Đạo lớn và Tự nhiên - Trang Tử tâm đắc

Chương 10. Đạo lớn và tự nhiên Sách trang tử kể rất nhiều câu chuyện, và mọi đạo lý trong đó đều rất chất phác và hợp với tự nhiên. Bí mật trong đó chỉ có một, đó là đạo lớn hợp với tự nhiên. Vậy thì chúng ta nên hiểu đạo lớn hợp với tự nhiên của trang tử như thế nào. Xét toàn bộ trang tử, mọi lý luận, mọi câu chuyện ngụ ngôn, thực ra chỉ có một bí mật, đó chính là đạo lớn hợp với tự nhiên. Trong lý luận của đạo gia, con người lấy mặt đất làm phép tắc, đất lấy trời xanh làm phép tắc, trời lấy đạo làm phép tắc, mà đạo thì bắt trước tự nhiên. Có thể nói, giữa từng người, giữa từng sự vật, không có sự phân biệt cao thấp về ký xảo đơn thuần, chỉ có sự phân biệt về tầm vóc. Vậy thì tầm vóc phụ thuộc vào điều gì? Chỉ có một tiêu chuẩn, đạo lớn hợp với tự nhiên. Trong thiên tri Bắc Du, trang tử đã gán cho một người tên là Chi đi hỏi thế nào là đạo của nhân gian. Chi ở đây được hiểu là Chi, là người có trí tuệ lớn. Chi du lịch lên phía Bắc đến Huyền Thủy, gặp một cao nhân tên là Vô Vi Vị, hỏi người này. Con người suy nghĩ như thế nào mới biết được đạo lớn? Tứng xử như thế nào mới có thể ở yên với đạo lớn? Đi đâu về đâu mới có thể đặc đạo? Vô Vi Vị chẳng nói chẳng rằng. Thế là Chi rời khỏi Huyền Thủy, trở về bờ Nam Bạch Thủy, leo lên đồi Hổ Khuyết, gặp Cùng Khuất, một vị cao nhân khác, Ben hỏi lại câu hỏi nêu trên. Cùng Khuất đáp, Ta biết, đang định nói với người, nhưng ta quên mất là phải nói cái gì? Chi không nhận được câu trả lời, Ben đến hỏi Hoàng đế. Câu trả lời của Hoàng đế là, Đừng suy nghĩ mới hiểu được đạo lớn. Đừng nghĩ cách an thân sự thế mới yên với đạo lớn. Không nghĩ đường đi, không hỏi phương pháp mới thật sự có được đạo lớn. Câu trả lời ấy có nghĩa là khi chúng ta quên đi mọi sự tham chiếu trong tọa độ cuộc sống, thật sự nhìn thấu nội tâm mình, chúng ta sẽ hiểu được chính mình mới là đặc đạo. Trên đời này, chúng ta đã dành quá nhiều thời gian để ngưỡng mộ người khác. Bởi vậy trong Thiên Thu Thủy, Trang tử kể một câu chuyện như sau. Có loài thu thần một chân tên là Quỳ. Con Quỳ này rất mức ngưỡng mộ con Huyền. Loài côn trùng có nhiều chân, bởi vì Huyền đi được bằng nhiều chân. Huyền lại ngưỡng mộ rắn, vì rắn đi được mà không cần chân, không những thế đi còn nhanh hơn nó. Nhưng rắn lại ngưỡng mộ gió, vì gió ngay cả hình dạng cũng không có, nhưng bay còn nhanh hơn rắn nhiều. Còn gió thì ngưỡng mộ ai? Gió ngưỡng mộ ánh mắt của con người, vì ánh mắt đi đến đâu. Ánh mắt có phải là nhanh nhất không? Ánh mắt ngưỡng mộ duy nhất một thứ, đó là lòng người. Khi ánh mắt chưa đến nơi thì lòng người đã đến nơi. Trang tử nói Quỳ ngưỡng mộ Huyền. Huyền ngưỡng mộ rắn, rắn ngưỡng mộ gió, gió ngưỡng mộ ánh mắt, ánh mắt ngưỡng mộ lòng người. Sự ngưỡng mộ này có nghĩa là yêu thích, cảm thấy tầm vóc của người khác cao hơn mình. Mỗi người chúng ta có thể đều đã từng được truyền thêm sức mạnh từ tấm gương của những người mà mình ngưỡng mộ. Trong đời luôn có những người hoàn hảo hơn chúng ta, khiến ta xem như thần tượng để phấn đấu trở thành mẫu người giống như họ. Nhưng chúng ta thật sự có thể trở thành người khác không? Có một câu chuyện ngụ môn thế này. Con chuột thấy mình nhỏ bé quá, nên luôn muốn tìm được thứ to lớn nhất. Nó ngước đầu lên nhìn, cái gì lớn nhỉ? Chẳng gì lớn bằng trời. Nên chuột nghĩ rằng lý tưởng của cuộc đời mình là phải tìm cho được chân đế của trời. Với trời không sợ ai cả, trời quá rộng lớn, bao chúng khắp nơi, nó bèn hỏi trời. Có phải ông không sợ gì cả không? Tôi bé nhỏ thế này, ông cho tôi một chút dùng khí được không? Trời nói với nó, ta cũng có cái để sợ. Ta sợ mây, vì mây có thể che trời, che mặt trời. Mặt trời và trời đều có thể bị mây mù che phụ. Chuột thấy mây giỏi hơn, bèn đi tìm mây, nói. Anh che được cả bầu trời lẫn mặt trời, hẳn là anh có sức mạnh lớn nhất trong trời đất. Mây nói, không phải, tôi sợ gió, tôi khó khăn lắm mới che khuất được bầu trời. Vậy thế mà gió thổi một cái là mây tan mất, gió thổi thì mây bay. Cho nên tôi cũng có cái để sợ. Chuột bèn chạy đi tìm gió, nói. Sức mạnh của anh lớn quá, vạn vật trong trời đất đều có thể bị anh thổi bay vào. Anh chẳng có gì để sợ phải không? Gió nói, tôi cũng có cái để sợ. Tôi sợ bờ tường, mê trên trời tôi thổi được. Nhưng bờ tường trên mặt đất thì tôi chỉ có thể vòng qua, nên tường giỏi hơn tôi. Chuột bèn chạy đi tìm bờ tường, nói. Anh chắn được cả gió, hẳn là anh mạnh nhất. Tường nói một câu khiến chuột kinh ngạc. Tôi sợ nhất là loài chuột cả anh đấy, vì chuột có thể khoét rất nhiều hang dưới chân của tôi. Đến một ngày nào đó tôi sẽ bị đổ cành ra đất. Đến lúc này chuột mới vỡ lẽ, thì ra người giỏi nhất trên đời này chính là nó. Thực ra một vòng tìm kiếm như vậy, không phải là một quá trình chúng ta từ nhỏ sùng bái thân tượng, sùng bái người khác, cả đời mới phát hiện ra nội tâm của chính mình đó sao. Mỗi ca thể sống tuy bề ngoài khác nhau, nhưng bản chất lại giống nhau. Cuộc đời của mỗi người đều độc đáo riêng biệt, sùng bái thân tượng không bằng hiểu rõ chính mình. Với lẽ bản thân chúng ta không bao giờ có thể trở thành người khác. Mặc dù trên đường đời của chúng ta sẽ có gặp gánh chắc chở, nhưng dù là vinh quang hay khôn khổ, mọi thứ đều sẽ trở thành quá khứ. Trên thế giới này, con người gặp quá nhiều sự việc, mọi cơ hội sẽ đến, mọi phong ba đều sẽ hết. Nhưng làm chủ được mình trong từng cơ hội, đó chính là hợp với đạo lớn của trời đất mà đạo gia nội. Điều trang từ muốn nhắc nhở chúng ta là nếu con người đánh mất mình trong thế giới vật chất, biến đổi tinh tình vì thê tục, thì người đó gọi là đảo trí tri dân, tức là đảo lộn gốc ngỏ. Cho nên, điều chúng ta cần nhận thức rõ là hai chứa ngại bên ngoài, một là vật chất, hai là thê tục. Vật chất thường là một thứ lợi ích, có thể làm mất rất nhiều sự suy xét của chúng ta, còn thê tục là một thứ ngôn luận, là một ánh mắt, có thể làm nhiễu loạn những gia trị thuần phác của chúng ta. Nếu một người đánh mất chính mình, thì người đó sẽ không thể tìm được giá trị và sức mạnh thật sự trong lòng mình. Con người làm thế nào để không đánh mất mình? Làm thế nào để không bị mê hoặc? Muốn vậy, chúng ta phải hiểu rằng mỗi sự việc trước mắt cuối cùng rồi sẽ trôi qua. Nhiều thứ tốt đẹp ta hưởng thụ trong hiện tại cũng sẽ đi mất. Rất nhiều sự việc khổ nạn mà chúng ta phải chịu đựng rồi cũng sẽ qua đi. Có câu chuyện như sau. Một nhà vô nằm mơ thấy mình được tặng câu châm ngôn có thể sử dụng cả đời kèm theo lời dặn gió. Chỉ cần bể hạ ghi nhớ câu nói này thì cả đời bể hạ sẽ quên hết được mất có thể an nhiên vượt qua mọi vinh nhục. Khi tỉnh lại, nhà vô chỉ nhớ lời dặn đó mà quên mất câu châm ngôn kia. Chỉ một câu châm ngôn mà giúp ích cho cả đời. Câu nói quan trọng đó là gì? Nhà vô nghĩ mãi không ra, đen cho chế tác một chiếc nhẫn vàng khổng lồ rồi bảo các đại thần. Các khanh hãy đi tìm câu nói này cho Châm. Tài tìm được câu nói đó, Châm sẽ thưởng chiếc nhẫn này. Một hôm một vị lão thần thông minh nhất tàu Khanh đã tìm được rồi ư. Vị lão thần không nói gì, cầm lấy chiếc nhẫn, khắc một câu trên chiếc nhẫn rồi trả lại cho vua và nhẹ nhàng rời khỏi cung. Nhà vua xem xong trật nhớ ra trong mơ chính là câu nói này. Một câu nói bình thường. Tất cả đều sẽ qua đi. Tất cả chúng ta cũng đều nên ghi nhớ câu nói này. Vinh quang rồi sẽ qua đi. Xì nhục rồi sẽ qua đi. Huy hoàng rồi sẽ qua đi. Khổ nạn rồi sẽ qua đi. Mọi thứ xung quanh chúng ta chỉ là dì vàng. Chỉ duy nhất hiện tại là thật sự có giá trị. Cho nên chúng ta cần phải truy xét chất lượng của mỗi thứ mà chúng ta đang có trong hiện. Trang tử nói, đạo lớn hợp với tự nhiên. Vậy thì thế nào là đạo lớn thật sự trong trời đất? Đạo lớn chẳng qua là một quy tắc. Mỗi con người mỗi độ tuổi khác nhau, cánh ngộ khác nhau, học vấn khác nhau, xuất thân khác nhau. Bạn có thể học tập kinh nghiệm của người khác, nhưng bạn phải thật sự hiểu được lòng mình. Trang tử nói, trong trời đất, người nào thật sự hiểu được lòng mình thì được gọi là người giỏi dưỡng sinh. Vậy người thật sự hiểu được lòng mình là người như thế nào? Ông nói người thật sự giỏi dưỡng sinh giống như người chăn cừu. Người chăn cừu tuy dơ giỏi lên, nhưng anh ta rất tốt đối với cả bảy cừu. Cái roi của anh ta sẽ quất xuống con cừu nào? Con cừu đi cuối cùng. Những con cừu đi trước thì không cần đánh. Làm cho con đi sau cùng bước nhanh lên. Cả bảy cừu đi trước sẽ đi nhanh. Điều này tương tự một lý thuyết trong quản trị học hiện đại. Đó là lý thuyết cái thùng gỗ. Chiếc thùng gỗ được kép từ rất nhiều mảnh ván. Các mảnh ván có cái dài, cái ngắn. Chiếc thùng này chứa được bao nhiêu nước hoàn toàn không phụ thuộc vào miếng ván dài nhất mà phụ thuộc vào miếng ván ngắn nhất. Chăn cừu cũng vậy. Thùng gỗ cũng vậy. Luôn có con cừu đi cuối cùng. Luôn có mảnh ván ngắn nhất. Chỉ có chính chúng ta mới nhìn thấy rõ con đi sau cùng trong bảy cừu là con nào. Mảnh ván ngắn nhất trên cái thùng của mình là chỗ nào. Còn khi con mắt của chúng ta luôn chỉ nhìn thấy mảnh ván dài nhất luôn chỉ thấy con cừu đi đầu đàn ta luôn có căn cứ để khoe khoang rằng phần cao nhất của cuộc đời tôi là ở đó. Con cừu đầu đàn tuy ai phong biết bao nhưng cả bảy cừu đi sau không biết đã tan tác nơi nào trên sườn núi đã mất mát không biết bao nhiêu vậy mà còn nhìn con cừu đi đầu để đắc ý vui mừng. Khi đắc trí vì mảnh ván cao nhất của mình nhiều người không biết rằng nước trong thùng của mình đã chảy hết bởi mảnh ván thấp nhất trên thùng. Cho nên chúng ta cần thường xuyên tự hỏi mình con cừu đi cuối cùng trong cuộc đời mình là cái gì? Mảnh ván ngắn nhất của mình là ở đâu? Sống ở đời cần có tri tuệ lớn là tuyết trung tông than, tuyết đến tặng than cho chính mình, chứ đừng luôn cầm thượng thêm hoa, theo hoa trên gấm. Theo hoa trên gấm là để người khác xem còn tuyết đến tặng than là cho chính mình. Theo hoa trên gấm là để người khác xem còn tuyết đến tặng than là cho chính mình. Từ đạo lý này nhìn rộng ra thế giới trang từ nói đạo đức bất phế an thủ nhân nghĩa, tính tình bất ly an dụng lễ nhạc, đạo đức không bỏ cần gì phải dùng đến nhân nghĩa tính tình không ly tán hạ tất phải dùng đến lễ nhạc Trên thế giới này, nếu bên trong mỗi người luôn giữ đạo đức thì cần gì đến quy phạm lễ nghi bên ngoài nữa tính tình của mỗi con người nếu không ly tán không đi ngược lại với bản chân của con người thì cần gì đến lễ nhạc bên ngoài Hãy xem chúng ta hiện nay rất nhiều quan niệm đạo đức được giao ràng trên các phương tiện truyền thông rất nhiều sự khen thưởng thực ra là thấp hơn làn danh của đạo đức Thí dụ, rất nhiều nơi bầu chọn người con hiếu thảo, khen ngợi rằng người con đó hiếu thảo phụng dưỡng bên giường bệnh của cha mẹ, hiếu thuận với cha mẹ Điều này có cần đến phương tiện truyền thông biểu dương không? Hiếu kính cha mẹ là điều tối thiểu trong việc làm người. Trang từ cho rằng thứ chất vắc nhất trên đời chính là bản chân trong lòng người, chứ không nên cố tình để sướng, cố tình giao ràng Trang từ cho rằng, mọi đạo lý pháp quy trẳng qua là cái bản chân tự nhiên nhất trong lòng người, việc gì phải dùng bất kỳ hình thức bên ngoài nào cố ý thực hiện cho bằng đúng. Nhưng Khổng Tử lại cho rằng lễ nghị rất quan trọng quan trọng đối với một con người cho đến một đất nước. Trang từ và Khổng Tử rút cuộc ai đúng ai sai chúng ta nên hiểu sự khác nhau của Nho Gia và Đạo Gia như thế nào. Ở đây chúng ta có thể thấy được sự khác nhau thật sự giữa Đạo Gia và Nho Gia Nho Gia thì đề xướng lễ nghị yêu cầu mỗi người phải dựa vào quy phạm hành vi bên ngoài, dùng lễ nghị để ứng xử với người khác và thích ứng với xã hội dùng chuẩn mực quy củ bên ngoài để tạo nên sự hài hòa của thế giới Còn Đạo Gia thì đề xướng mỗi người tuân theo đạo đức trong lòng nghe theo tiếng lòng tự tải chứ không cần có bất kỳ sự gượng ép bên ngoài có thể nói Nho và Đạo bổ sung cho nhau thay nghen nên nhân cách Trung Hoa Nhưng Nho gia dạy cho chúng ta cách đi vào thế giới, nập thế thực hiện giá trị cá nhân của mình phải bén dễ trong mảnh đất này Đạo Gia thì dạy chúng ta đi ra khỏi thế gian xuất thế, thực hiện sự siêu việt của nhân cách, giúp chúng ta có đôi cánh tung bay trên bầu trời Như vậy Nho gia dạy chúng ta năng lực đi trên mặt đất, cho nên giữa người với người phải có lễ nghị Còn Đạo Gia cho chúng ta lý tưởng bay trên bầu trời cho nên mỗi người phải tuân thủ đạo đức trong lòng. Thực ra cả Nho và Đạo, xét theo quan điểm của chúng ta ngày nay, đều không thể thiên vị Mặc dù giữa Nho và Đạo có một số xung đột, có một số quan điểm có vẻ mâu thuẫn, nhưng khi ứng dụng vào mỗi con người sẽ có sự Trên đời này, thứ thật sự quan trọng chẳng gì ngoài nhận biết chính mình làm cho sự sống của mình hợp với Đạo lớn Điều đó sẽ giúp chúng ta bớt đi rất nhiều đường vòng. Rất nhiều khi chúng ta không thua về tốc độ chạy của mình mà thua về chỉ số thông minh của mình Có một câu chuyện ngụ ngôn như sau Linh Dương là một trong những loài động vật chạy nhanh nhất, khéo léo nhất Nó bắt nạt rùa, cuộc rùa chạy thi với mình. Bạn nghĩ xem thắng thô của cuộc đua chẳng phải rất rõ ràng rồi sao? Linh Dương phải thắng một cuộc thi đấu mà chắc chắn sẽ thắng Vậy mà rùa lại đồng ý nói rằng sáng sớm hôm sau cả hai bắt đầu cuộc đua Sáng sớm hôm sau, Linh Dương và rùa cùng đứng trên một đường chạy Cuộc đua bắt đầu, Linh Dương chạy vụt như tên bắn, không thèm nhìn rùa Nó hôi hà chạy được một đoạn rồi dừng lại, đắc ý kêu lên Rùa con, My đâu rồi? Bắt chật nó nghe thấy tiếng rùa từ tố nói trong một đám có cách nó không xa Tôi ở đây này, chạy tiếp đi Linh Dương giật mình Sao rùa lại ở trước được nhỉ? Linh Dương lại bắt đầu xài chân chạy Chạy được một đoạn, nó nói Rùa con, My chạy kịp ta không? Bắt chật nó lại nghe thấy tiếng rùa con thong thả đáp trong một lùm có cách nó mới bước Tôi đã vượt anh rồi, anh cứ chạy tiếp đi Lần này thì Linh Dương bắt đầu hoàng Nó chạy một đoạn, lại hỏi Rùa lại đáp, còn đến trước nó vài bước Cuối cùng Linh Dương chạy về đích trong sự buồn và tột độ Nó phát hiện rùa vẫn ở trước nó Linh Dương thừa nhận nó đã thất bại Tốc độ của mình chẳng có ích gì Sự thật có phải như vậy không? Thực ra, tối ngày hôm trước sau khi thỏa thuận với Linh Dương xong rùa Ben triệu tập toàn bộ gia tộc rồi sắp xếp trên mỗi đoạn đường cần chạy một con rùa trú sẵn tức là mười mấy con rùa dài đều ở giữa trạng đường chạy thi Vậy nên Linh Dương chạy đến đâu hỏi là có một con rùa phía trước trả lời ngay Cuối cùng Linh Dương đã thua bởi mưu kế này. Nó thật lòng thừa nhận mình đã thất bại. Câu chuyện ngụ ngôn này cho chúng ta thấy trí lực quan trọng hơn tốc độ, khả năng phán đoán có giá trị cao hơn kỳ sao Trên thế giới này, trí lực quan trọng hơn tốc độ khả năng phán đoán có giá trị cao hơn kỳ sao. Trang tử cho rằng nếu thế giới này trở lại nguyên bản Đừng tin tưởng quá mức vào ký xảo huyền diệu Chúng ta hãy trở về với thế giới chất phác nhất bán sớ nhất Xã hội hiện đại cạnh tranh khốc liệt Thậm chí có người không từ bất kỳ thủ đoạn nào để đoạt lấy lợi danh Trang tử khuyên con người hiện đại chúng ta có thêm một sự đảm bạc chất phác tự nhiên trong lòng. Bớt một phần hành vi gượng ép đầu cơ trục lợi. Nếu không chúng ta sẽ có thể đánh mất chính mình trong thế giới bao la này. Thế nhưng chúng ta làm thế nào mới có thể giúp mình thật sự bước vào đạo lớn tự nhiên trong cuộc đời hữu hạ này. Trang tử nói hư vô điểm đạm là hợp với đức trời. Hành vi của một con người đạt đến mức hư vô điểm đạm làm trong lòng tĩnh lại, không hoang loạn đó là hợp với đức trời. Rất nhiều khi cuộc sống chúng ta rơi vào cảnh tuyệt vọng. Chỉ có dựa vào phán đoàn sang suốt và sự tỉnh táo trong lòng mới có thể giúp ta vượt qua. Khi đó Rốt cuộc là ai dẫn dắt lòng ta Có một câu chuyện có thực như sau Một nhóm sinh viên khoa điện chất học khảo cổ theo giáo sư của họ khám phá một cái hang cổ nghìn năm Tương truyền trong hang cổ này có sự sinh thành của đa thủy tinh, do đó rất nhiều người muốn đến xem Hang cổ rất sâu, rất nhiều người từng vào mà không ra được, cho nên người ta coi nơi đây là tử điệp Những sinh viên này mang theo rất nhiều trang thiết bị đèn chiếu sáng, uốc, kể cả la bàn. Theo chỉ dẫn của giáo sư, họ đi vào hang Cái hang này quả nhiên đường đi vòng vèo Một lớp hang là một lớp trời Họ vượt qua từng tầng một Cuối cùng đi đến chỗ sâu nhất của hang Nhìn thấy đa thủy tinh như trong giấc mơ của họ Họ kinh ngạc trước kỳ quan Cảm thấy chuyến đi thật không ổn công Sau đó họ lấy mẫu, nhìn ngắm Đến khi bình tĩnh trở lại Họ trật nhận thấy hầu như mỗi ngách hang đều có thể thông với một con đường khác nhau Họ đã lạc đường Lúc đó giáo sư nói với họ Ở đây còn có ký hiệu người đi trước để lại Trên mỗi giao lộ có đá vôi vẻ dấu tích Chúng ta đi ra theo đó Mọi người theo đó bước đi Giáo sư cầm một cây đèn đi trước Chốc chốc ông lại kinh ngạc kêu lên Ở đây còn có dấu tích nữa này Ông luôn là người đầu tiên phát hiện ra dấu tích Mọi người theo ông bước lần theo từng dấu tích Cuối cùng cả nhóm cũng thoát ra khỏi hang Nhìn thấy ánh mặt trời Các sinh viên ngồi bệt xuống đất Có người khóc nói Đúng là gặp sự sống nơi đường cùng Nếu không có sự chỉ dẫn của người đi trước Chắc chắn chúng ta sẽ không ra được Lúc đó vị giáo sư lặng lẽ rút Trong túi áo mình ra một cục đá vôi nhỏ Thực ra mọi ký hiệu trên vách hang Đều là do giáo sư vạch ra Chứ chẳng có người đi trước nào chỉ dẫn Nơi họ bước vào vốn là đường cùng Là nơi nguy hiểm không thoát ra được Nhưng nhờ sự dụng công của mình Đi theo con đường của mình Họ đã thoát ra khỏi từng điểm Điều này cũng giống như diện tiến trong cuộc sống của chúng ta Khi chúng ta vì mục tiêu huy hoàng của mình Hoặc vì lợi ích vật chất cam dỗ Chúng ta đều có thể quên đi nguy hiểm Không đánh ký hiệu trên đường đi Chỉ cắm đầu lao tới Đến cuối cùng, chúng ta nhận thấy đã hết đường Thì ôi thôi, ôi cố sở lai kinh Thương thương hoành thủy vi Quay trở lại nhìn thì manh mông bác ngát Không biết đâu là con đường mình đã đi Chúng ta đã không nhận rõ con đường lúc đến Thì làm sao có năng lực để trở về Trở về với bản sơ Trở về để thấy lại mặt trời Khi đó, chúng ta mới tự trách mình Tại sao khi đến chỉ dựa vào cảm xúc Chỉ dựa vào sự hấp dẫn của mục tiêu Mà quên mất phải đánh dấu cho con đường trở lại của mình Thì cũng đã muộn Thực ra đó chính là sự đánh mất mình Trong thế giới bao la Trong Thiên đảo Thiên, Trang tự kể một câu chuyện Vũ Nghiêu và Vũ Thuấn bàn luận Về việc chỉ vì thiên hạ Hai người đại diện cho hai thái độ khác nhau Thuấn hỏi Nghiêu Xin hỏi Ngài dùng tấm lòng như thế nào Để ứng xử với thế giới và chỉ vì thiên hạ Nghiêu đáp Những người không nơi nương tựa Ta không bao giờ khinh thường họ Những người lao khổ cô đơn Ta không bao giờ bỏ rơi họ Ta có lòng xót thương con trẻ Ta luôn thương cảm phụ nữ Những kẻ yêu ớt, đó chính là cái tâm của ta Câu trả lời của Nghiêu thực ra Là quan điểm của Nho ra Tức là khoan hòa, thương xót cả thế giới Nhất là thông cảm với những người yêu ớt Thuấn đánh giá về Nghiêu rằng Mi tắc mi hi, như vị đại gia Tức là tấm lòng của bể hạ như vậy Là lương thiện, là tốt đẹp đối với cả thế giới Nhưng mà tầm chưa đủ rộng lớn Nhiều bèn hỏi Cái lớn mà người nói nó như thế nào Thuấn đáp, thiên đức Nhi xuất ninh Nhật Nguyệt chiếu Nhi tư thời hành Tức là trời thì sinh thành ở đó Mặt đất thì phẳng lặng Mặt trời, mặt trăng luôn phiên nhau chiếu dọi thế gian Bốn mùa vận hành không nghỉ Cả thế giới luôn luôn vận chuyển như vậy Như chú dạ Nhi hưu kinh Vân hành Nhi vù thi hí Thế giới này giống như ban ngày Ban đêm có giới hạn luân chuyển rõ rệt của nó Trên trời có mây, mặt đất sẽ có mưa Có nghĩa là mọi thứ trên thế giới đều là tự nhiên Đó chính là cái lớn mà kẻ hạ thần muốn nói Nghe xong lời Thuấn nói Nhiu bảo Ta hiểu rồi Tấm lòng đó của ta chỉ hợp với đạo thế gian Còn tấm lòng mà người nói thì hợp với đạo trời Vậy đạo trời mới là đạo lớn Có thể nói toàn bộ thế giới bên ngoài Đều là người thấy tốt nhất cho cuộc sống của chúng ta Chỉ khi ta đắm mình trong đó Thật sự cảm nhận được cái gọi là Một bông hoa một thế giới Một cái lá một lòng bổ đề Có sự triệt ngộ trên từng bông hoa Từng ngọn cỏ Thì chúng ta sẽ hiểu được cái lẻ của vạn vật Có một câu chuyện ngụ ngôn kể rằng Một tù trường nói với Trai Trang trong bộ lạc của mình Các ngươi hãy đi xa Dân thân vào cuộc đời Chỉ cần các ngươi có sau chữ của ta là đủ sống Cho cả cuộc đời Trước hết ta cho mỗi người các ngươi một tờ giấy Viết ba chữ trước Các ngươi ra đi đến khắp thế giới Sau khi các ngươi trở về ta cho ba chữ nữa Cánh Trai Trang nhận lấy một tờ giấy nhỏ Tỏa ra khắp đất trời bốn biển Họ đã trải qua vinh nhục gian lao Mỗi thời khắc họ đều nhìn thấy ba chữ được viết Một cách đơn giản Đừng sợ hãi Còn người không được sợ hãi Bất kỳ khó khăn nào cũng có thể vượt qua Khi đến tuổi trung niên Thì tất cả bọn họ Hoặc đã thành công hoặc còn nghèo khó Hoặc đã nắm bắt hoặc bỏ qua rất nhiều cơ hội Mỗi người mang theo tất cả phong xương Hoặc niềm vinh dự trở về tìm gặp vị tù trường Để xin ba chữ nữa Ba chữ mà họ nhìn thấy chính là Đừng hối hận Thế đấy, nửa đời trước đừng sợ hãi Nửa đời sau đừng hối hận Trên đời này chúng ta không sợ hãi điều gì Cũng không có gì phải hối hận Thực ra cuộc đời chẳng qua là tận tâm tận lực Như thế mà thôi Chiết ly phương Tây, trí tuệ phương Đông Đạo lớn trời đất đều hợp với lẽ đó Có một câu chuyện ngụ ngôn kể rằng Có một chàng trai trẻ đánh cược Với ông lao khôn ngoan Anh cầm một con chim non trong tay và nói Thưa bậc trí giả, cụ đã có thể đoán được mọi thứ Vậy xin cụ cho biết Con chim non yếu ớt trong tay cháu Đã chết hay còn sống Cả thế giới bên ngoài chính là người thấy tốt nhất Của con người Chàng trai trẻ chắc mà mình đã 5 phần thắng Anh nghĩ nếu ông lao nói là sống Thì anh chỉ cần bóp nhẹ ngón trọ Con chim non sẽ chết Nếu ông lao nói con chim đã chết Anh thả lòng bàn tay ra và con chim sẽ bay lên Ông lao nhất định sẽ thùng thẳng Ông lao thùng thẳng nói với anh một câu Đó là Sự sống chính ở trong tay anh Sự sống của mỗi người cũng chẳng khác nào con chim non này Mỗi người phải đối diện với con chim này Có thể sống có thể chết Tất cả đều được quyết định bởi tấm lòng của chúng ta Cuộc sống hữu hạn Thời gian ngắn ngủi Cuối cùng sự thành toàn của mỗi cuộc đời gói gọn Trong một câu nói Cuộc đời mỗi con người nằm trong tay chính chúng ta