Gia Đình Kỳ Lạ Nhất Việt Nam: Sống Biệt Lập Bên Hố Sụt Khổng Lồ

Trên thế giới có những nơi con người sống ở vị trí không ai dám ở. Trên vách đá treo leo, giữa sà mạc khô cằn, thậm chí cạnh núi lửa. Nhưng ở Việt Nam có một gia đình sống còn kỳ lạ hơn. Ngay bên cạnh một hố sụt khổng lồ nằm trên đỉnh núi. Vì sao họ lại sống ở đây? Địa điểm hôm nay chúng ta đến là Cao Bằng, một trong những vùng núi đẹp và hoang sơ nhất Việt Nam. Sau nhiều giờ băng qua những con đẻo quanh co, tôi đến một ngôi làng nhỏ nằm lọt thỏm giữa núi đá. Khi mà hùng bay cái flycam lên thì hùng đã phát hiện ra một cái ngôi nhà nằm cạnh một cái hố sụt khổng lồ. Và cũng không biết là còn có người sống ở đấy hay không. Và để đến được cái ngôi nhà đấy thì hùng đã nhờ một cái chú người địa phương đưa hùng đi để đảm bảo an toàn. Đây là chú Quang. Chú ơi, chú có lên cái nhà đấy bao giờ chưa? Lên rồi. Thế là từ cái ngôi làng của chú Quang đi bao lâu thì đến ngôi nhà đấy? 30 phút. 30 phút nữa mới đến? Bây giờ hùng và chú Quang sẽ băng qua những cái nương ngô của bà con ở đây. Đây là một cái ngôi làng của đồng bào người dân tộc Dao. Ôi, tổ này lại vực vực nhá. Hôm nay là một cái ngày mưa gió, khá là trơn trượt. Nên là đi cũng hơi bị mạo hiểm. Thấy chú Quang đi rất là nhanh, có khi là chú phải đợi cháu đấy. Nên rất có thể là thời gian nó sẽ bị kéo dài hơn. Mình tính nó khoảng 45 phút đến 1 tiếng đấy. Con đứa quay về nữa. Quay về nữa là trời tối mất đấy chú nhỉ. Có tiếng người này. Đâu đó ở dưới những cái nương đá này có tiếng người. Ở đây gọi là Dao gì? Phải Dao đỏ không? À, Dao đỏ. Chú năm nay bao tuổi rồi? 43 tuổi. Thế là đây là chú từ nhỏ sinh sống và lớn lên ở đây luôn? Đẻ ra và lớn lên ở trong cái ngôi làng này. Rất là may là hôm nay đã đồng hành cùng một người gọi là thổ dân địa phương. Chú ơi, đây là phân của con gì đấy? Ngựa à? Đây là phân con gì? Phân con ngựa. À, đây là cái con đường đi của những con ngựa. Ồ, đi qua một cái dốc đá thế này. Chú ơi, thế ở trên cái nhà đấy bây giờ là có ai sinh sống không? Cái ngôi nhà trên đấy có ai sinh sống không? Không. Không có người à? Có. Có một hộ thôi. Có một hộ sinh sống duy nhất ở cạnh cái hố đấy. Trước giờ có hai hộ, bây giờ có một hộ. À, là có một cái hộ đã di chuyển đi rồi. Tại vì cái khu vực này có lẽ là nó quá xa xôi đúng không? Xa xôi đi lại khó khăn thế này. Trẻ con, người lớn đi học cũng khó nhỉ? Trẻ con đi học khó. Wow. Ồ, bây giờ chú Quang đã dẫn Hùng đến á. Hùng thấy là phía trước đã bắt đầu thấy cái vách đá trắng mà ở phía... Phải Lai Cam phát hiện ra rồi. Ui, từ đây thì Hùng bắt đầu thấy có những cái cơn gió nó nổi lên. Dường như đây là một cái hố rất là lớn. Chú ơi, bây giờ trên gia đình đấy còn có mấy người sống ạ? Bảy người. Bảy người sinh sống trên đấy? Ừ. Một nhà bảy người là có cả người già trẻ con? Ừ. Trời ơi, tại sao họ lại sống ở một cái nơi... Nó sâu xa, hunh hút thế này. Ngồi cạnh một cái hố sụt khổng lồ thế này. Trời ơi. Đây ạ. Ồ, đây chính là cái miệng rồi. Mình bắt đầu đến đầu... Đến một bên của cái hố sụt này rồi. Trời ơi, cái hố này to quá chú ạ. Ừ. Ôi. To. Nó to. Thậm chí là nó to hơn cả một cái sân vật động luôn đấy. To khổng lồ luôn. Chú đã từng xuống cái hố này bao giờ chưa? Ủa? Sống... Đi mua cọ mua gì mà. Các kiểu. Sống mua cọ mua rau lận các kiểu. À, là chú từng xuống đây nhiều lần rồi. Ừ, nhiều lần. Ồ. Bây giờ Hùng đang rất là tò mò về... Cái hố sụt này. Ở bên dưới đây có cái gì? Liệu có những loài... Gọi là thực vật kỳ lạ không? Có những cái cây nào nó lạ ở dưới đây không chú? Mà ở trên này không có không? Có. Có à? Ừ. Thuốc hay cây gì ạ? Rất có thể ở dưới những cái hố sụt này thường tồn tại những cái... Loại cây cúi mà thông thường ngoài cái khu vực của cái hố sụt ấy thì không có tồn tại. Tại vì cái khu vực hố sụt thường là cái nơi khó tiếp cận. Cũng không biết là cái hố này sâu bao nhiêu mét nữa. Bây giờ chúng ta đang tiến lại rất gần cái... Mép của cái hố sụt này rồi. Phải lấy cam không đo được đâu chú. Đi xuống là không lên được đấy. Ôi. Một cái vách đá cao sừng sững. Đây. Ôi trời ơi. Nó rất là sâu luôn. Chú ơi, thế cái hố này thì nó sâu bao nhiêu mét ạ? Nó sâu khoảng bao nhiêu mét? Từ đây xuống dưới. Ôi. Khoảng bao nhiêu mét ạ? Hơn trăm mét đấy. Hơn trăm mét sâu. Nhưng mà ở dưới đấy còn có hang, có hốc gì không? Không. Không có hang. Là nó chỉ tụt xuống thế này thôi. Ừ. Và sâu hơn một trăm mét. Ôi trời ơi. Nên nếu mà rơi xuống... Sâu xuống đi cũng đất thế này đấy. Rơi xuống đây là thôi xong đấy. Còn cái miệng của nó thì rộng khoảng bao nhiêu ạ? Cái miệng của cái hố này. Vâng. Cái miệng hố này chắc phải rộng khoảng hơn trăm mét nhỉ? Phải hơn trăm, đỉnh hơn hai trăm đấy. Hơn hai trăm mét luôn? Ừ. Trời ơi, và phía trước là có một cái vách đá trắng dựng đứng luôn. Như được xây lên luôn. Ừ, từ cái đường. Ôi, nếu mà tính từ cái đỉnh cao nhất kia thì nó phải sâu hơn hai trăm mét à? Ừ. Sâu hơn hai trăm mét nếu mà từ cái đỉnh cao nhất của nó. Theo chú Quang là rộng khoảng hai trăm mét đấy. Và sâu thì từ điểm cao nhất thì cũng khoảng khoảng đấy. Còn điểm thấp thì khoảng trăm mét thôi. Có sợ rơi xuống không chú ơi? Không sợ. Hình như đây con đường đi xuống ạ? Xuống được hả chú? Xuống được. Đây là xuống nhé. Trời ơi. Ôi. Đây là một cái hố sụt khổng lồ. Và cũng không biết là nó có từ bao giờ rồi. Rồi, nó sụt xuống đây. Có đường xuống dưới tận dưới kìa chú. Ôi trời ơi. Con xuống. Rau lợn ở chỗ kia đây có nhiều nhiều. À, chú hay xuống dưới lấy rau lợn luôn. Rau lợn bảo sao ở trên cổ bò các kiểu. Ở vách đá như thế này, rất là nguy hiểm luôn. Mà con đấy sinh sống cũng phải... Tại vì sống ở rừng, ở núi, ở những khu vực khó khăn này. Nhưng mà ở nhà chú không có... Chú cháu thấy đất đai cũng màu mỡ mà. Không có đủ cỏ luôn. Lúc nào thì xuống đây lấy cỏ. Ở đây có cỏ nhiều mà. Ồ, thế đến mùa nào là mình ở nhà hết cỏ là mình phải xuống đây lấy. Ừ. Mùa khô à? Ừ, mùa khô cũng xuống đây lấy. Ồ, phải xuống đây rất là sâu đây. Còn xuống còn khó à chú? Ừ, khó. Cái này một tí xuống, cái này đi. Nhưng mà đi... Là bây giờ mình phải đi xuống đây á? Ừ. Ôi. Hết hồn luôn. Tưởng là chú Quang chú ấy bảo là đi lên cái nhà đấy là phải đi xuống cái hố sụt này. Rất là may là mình không cần đi xuống. Chỗ này... Đây, toàn vách đá treo lèo thế này. Trơn trượt quá so với những cái cơn mưa rừng thế này. Cháu tưởng đâu là phải đi xuống cái hố sụt đấy chú ạ. Xong mới lên được cái nhà đấy thì kinh quá. Không có thiết bị bảo hộ mà xuống cái hố này. Nguy hiểm lắm. Đặc biệt là vào một cái ngày mưa thế này. Ngày mưa gió và bây giờ... Đất đai rất là trơn trượt luôn. Nhưng mà mình trăn thả ở đây thì có nguy hiểm gì không? Trăn thả ở đây, xong rồi nó bị ăn cỏ, bị ăn cỏ sống. Sống, chết đi. Ôi là những cái con bò của mình khi mà ra đây ăn cỏ là đã từng bị rơi xuống hố và chết á? Ừ. Trời ơi. Sâu như thế mà làm sao nó không chết sống làm sao được? Kinh quá. Là dùng ngựa chuyển đồ làm ma lên trên núi? Ừ. Ôi trời ơi. Là phải dùng ngựa đi theo những con đùa mòn này thổ lên đấy. Ừ. Ôi trời ơi. Nó này nguy hiểm nhá. Hùng đang đi cạnh à? Ta kiếm xuân. Ừ. Ta kiếm xuân mà đi Hồ Lục. Vâng. Trời ơi. Thế như các cháu bé ở trên nhà đấy thì là đi học là đi bộ á? Ừ. Đi bộ á. Có nhiều người hay thắc mắc là tại sao là người ta không chuyển xuống núi? Không cần đất của nó ở đây hết. Ở đây làm ngô, làm các kiểu cũng xa. Ồ. Nó nghĩa là ở trên này thì mới có đất để ở và đất trồng trọt. Trên đấy á? Ngay vách hớt sụt này á? Ừ. Ui sợ thế nhờ. Không hiểu lý do vì sao. Nhưng mà cái gia đình đấy ở đấy lâu chưa? Được là... Mấy đời rồi? Hơn 10 năm. Thế trước đây là gia đình ở chỗ khác à? Trước ở trên núi đấy. Cao hơn nữa? Cao hơn nữa. Ồ. Ngày xưa là trên đỉnh núi. Ừ. Và sau đó là cái gia đình lại chuyển ra cạnh cái hố sụt. Ừ. Để sinh sống. Chứng tỏ bà con ở cái khu vực này thì mọi người đã di chuyển xuống gần hơn rồi. Tuy nhiên thì cái gần hơn này vẫn còn rất xa với những con đường quốc lộ hay những con đường dễ đi lại. Còn riêng cái gia đình này thì có thể là đến sau. Không còn đất à? Ừ. Không còn đất. Và các em bé thì phải đi học rất xa. Cũng không biết là bao lâu thì mọi người sẽ xuống núi một lần nữa. Đây. Đi toàn đường đá thôi. Đó. Các em bé học sinh đi học vất vả lắm chứ. Mưa gió là nghỉ à? Trước người ta thì bảo là một cái đường xe qua đây làm không được. Ừ. Nhưng mà ở đây có mỗi một hộ gia đình thôi. Ai làm đường cho mình. Rồi ai mà làm được con đường lên đây là cũng kinh khủng khiếp lắm đấy. Ừ. Lâu mà. Chưa nói việc có tiền đâu. Cái công sức để vận chuyển vật liệu lên đây cũng là cái con số khủng khiếp rồi. Ừ. Thế này xây những con đường này có khi là thợ ở dưới xuôi bỏ chạy hết nhờ. Ừ. Vất vả quá chú nhờ. Ui. Mệt quá thở. Thở bỏ khói rồi trên núi thì nó lạnh. Khi mà người mình ướt mồ hôi bắt đầu thở ra khói. Nhưng mà trên này rất là trong lành, rất là đẹp luôn. Đây à chú ơi, phía trước là... Sao thấy có hai con đường này chú Quang? Ừ. Có một cái con đường này và một con đường này. Thế nhà đấy là trên đường nào ạ? Ừ. Nhà trên đây là bên đường này. Đây là ngay chỗ này? Ừ. Lên cái vạch đá trên này. Đây là con đi xa thôi. Ồ, là lên một cái làng rất là xa, hẻo lánh à? Ừ. Trời ơi, trên cái làng. Nhưng mà làng trên đấy thì có người sinh sống không? Cái đường này dẫn lên cái ngôi làng đấy có người sinh sống trên làng đấy không? Có. Có à, có khoảng bao nhiêu hộ? Tầm 12 hộ. Thế chú ơi, đi từ cái đường này lên cái làng mà có 12 hộ gia đình là còn đi bao lâu? Ồ, tầm ở đây đi 2 tiếng. Trời ơi, 2 tiếng là chú đi? Ừ. Thế cháu đi là 4 tiếng à? Ừ. Trời ơi. Trời ơi, tại sao lại còn có 12 hộ gia đình sống ở trên núi mà đi cái con đường thế này. Ôi trời. Thôi bây giờ hôm nay cháu chỉ đi được cái nhà ở bên miệng Hối Sụt thôi. Ôi trời ơi, nếu mà không đi đến đây thì làm sao mà biết là còn có những hộ dân, thậm chí cả một cái ngôi làng sống ở một cái nơi mà không có đường đi. Đường này chỉ có đi người với ngựa đi được. Ngựa đi được không chú nhỉ? Ừ. Ngựa đi lối này được không? Được. Người và ngựa đi được thôi. Trời ơi, nếu mà không lên đến đây thì không thể nào tin nổi. Còn có những cái ngôi nhà, thậm chí là cả một cái ngôi làng. Còn phải đi, với chú Quang là đi 2 tiếng. Còn đối với Hùng và những các bạn, một là bỏ cuộc, hai là chắc phải đi 4 tiếng. Phải đi gấp đôi các bạn ạ, với đường núi này. Mình sợ mình còn bỏ cuộc đấy. Đây các bạn ơi, bên này là một cái vách núi này. Và người ngựa, người già trẻ con sẽ đi những cái lối này. Để đi lại. Đây, con đường này sẽ dẫn lên một ngôi làng gọi là Biệt Lập. Nhưng mà hôm nay là không chịu rồi. Quá mệt rồi. Chỉ có lên được cái ngôi nhà này là rất là giỏi rồi. Cháu mà lên cái làng kia có khi phải đi từ sáng sớm chú nhỉ? Thì mới quay về được nhờ. Dạo này trời đầy hay sao ấy, toàn đi được những cái quả nhà gọi là Xa xôi, hẻo lánh, hiểm trở và rất là khó khăn. Cũng may là hôm nay là được chú Quang đưa đi đấy chú ạ. Không là chịu, không biết đường lên nhà này đâu. Trời ơi, chỗ này sợ mưa to có sạt lở không chú? Chỗ này mưa to sợ sạt lở không? Cái ngôi nhà này thì cách hố sụt, nếu mà theo đường chim bay thì khoảng 50 mét thôi. Nhưng mà do là mình đang phải quanh co, quanh co dẫn lên trên bình đỉnh có vách kiểu hố sụt ấy. Nên đi hơi lâu. Úi dồi ôi, kia chú ơi phải nhà kia không? Ôi dồi ôi, các bạn nhìn con đường đi. Lởm trởm xoài đá thế này. Trước đây là có 2 hộ gia đình sinh sống ở quanh cái hố sụt này. Nhưng mà hiện tại là 1 gia đình đã chuyển đi rồi. Còn duy nhất 1 gia đình ở đây. Khoảng 2-3 năm nữa thì gia đình ở đây cũng chuyển xuống sơ trường mới thôi. Ờ. Chuyển ở đây thì khó khăn. Quá khó khăn, thì phải chuyển xuống núi thôi. Nhưng mà khi mà chuyển xuống đấy thì làm gì ăn hả chú? Thì bán đất ở đây, sống thì sống sơ trường. Bán ở đây á? Ừ. Nhưng bán ở đây thì ai mua? Ôi, có người mua không? Như chú mua á? Không, khác cô. Trên núi này cũng có người mua á? Không biết bán được bao nhiêu tiền nhỉ? Theo chú Quang là chủ nhà đang có ý định muốn bán cái ngôi nhà vào cái khu vực đất. Ở cái khu vực heo hút hiểm trở. Này. Không biết là có ai muốn mua không? Hay là hôm nay lên làm môi giới bất động sản chú nhé? Lên xem là chủ nhà bán cái căn nhà của mình bao nhiêu tiền. Đây, dưới này là có những cái nương ngô này. Có một cái con đường đá. Được lát đá chảy đá này. Hoàn toàn đá tự nhiên, không có đá nhân tạo. Đây, có cây cỏ tự nhiên luôn. Trên này thì đẹp khỏi vải bàn rồi. Tuy nhiên thì, để lên đây thì... Chết mất thôi, thở không nổi rồi. Trời ơi, lên trên nhà này cũng không có nước luôn. Là sống nhờ nước trời đấy hả? Chắc phải lên đến. Lên trên đỉnh núi để lấy nước lại. Ui, xuống lưng núi. Cô chú, anh chị em nào đang yêu thích cái mảnh đất này thì hãy liên hệ với chủ nhà. Hoặc là Hùng sẽ làm môi giới. Bán cái ngôi nhà và đất ở đây. Cảnh thì siêu đẹp. Có những cái con đường lát đá. Tự nhiên hoàn toàn. Cây cối cũng tự nhiên. Tuy nhiên thì Hùng sống không nổi ở đây đâu. Hùng chắc chắn là Hùng bỏ cuộc. Và đi lấy nước 1 tiếng đồng hồ. Đi lên lại gùi xuống. Đi lên đi xuống là 2 tiếng à? Đi lên xuống là đến nhà là 2 tiếng. Ui trời ơi. Để lấy được miếng nước uống thôi. Đi 2 tiếng đồng hồ nhé. Đây rồi, chúng ta đã đến ngay cái đường gọi là ngõ vào nhà rồi. Ở đây chỉ có 1 nhà và 1 ngõ thôi. Không cần địa chỉ. Ở phía trước này có 1 cái ngọn núi hình kim tự tháp rất là đẹp luôn. Rất là đẹp và mây nó đang trôi bồng bành qua đây. Ở đây là 1 mình sinh sống các bạn nhé. Nhưng mà vẫn đóng cửa. Đóng cổng vào. Sợ chó cắn này chú. Sợ chó cắn phải gọi trước đúng không? Chào cả nhà nhé. Chào cháu. Mở cửa cho chú đi. Xuống mở cửa cho chú đi. Chú lên thăm nhà này. Có rất là nhiều em bé ở đây này. Có 3 đứa à? 3 em học sinh. Còn đi học chứ chú? 3 đứa vẫn còn đi học. Rất là may gia đình này mặc dù ở chỗ xa xôi thế này. Chào con. Chào cháu nhé. Lớp 4 thôi. Lớp 4. Chú có sợ con chó cắn không con? Không có đường vào nhà phải trèo lên những cái hòn đá này. Một con bò to đùng. Mặc dù đây là nơi heo hút khó khăn xa xôi thôi nhưng mà gia đình nuôi rất nhiều bò nhiều lợn này. 1 cái chuồng lợn, 2, 3, 4 cái chuồng lợn luôn. Trong gia đình có nuôi rất nhiều những con lợn đen thế này. Cái này là bà đi cắt cỏ chăn đấy hả? Ờ. Cắt cỏ chăn. Không biết là 1 năm chú Quang hay như thế này 1 năm là nuôi được, xuất trường được bao nhiêu con lợn đấy? 2 đợt. Tầm 20 con không? Không. Tầm 10 con. À. Như thế này là 1 năm sẽ xuất trường được 10 con lợn. Và đây có thể là chính cái việc chăn nuôi này đã tạo ra cái thu nhập cho gia đình. Chuyển từ cây cỏ này, ngô này thành những cái con vật này đổi thành thịt và từ thịt lại đổi thành tiền. Cháu đang cầm điện thoại nhé. Ở trên này cũng có sóng hả? Chú lên nhà nhé. Ở dưới đây là 1 cái căn nhà sàn. 1 cái căn nhà sàn. Ôi nhưng mà cầu thang cũng bẩn hết rồi. Nhập ra tiếp tục các bạn nhé. Ôi chào anh nhé. Bố con hả? Không. Ông con hả? Ôi. Trời ơi. Lên 1 cái căn nhà này, rộng rãi nhé. Rộng rãi và ngăn nắp hết đấy. Review cho các bạn phía trước cửa nhà nhé. Ui đẹp quá này. Trời ơi. Trước cửa nhà đang là 1 cái thung lũng này. Những quả núi này và mây đang trôi lãng đáng bông mênh ở phía trước cửa nhà đây. 1 cái căn nhà là bằng gỗ mái bên trên bờ lô và đây là những sàn nhà rạch rẽ này. Rất là rộng. Trên nhà thì có những cái bao ở đây là bao ngô hả? Ông ơi, bác ơi. Gạo hả? Trên này trồng được gạo hả? Trồng gạo ở đây hả? À đi mua hả? Không. À rồi. Rồi nhà mình còn có đất ở dưới thung lũng nữa. Sau đấy là sau thu hoạch là mình phải cống lên đây. Ôi trời ơi. Nhưng mà chú ơi làm sao mà mình mang được thóc lên trên này à? Nhưng mà vác lên hay là cho ngựa trở lên? Vác lên. Cái 1 bao này thì đi từ chỗ ruộng nhà mình lên đến đây là bao lâu ạ? Về đến nhà chú Khoan đi bộ thôi. Ồ thế là đi bộ 1 tiếng đấy. Đi bộ 1 tiếng để gánh từng cái bao gọi là đi bộ 1 tiếng. Vâng. Đi bộ 1 tiếng để vác những cái bao lúa bao thóc ở dưới thung lũng lên. Ngoài gia đình là có đất ruộng nữa ở dưới thung lũng. Và lại phải vác lên thế này. Có lẽ là do còn có đất nên là gia chủ mới muốn bán cái căn nhà này đây. Ngô treo rất là nhiều. Những cái bắp ngô được xếp rất là ngay ngắn này các bạn thấy không? Bình thường mà Hùng đi các làng bản thì thấy họ hay đổ đống ra lắm. Nhưng mà riêng cái căn nhà này thì được chủ nhà này được gia chủ này Xếp rất là cẩn thận ngăn nắp này. Cái này là ai xếp đấy ạ? Khách chủ nhà xếp. Trời ơi sao mà mọi người trên này ngăn nắp thế? Xếp các bạn nhìn thấy không? Từng bắp ngô xếp thẳng tăm tắp luôn. Nó rất là đẹp luôn mà gọn gàng sạch sẽ. Đây nữa này. Cái này thì được buộc lên tốm lên. Rất là đẹp này. Gọn gàng ngăn nắp lắm. Nhà cũng sạch sẽ này. Đây này. Cái này cũng được xếp này các bạn. Gia chủ mặc dù là sống ở trên núi thôi nhưng mà mọi người lại có một cái gọn gàng, một cái sự gọn gàng ngăn nắp ở phía trên này nữa. Trên này là những cái hạt lúa giống đúng không? Đây là những cái hạt lúa giống này. Cũng được bó lại xếp ngăn nắp treo gọn gàng. Thậm chí quần náo này cũng được treo hết sức ngăn nắp gọn gàng luôn. Ba cháu lại rủ nhau đi học. Một buổi sáng thì mấy giờ bắt đầu đi? 6 giờ. Đi mấy tiếng thì đến trường? 2 tiếng. Đến trường là 8 giờ thì muộn học chưa? Trên này học muộn hơn à? Mấy giờ vào lớp? 7 giờ. Thì 8 giờ cháu đến trường thì muộn làm gì? Là cháu đi đường bộ à? Đi núi nhé. Đâu? Đường các con đi học đâu? Lên núi này à? Trời ơi! Đây à? Trên đỉnh núi cao cao kia? Đi theo con này đường này? Lên núi đấy à? 2 tiếng? Ngày nào cũng đi hay sao? Ngày nào cũng đi. Thế quần đi về cũng 2 tiếng? Đi đến trường 2 tiếng. Thế mấy giờ các con từ trường về? 3 giờ. Là mấy giờ về đến nhà? 4 giờ. À! Đi trên đỉnh núi về thì nhanh hơn. Mất 1 tiếng thôi. Con lớp 4 này, em lớp 3. Em lớp 1 à? Từ lớp 1 đến lớp 4 là dắt nhau đi học. Đi leo qua mấy ngọn núi thì con đến trường không? Con có nhớ là con đi đến trường là mấy ngọn núi không? Hả? Con có nhớ là leo qua mấy ngọn núi thì đến trường không? 2. 2 ngọn núi. Và nếu mà lên ngọn núi thì lại xuống thung lũng à? Xong lại đi lên 1 ngọn núi, lại xuống thung lũng, lên trường. Trời ơi! Trời mưa thì các con có đi học được không? Là nghỉ ở nhà nếu mưa. Nhưng con muốn tiếp tục đi học không? Hay là con muốn bỏ học? Với cái con đường xa thế này. Muốn học. Con thì sao? Con muốn đi học không? Thế còn con? Con này, con này cũng muốn đi học. Trời ơi! Con bé ở đây kiên trì quá. Giỏi quá các con ơi. Giỏi quá thế là năm nay nghỉ hè rồi. Con được học sinh gì nào? Được giấy khen không? Hả? Các con được giấy khen không? Được á. Con thì sao? Được con được không? Con không được á. Con trai thì như lười học hơn con gái đúng không? Nên là không được giấy khen. Cả chị cả em đều được giấy khen mà. Thực sự là Hùng không dám tưởng tượng cái con đường các bé đi học nó sẽ gian nan và nó hiểm trở thế nào. Biết nói không? Không biết mấy. Biết ít thôi. Thế như gia đình đất đây có sổ chưa? Có rồi. Có sổ hết. Là có bao nhiêu mét vuông đất ạ? Có bao nhiêu hết ta hay là có mấy quả núi tính ra? Bây giờ xung quanh đây tầm 60 cân 60 cân kilo. 60 cân là sao? 60 cân kilo ngô. À ý là trồng hết 60 cân ngô là mới hết đất. Trời ơi, trên này là không tính bằng mét vuông. Không tính bằng hết ta. Mà cứ tính là trồng hết 60 cân ngô thôi. 60 cân ngô là trồng hết bao nhiêu quả núi trời ơi. 60 cân ngô là mấy bao chú nhỉ? Chắc phải tầm hơn 1 bao à? 2 bao ngô không? Mấy 1 năm là được tầm 3 tả 2 tả hơn 2 tả, 3 tả thế. Trời ơi, chứ trồng mình nhiều á. Nhưng mà làm sao mà ăn hết hả chú Phùng? Trồng nhiều ngô thế. À, bảo sao nhà có tận 4, 5 trong cái chuồng lợn là trồng rất nhiều ngô để nuôi lợn thế. Thế là trong sổ của mình thì nếu mà cho có sổ đỏ rồi thì trong sổ đỏ là ghi là 60 cân ngô hay là ghi bằng bao nhiêu hết ta? Gần ghi bằng bao nhiêu cân thế thôi. Trong sổ đỏ là ghi 60 cân ngô á? Ông này có số lượng đất là 60 cân ngô? Trời ơi, phải không đây? Chắc chú chắc làm gì chưa nghe thế bao giờ. Nhà nước mình làm sao lại cấp cái sổ đỏ kì lạ thế? Bây giờ đây là xưa trường làm gào đây cũng theo cân hết. À. Không phải theo bao nhiêu hết ta đâu. Vâng, cái này là chắc là do trên bà con này có một cái đơn vị riêng của mình. Vâng, một cái đơn vị riêng sẽ tính bằng bao nhiêu cân ngô và bao nhiêu cân thóc thôi. Cái đất của mình thôi Chứ không phải tính bằng mét vuông hay là bằng hết ta đúng không? Không. Không có tính như thế. Trời ơi. Rất là thú vị luôn. Chú muốn bán cái nhà này bao nhiêu tiền? Không bán nữa. Không bán nữa? Thế sao chú quang bảo là nhà định bán cả đất cả nhà chuyển xuống dưới thung lũng hả? Bây giờ nó bảo không bán thôi. Trước thì khác làm một nhà ở sân trường nữa. Có nghĩa là bây giờ không muốn bán nữa. Tạm ở đây thì làm đất ở đây làm ngô ở đây. Trời ơi, giỏi quá cô ạ, giỏi quá. Bái phục cô luôn. Giỏi quá. Trồng hết 60 cân ngô. Mà chỉ trồng hết bao nhiêu ngày mới trồng được hết 60 cân ngô. Trời ơi, đây. Có cái hạt ngô nào không? Các bạn biết một cái nắm ngô này nếu mà trồng trên cái núi đá này có khi là phải trồng hết nửa tiếng hoặc một tiếng cả đào đất, cả trôn xuống đúng không? Thì có khi phải mất một tiếng 60 cân ngô sau một cái nắm này thì không biết là trồng bao giờ mới xong nữa. Thật sự là rất là thán phục với bà con ở trên này luôn. Giỏi quá. Gia đình chú Phùng cũng rất là giỏi luôn. Nhà chú Phùng chắc trồng ngô lâu hơn nhà chú quang đấy. Tại vì cái khu vực nhà chú Phùng này là dốc, nó dựng đứng toàn là đá nhiều thôi. Nên là trồng sẽ vất vả hơn rất nhiều. Cô nói gì ạ? Nó bảo ông này thì bệnh một tí rồi bây giờ nó không hiểu bao nhiêu rồi. Ờ, bị tâm thần đúng không? Ờ, cái đầu. Cái đầu ạ? Ngày xưa bị ngã hay sao ạ? Ồ, bà cháu nghe được mỗi chuyện tâm thần thì hóa ra là ngày xưa chú ấy cũng bị bệnh tâm thần. Nhưng mà chỉ là không nhớ thôi đúng không? Có bao giờ đánh người không? Nhưng có bao giờ đánh người không? Khi nào rượu say thì đánh mà. Thế bây giờ mình bắt đầu uống rượu đấy ạ? Nhưng mà cho chú ấy uống rượu không sợ tí nữa chú ấy đánh thì sao? Bây giờ uống ít thì không sợ đâu. Khi nào say thì nó không biết thì nó đánh rồi. Phải không đấy? Tuy nhiên bây giờ nó không bảo là uống rượu vào xong rồi đánh người thì bây giờ dạy cho chú ấy uống tí chú ấy đánh cháu thì sao? Không, không sợ đâu. Sợ lắm. Gia đình mình là sống ở bên cạnh cái hố sụt này là bao nhiêu năm rồi ạ? Tầm 20 năm rồi. Sống 20 năm bên cạnh cái hố sụt này rồi? Trước là ở trên xong là sống ở hố sụt đây là được 20 năm rồi. 20 năm sống bên cạnh cái hố sụt này và trước đấy là sống trên đỉnh núi sau đấy gọi là hạ sơn nhưng mới hạ một nửa thôi mới hạ xuống lưng trừng thôi thì sống cạnh cái hố sụt nó cũng nguy hiểm không kém. Và canh tác ở đây cháu thấy là có một cái là người dao của mình rất là chăm chỉ đấy rất là chăm chỉ, rất là giỏi luôn có thể trồng một vụ đến 60-80 cân ngô và thậm chí là bây giờ này, ông bà lớn tuổi rồi nhưng mà cũng rất là tiếc cái đất của mình muốn tự trồng trọt thôi muốn tự trồng trọt chăn nuôi trên này để có thể là có cái sản lượng nó nhiều hơn tại vì đất rộng hơn ấy cũng vất vả nhờ thế là đi xuống từ đây xuống đấy là phải khoảng nếu mà cả xe máy cả đi bộ phải mất khoảng tiếng hơn tiếng à tiếng rưỡi, phải tiếng rưỡi 2 tiếng thì mới đến chỗ cái gánh đầu mình trồng lúa ấy, à xong lại đi về nó là mất 4 tiếng các cháu đi học cũng 2 tiếng mà người nhà đi làm cũng mất 2 tiếng vất vả quá nhờ nhưng mà cô ơi cái nước này này cái nước này là nhà mình đi vác ở trên núi bao nhiêu xa thì về đến trên đỉnh núi là đi bao lâu thì lên đến nơi ạ đi gần hơn 1 tiếng lên đến điểm lấy nước nhưng mà 1 lần thì mình vác được bao nhiêu lít 1 lần là vác 1 can hả là 30 lít vác 1 can 30 lít và đi trên cái dốc đá dựng đứng thế kìa sợ thế, khỏe lắm đấy thế con gái con đi vác nước bao giờ chưa con vác được can bao nhiêu lít 10 lít rồi được không được can 10 lít luôn trên đỉnh núi con vác từ trên đỉnh núi 10 lít về nhà con gái bé tí thế này 1 lần con lên trên núi con vác được bao nhiêu lít nước 10 lít nước được 15 lít không thế là con đi vác nước cũng bằng thời gian đi học à trời ơi đi gọi là đi mang con chữ về nhà cũng đi mất 2 tiếng chưa tính thời gian đi về đi vác nước cũng 1 tiếng rưỡi xa quá đi chợ thì 2 tiếng thế con có muốn xuống núi ở không hay con muốn ở trên núi này ở trên núi sao con lại thích ở trên núi đi núi vất vả xa xôi thế này là không có bạn bè không có hàng xóm nên không muốn xuống núi ở sao thích ở trên này tại sao con thích ở trên này trên này có điều gì đặc biệt trên này có gì vui thế nếu mà bây giờ cả gia đình con chuyển xuống dưới núi con có muốn không con có muốn thế không muốn thế là con muốn ở lại khu vực núi này tại vì ở đây có gia đình của con có gia đình có ngôi nhà của con ở đây nên là con muốn ở lại đây nhưng mà nếu mà cả gia đình cùng chuyển xuống núi là con cũng chịu đúng không là con rất thích xuống đúng không dưới đây có nhiều bạn bè có nhiều cái vui hơn đi học cũng gần hơn có thể đây là lần đầu tiên và cũng có thể là lần cuối cùng mà mình đến với hộ gia đình này tại vì nó sâu xa quá