nghĩ một ngày nào đó người thân mình cũng bị đối xử như vậy không? Một tên nhà dịch già bật khóc ngay giữa sân. Hắn dập đầu liên tục tới bật máu trán. Nhưng tần dịch không nhìn nữa. Bởi ông hiểu có những thứ muộn rồi thì không sửa được. Chiều hôm ấy, rất nhiều người trong chấn mang gạo và chăn lên hàng đá. Có người còn mang theo cả thuốc bổ. Họ đứng ngoài cửa hàng rất lâu nhưng không ai dám bước vào. A Liên cũng không nhận gì. Nang chỉ lặng lẽ cuối đầu rồi đặt mọi thứ lại ngoài cửa. Dân chấn nhìn bóng người gầy gò ấy mà trong lòng càng khó chịu hơn. Bởi có những món nợ không thể trả bằng vài đấu gạo hay mấy lời xin lỗi. Trước lúc xuống núi, tần dịch quay đầu nhìn hàng đá lần cuối. Ánh đèn dầu bên trong vẫn sáng. Nhỏ bé nhưng không tắt giữa màn tuyết lạnh vuốt của vân mộ. Nửa tháng sau, vân mộ đón trận tuyết lớn nhất nhiều năm. Từ sáng sớm, gió đã giít liên hồi qua các mái nhà. Đến chiều, đường núi gần như bị phủ kín. Tần dịch ngồi trong thư phòng rất lâu rồi, bất ngờ đứng dậy. Ông khoác áo troàng, tự mình cầm đèn đi lên núi ô lăng. Lão bộ khoái vội chạy theo. Đại nhân, trời thế này nguy hiểm lắm. Tần dịch chỉ đáp một câu. Ta muốn gặp Nang. Nhưng khi tới nơi, cửa hàng đã mở sẵn. Bên trong lạnh và yên tĩnh hơn mọi ngày. Bếp lửa tắt từ lầu. Chiếc giường gỗ trống không. Lục lão phu nhân cũng đã rời đi. Không ai biết họ đi lúc nào. Cả hang đá chỉ còn lại hàng trăm bài vị xếp ngay ngắn dưới ánh đèn dầu leo lét. Ngọn lửa nhỏ lay động theo gió nhưng vẫn chưa tắt. Tần dịch bước chậm vào trong. Ông nhìn thấy chỗ mình từng quỳ hôm trước. Cũng nhìn thấy bài vị cha mình vẫn nằm ở góc cũ. Không hiểu vì sao, lòng ông bỗng đau âm ỉ. Suốt bao năm, ông luôn nghĩ mình là người bị bỏ lại. Đến tận hôm nay ông mới biết. Thật ra có những người dù chết rồi vẫn cố tìm đường trở về. Chỉ là không còn kịp nữa. Láo bộ khoái bỗng gọi khẽ. Đại nhân. Tần dịch quay lại. Trên nền đá gần vách hang có thêm một tấm gỗ mới. Ông cúi xuống cầm lên. Nét chữ trên đó rất vụn về. Rõ ràng được khắc bởi người gần như không biết viết. Người chết không đáng sợ. Điều đáng sợ là người sống quên mất họ từng tồn tại. Tần dịch đứng lặng thật lâu. Ngoài hang, tuyết vẫn rơi trắng núi. Không ai biết thẩm A Liên đã đi đâu. Cũng không ai biết sau này nàng còn quay lại hay không. Nhưng từ mùa đông năm ấy, dân chấn vân mộ không còn gọi hang đá dưới núi Âu Lăng là quỷ động nữa. Người ta bắt đầu gọi nơi đó là vô danh đăng. Chiếc đèn dành cho những người không còn ai nhớ tới. Đêm hôm ấy, tần dịch không xuống núi. Ông ngồi một mình trong hang đá tới tận sáng. Tự tay thắp hương cho từng bài vị. 317 người. 317 cái tên từng bị thế gian bỏ quên. Ngọn đèn dầu trước mặt ông cháy suốt đêm dài. Và lần đầu tiên sau rất nhiều năm, hang đá dưới núi Âu Lăng không còn lạnh nữa. Người đời thường sợ ma quỷ. Nhưng nghĩ kĩ mới thấy, quỷ đáng sợ nhất nhiều khi lại là sự thờ ơ của người sống. Một người chết đi vốn không đáng sợ. Điều đau lòng nhất là họ biến mất mà không còn ai nhớ tên. Không còn ai biết họ từng khóc, từng cười, từng có một mái nhà để quay quay về. Trong những năm loạn lạc ở Vân Mổ, rất nhiều người đã chết ngoài đường. Có người chết rét. Có người chết đói. Có người chết lúc đang tìm đường về quê. Nhưng điều khiến họ thật sự biến mất không phải cái chết, mà là lúc người sống bắt đầu xem chuyện ấy là bình thường. Ai cũng bận sống cho mình. Ai cũng nghĩ chỉ cần mình còn yên ổn là đủ. Cho tới khi nhìn thấy tên người thân xuất hiện trên những tấm bài vị lạnh lẽo trong hang đá, họ mới hiểu cảm giác bị lãng quên đau tới mức nào. Thầm A Liên không phải người quyền quý. Nàng cũng không cứu cả thiên hạ. Không có phép màu. Không có vàng bạc. Mười năm ấy, nàng chỉ làm đúng một việc. Đó là giữ lại tên tuổi cho những người đã khuất. Giữa lúc cả trấn quay lưng với người chết, nàng vẫn âm thầm đào từng nấm mổ. Giữa lúc ai cũng sợ liên lụy, nàng vẫn cúi xuống nhặt từng món đồ còn sót lại bên sát người. Không ai biết nàng cực khổ ra sao. Cũng không ai nhớ nàng đã đi qua bao nhiêu đêm tuyết lạnh. Nhưng chính một người đàn bà câm, bị cả trấn xem là quỷ ấy, lại giữ được thứ mà rất nhiều người bình thường đã đánh mất. Lương tâm. Có những việc làm thiện không khiến con người giàu lên. Không đổi được số mệnh ngay lập tức. Thậm chí còn khiến họ bị hiểu lầm, bị xa lánh và sống cô độc rất lâu. Nhưng trời đất có lẽ chưa từng thật sự quên những người như vậy. Bởi chỉ cần trên đời này còn một người nhớ tới kẻ đã khuất, thì họ vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Nếu câu chuyện hôm nay khiến bạn còn suy nghĩ mãi về lòng người và nhân quả, hãy đăng ký kênh để không bỏ lỡ những chuyện cổ phong thấm đẫm tình đời phía sau mỗi kiếp người. Có những điều nghe như chuyện xưa, nhưng lại rất giống lòng người hôm nay.