Hiểu về trái tim - Kính trọng

Kính trọng là nền tảng của đạo đức, là điều kiện không thể thiếu để thiết lập nền hòa bình của nhân loại. Vì khi kính trọng nhau thì những ý niệm lấn lướt hay xâm phạm quyền lợi của nhau sẽ không có cơ hội phát triển. Chúng ta thấy được sự tồn tại của mình có liên quan mật thiết đến sự có mặt của đối tượng kia, nên chúng ta sẽ dùng sự tử tế và lòng chân thành để đối xử với nhau. Giới thiệu bài viết Kính trọng nằm trong tác phẩm Hiểu về trái tim. Ai trong chúng ta cũng cần được kính trọng, bởi khi được kính trọng ta thấy rõ hơn giá trị của mình trong cuộc đời này. Dù có khi ta chịu nhiều thất bại nặng nề, đến nỗi không còn niềm tin vào bản thân, thì niềm kính trọng của một người nào đó cũng có thể nâng ta dậy. Người ấy ngâm báo cho ta biết rằng ta vẫn còn nhiều giá trị quan trọng khác, ít nhất là những gì họ đã nhìn thấy và chân quý. Đặc biệt, trong những mối quan hệ tình cảm thì niềm kính trọng chính là nền tảng quyết định cho sự tồn tại. Có những sự kính trọng bị miễn cưỡng trong những nguyên tắc ràng buộc như tuổi tác, vai vế hay địa vị. Tuy nó có thể tạo nên sự điều hợp trong trường mực nào đó, nhưng vì thiếu ý thức tự nguyện nên sự kính trọng ấy không phải là chất liệu để nuôi dưỡng và giữ gìn tình cảm cho đôi bên. Bởi vì bản chất của thái độ kính trọng xuất phát từ việc thấy được cái hay, cái đẹp của nhau, khiến cho cái tôi của riêng mình được thu gọn lại để nhường chỗ xứng đáng cho đối tượng kia. Quả thật, càng kính trọng nhiều đối tượng thì thói quen tự hào và kiêu ngạo trong ta càng bị cô lập. Niềm kính trọng của ta nếu vượt qua khỏi những khuôn thước định kiến của xã hội để sẵn sàng trải lòng với những người lao công, những người tàn tật hay những kẻ đã lỡ phạm sai lầm thì không gian của ta sẽ vô cùng rộng lớn. Bởi khi kính trọng một đối tượng nào là ta đã chính thức thiết lập mối quan hệ và tiếp nhận năng lượng từ đối tượng ấy dù ta không hề chủ động. Ngược lại, vì muốn được quyền lợi hay được sự hãi mà tự ép mình phải kính trọng thì ta sẽ bị chính đối tượng ấy hút lại năng lượng. Đời sống quá bận rộn dễ khiến mọi người sống trong hối hả. Ít có cơ hội nhìn sâu để thấy rằng thật ra ai cũng đang kính trọng. Vì suýt cho cùng ai cũng có cái hay cái đẹp hoặc cái hay cái đẹp vẫn còn đang tìm ẩn hoặc ít nhất là tất cả chúng ta đều tương tác qua lại với nhau nên cái hay cái dở của người này chắc chắn có liên quan với người kia. Như cụ Nguyễn Xu đã từng nhắc nhở, mà trong lẽ phải có người ta. Muốn người kính trọng ta thì trước tiên ta phải kính trọng người, đó là chân lý. Vậy nên muốn được kính trọng thì ta phải hội đủ hai điều kiện nổi bật nhất, đó là uy lực và ân tỉnh. Không cần phải có quyền lực thì ta mới có uy lực, mà đôi khi quyền lực cũng có thể tạo nên sự thất kính nếu nó bị lạm dụng để gian đe hay uy hiếp kẻ yếu thế. Chỉ cần ta luôn sống trong tình thức, luôn kiểm soát và chịu tranh nhiệm cho mọi lời nói hay hành động của mình, luôn giữ được biên giới vừa đủ giữa mình và đối tượng, không gây phiền phức hay xâm phạm vào quyền lợi của đối tượng thì ta sẽ có uy lực đối với họ, tức là ta sẽ được họ kính trọng. Ân tình cũng là điều kiện quan trọng để tạo nên sự kính trọng. Ta thương yêu đối tượng một cách không vụ lợi, không toan tính, không quá nhiều đòi hỏi, lúc nào cũng dành mọi ưu tiên cho họ, sẵn sàng mở lòng ra chấp nhận và tha thứ những yêu kém vụn về của họ. Và đặc biệt là ta giúp họ vượt qua những khó khăn hay hướng dẫn cho họ đi tới con đường sáng đẹp thì chắc chắn trong lòng họ luôn dành sẵn cho ta một vị trí kính trọng rất lớn. Nói chung, người nào có đức và có phước, tức là có khả năng tự tạo ra năng lượng tốt và đem năng lượng tốt để hiến tặng cho mọi người, thì sẽ được kính trọng. Người được nhiều sự kính trọng cũng như cây có nhiều dễ cắm sâu vào lòng đất, không lo sợ phòng ba bão táp, đó là vị trí cao quý nhất và an toàn nhất. Khi ta bắt đầu có sự kính trọng là ta đã bắt đầu có cảm tình với nhau. Cảm tình trong một giới hạn nhất định sẽ là khởi đầu tốt đẹp cho bất kỳ mối quan hệ tình cảm nào. Và nếu duy trì được niềm kính trọng ấy trong suốt quá trình sống chung với nhau thì quan hệ đó sẽ rất nhẹ nhàng và dễ dàng vượt qua những đoạn đường cách trở. Vì nhờ kính trọng mà mỗi bên có ý thức giữ gìn phẩm chất của mình, không để cho những năng lượng xấu tự do tràn lấp ra ngoài mà gây phiền nhiễu hay đau khổ cho đối phương. Nhưng người xưa hay nói thân quá hóa lờn. Khi ở gần nhau ta sẽ thấy những khuyết điểm của nhau rồi để cho những khuyết điểm ấy lấn át đi những yêu điểm khiến ta nghĩ người này không xứng đáng để ta tôn trọng nữa. Vậy nên muốn sống chung với nhau thì ta phải có nghệ thuật nối dưỡng và giữ gìn niềm tương kính. Trước tiên ta phải biết rõ bên kia có kính trọng mình không. Nếu thấy họ thương yêu mà ít kính trọng thì ta hãy khoan quyết định sống chung vì tình thương đó có thể là lòng thương hại hay chỉ là thứ cảm xúc thoả mãn trong nhất thời. Họ thương ta là vì họ có nhu cầu thương một người nào đó mà thôi. Tình thương đó dễ mặn nồng nhưng lại thiếu tính keo sơn. Chỉ khi nào họ kính trọng ta thật sự thì họ mới có trách nhiệm với ta. Họ sẽ biết nên làm gì và không nên làm gì để ta có hạnh phúc bởi họ hiểu rằng hạnh phúc của ta và của họ gắn liền với nhau. Tuy nhiên khi tình yêu lên cao thì ta ít còn xét đến vấn đề kính trọng. Chỉ khi nào về sống chung thì nhu cầu đó mới hiện ra một cách rõ ràng. Không phải khi yêu là ta không cần được kính trọng nhưng vì cảm xúc yêu đương mạnh mẽ quá nó lấn át hết lý trí. Ta thấy bên kia yêu quý và si mê ta là ta đã thoả mãn rồi. Đến khi trở thành người của nhau thay vì tiếp tục phấn đấu nuôi dưỡng tình yêu cho nhau ta lại bỏ nhiều năng lượng ra để nắm bắt những nhu cầu khác như tích góp tiền bạc hay củng cố địa vị trong xã hội. Vì vậy cảm xúc yêu đương ngày nào mau tróng tuột xuống và nhu cầu được kính trọng lại vọt lên cao. Nhưng tiếc thay niềm kính trọng thường đã bị phập kèo sau khi cơn bão tình đi qua. Bởi trong khi thương yêu thì ta đã lỡ đánh mất chính mình và đã để lại những hình ảnh rất tầm thường trong tâm trí người kia rồi. Nói cách khác trong một tình yêu mà chất liệu si mê hay hệ lụy quá nhiều thì niềm kính trọng sẽ bị phá vỡ. Một khi niềm kính trọng bị phá vỡ thì càng yêu thương ta lại càng đối sức càng thấy tình yêu như cứ muốn vượt khỏi tầm tay mình. Cho nên để cho sự kính trọng gắn liền với thương yêu điều quan trọng nhất là ta phải biết kiềm chế cảm xúc muốn được thương yêu của mình. Phải biết tăng giảm một cách có ý thức, có trách nhiệm. Đừng để cho người ấy nghĩ rằng tình thương yêu của ta chỉ là sự trá hình của sự đồ chắc của sự đòi hỏi ích kỷ mà không hề quan tâm đến tình trạng hay nhu cầu của họ. Nếu suốt ngày ta cứ cuốn với nhau không chịu tách rời nửa bước thì sớm muộn gì tình yêu ấy cũng bị lung lay và đổ vỡ. Vì càng cuốn với nhau thì càng tăng thêm cảm xúc thỏa mãn rồi nhiện ngập, rồi đòi hỏi. Nếu một bên không đủ đáp ứng thì bên còn lại sẽ kháng cự bực tức, không chịu nổi và chán trường. Hơn nữa, cứ gắn chặt với nhau như vậy thì làm sao ta còn thời gian và năng lực để ít nhất giữ được cân bằng của mình giữ được những cái hay, cái đẹp mà mình đang có. Muốn chi trong tình yêu cũng cần tới khả năng sáng tạo và đột phá của đôi bên. Nguồn sống của bản thân còn không có thì làm sao ta có thể chia sẻ cho người khác. Cho nên khi yêu thương ta phải luôn thấy rõ giới hạn của mình. Có lúc cần đến nhau nhưng cũng có lúc ta cần trở về với chính mình. Trở về chính mình để sửa sang lại thân tâm để ta luôn là nguồn năng lượng giữ chữ cho người kia. Để khi người kia cần đến thì ta có cái để hiến tặng. Muốn làm được điều này thì ta phải có đời sống bình an và hạnh phúc khá vững vàng trước khi sáp nhập với người khác. Và trong khi chung sống với nhau ta phải luôn nhớ nuôi dưỡng phẩm chất của riêng mình. Lúc nào thấy tổn thương vì bị thất kính ta hãy mau chóng trở về chữa lành vết thương của mình trước. Đừng khẩn trương truy kíu kẻ khác. Hãy tự hỏi ta đã làm gì khiến cho người kia không còn kính trọng nữa. Coi chừng chính thái độ thương yêu bằng cảm xúc quá mạnh mẽ đã tố cáo sự yếu đuối và tính dự dẫm trong ta. Điều quan trọng nhất là ta phải luôn giữ được phong độ của mình. Luôn giữ vững những điểm son mà người kia đã từng yêu quý và không ngừng chuyển hóa những yêu kém của ta đã từng gây chứa ngại cho mối liên hệ đôi bên. Muốn có đủ khả năng và thiện trí để làm như vậy bắt buộc ta phải có một năng lực mạnh mẽ dự trữ. Năng lực ấy đến từ đời sống có luyện tập, đời sống tỉnh thức. Kính trọng là nền tảng của đạo đức, là điều kiện không thể thiếu để thiết lập nền hòa bình của nhân loại. Vì khi kính trọng nhau thì những ý niệm lấn ướt hay xâm phạm quyền lợi của nhau sẽ không có cơ hội phát triển. Ta thấy được sự tồn tại của mình có liên quan mật thiết đến sự có mặt của đối tượng kia nên ta sẽ dùng sự từ tế và lòng chân thành để đối xử với nhau. Cách đối xử ấy là thuận theo nguyên tắc điều hợp của vũ trụ. Mỗi cá thể đều bình đẳng vì đều được sinh ra từ một bản thể. Như vậy, mỗi khi ta có thái độ khinh xuất ai thì trước tiên ta hãy tự hỏi mình có đang vướng kẹt vào một nhận thức sai lầm, một thành kiến hay một nhu cầu nào đó với họ mà chưa được thoả mãn không. Trường hợp biết được lỗi thuộc về người kia thì ta cũng hãy tự nhắc nhở đó chỉ là một phần rất nhỏ trong tổng thể rất tuyệt vời của họ. Ta đừng bao giờ quên chỉ có hành vi xấu xa chứ không bao giờ có con người xấu xa. Mà từ xấu xa đến đáng kinh miệt là một khoảng cách rất lớn. Nó tùy thuộc vào sự hiểu biết và dung lượng trái tim của mỗi người. Không cao cũng không thấp không sang cũng không hèn tất cả đều màu nhiệm buộc đời làm ta quên. Ngày tháng nào đã xa đi khi ta còn ngồi lại Cuộc tình nào đã ra khơi ta còn mãi nơi đây Từng người tình bỏ ta đi như những dòng sóng nhỏ Ôi những dòng sóng nhỏ lời hẹn thề là những cơn mưa Khi bước chân ta về đêm khuya nhìn đường phố thành phố hoang vui như một lần qua cuộc tình Làm sao em biết đời sống buồn tên Đôi khi ta lắng nghe ta nghe giọng âm rồi vào đời buộc ra gió cát mùa xu bay về Đôi khi trên mái tình ta nghe những giọt mưa tình déo tình ấm thầm sâu déo sâu bên bờ vực sâu Còn thấy gì sáng mai đây thì thôi ta còn bạn bè Giọt rượu nào mãi chua cay trong tình vẫn buôn mê Từ một ngày tình ta như núi rừng cuối đầu Ôi tiếng buồn rơi đều Nhìn lại mình đời đã xanh dều đêm khuya nhìn đường phố thành phố hoang vui như một lần qua cuộc tình Làm sao em biết đời sống buồn tên Đôi khi ta lắng nghe ta gió cát mùa xu bay về Đôi khi trên mái tình ta nghe những giọt mưa tình déo tình ấm thầm sâu déo sâu bên bờ vực sâu Còn thấy gì sáng mai đây thôi ta còn bạn bè Giọt rượu nào mãi chua cay trong tình vẫn buôn mê Từ một ngày tình ta như núi rừng cuối đầu Ôi tiếng buồn rơi đều Nhìn lại mình Đời đã xanh dều Ôi tiếng buồn rơi đều Nhìn lại mình Đời đã xanh dều