Vì Sao Tần Thuỷ Hoàng Có Thể Thống Nhất Trung Hoa? | Lịch sử Trung Quốc Tập 7

Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Đạo Khao Cổ Ở những kỳ trước thì chúng ta đã nói về một số phạm trù triết học của Trung Hoa cổ đại Bạn gọi nó là triết học cũng được hay là trường phái cũng được Nhưng mà tất cả những thứ đó nó sẽ làm nền tảng để chúng ta đi đến những diễn biến tiếp theo trong lịch sử của Trung Quốc Chủ đề của video này sẽ nói về đế chế đầu tiên của Trung Quốc, triều đại Thời Nhà Tân Vị Hoàng đế đầu tiên của Thời Nhà Tân đã thay đổi thể chế chính trị, xã hội, kinh tế của Trung Quốc thời kỳ đầu như thế nào? Trong hai thế kỷ cuối cùng của triều đại Thời kỳ Nhà Chu, quyền lục của nhà vua ngày càng trở nên hữu danh vô thực Một số công quốc nhỏ bị chia cắt dưới triều đại của Nhà Chu, họ đã phát triển trở thành các quốc gia hùng mạnh Sức mạnh ngày càng gia tăng của họ đã tạo ra một thách thức tìm ẩn cho chính người ca trị của Nhà Chu Lúc đầu thì sự căng thẳng giữa các công quốc đều được dàn xếp ổn thoải Nói chung là Nhà Chu phần nào đó vẫn có thể kiểm soát được bọn họ Nhưng khi đến cuối thế kỷ thứ 5 trước công nguyên, các quốc gia này ngày càng trở nên gây gắt hơn, dẫn đến nội chiến Ngãi sinh xảy ra một thời kỳ mà sau này người ta gọi là Thời Chiến Quốc Cũng ở trong thời kỳ này mà bộ Binh Pháp Tôn Tử đã ra đời Nếu bạn quan tâm về Binh Pháp của Tôn Tử thì có thể ghé qua Đạo Cảm Xúc Ở bên đó thì mình đã làm một series đầy đủ về Binh Pháp của Tôn Tử rồi Tiếp tục các diễn biến Các công quốc có quân đội mạnh mẽ và họ có thực lực bắt đầu tranh đua với nhau Họ gây chiến để giành ưu thế và quyền lực Những công quốc quá hùng mạnh thì họ phất lơ luôn cả quyền lực trên danh nghĩa của Triều Đình Nhà Chu Ở thời điểm này thì các vũ khí được làm bằng sắt cũng ra đời Do đó mà nó đã tạo điều kiện cho những hình thức chiến tranh mới xuất hiện Từ đó mà bộ binh hay là kỵ binh giáp trụ đã được ra đời Họ được trang bị những chiếc nỏ và thiết giáp mạnh mẽ chưa từng có trước đó Những thành trì có những bức tường cao bao quanh để tăng cường phòng bị Nay họ cũng đã nhận ra rằng đối thủ, kẻ thù của họ cũng đã phát triển những kỹ thuật mới cho chiến tranh Vào giữa thế kỷ thứ tư trước công nguyên, nhà Tần tương đối là còn non trẻ Họ nằm ở vị trí mà trước kia là khởi nguồn của nhà Chu Sau đó nhà Tần đã nổi lên như một nhân tố mới, nhân tố chủ chốt Đặc biệt là trong thời kỳ xung đột Tuy nhiên không phải bằng chiến tranh mà họ đã giành được lợi thế ở trong thời kỳ chiến quốc Bằng cách là áp dụng một số cải cách nông nghiệp, tăng cường quản lý chính phủ và quân sự Tăng cường tổ chức và các chính sách tài khoản Những chính sách này được đưa ra bởi cố vấn có tên là Thương Ứng Vào giữa thế kỷ thứ tư trước công nguyên Xã hội của nhà Tần được cai trị với tính hiệu quả cao Nhưng mà cũng bị xem là tàn nhẫn Thương Ứng là ai? Ông là một vị tướng quốc tài năng, một đại biểu xuất sắc cho tư tưởng Pháp gia Những cải cách của ông đã làm cho nước Tần trở nên mạnh mẽ hơn Mở đường cho việc thống nhất Trung Quốc của Tần Thiên Hoàng sau này Tuy nhiên cũng phải nói tới là hình pháp của ông quá khắc nghiệt Trong đó thì việc ân đức ít được dùng cho nên không được lòng các quý tộc Dẫn đến việc sau này ông phải ra đi trong thảm thiết Nước Tần thừa hưởng một vị trí phòng thủ thuận lợi vững chắc Ở vùng núi phía Tây, khuất quanh của sông Hoàng Hà Cũng như là kiểm soát vùng đồng bằng Tứ Xuyên rộng lớn và trụ phú Triều đại của nhà Tần đã khuất phục các đối thủ lớn của họ Thông qua hai hình thức, đó chính là chinh phục và ngoại giao Vào năm 221 trước Công Nguyên, nhà Tần đã tuyên bố thành lập một triều đại mới Chính quyền thống nhất thực sự đầu tiên ở trong lịch sử Trung Quốc đã ra đời Nhà Tần được xem là một triều đại kế tục của nhà Chu và trước nhà Hán trong lịch sử của Trung Quốc Nhà Tần là được đặt theo tên của nước Tần Nước Tần đã giành chiến thắng trong thời kỳ chiến quốc Nay thuộc tỉnh Cam Túc và tỉnh Thiệm Tây và được tạo nên bởi Tần Thủy Hoàng Viện hoàng đế đầu tiên thống nhất Trung Hoa Mặc dù là chỉ tồn tại ngắn ngũi 15 năm, nhà Tần đã để lại rất nhiều ảnh hưởng to lớn cho các triều đại sâu của Trung Hoa Đây cũng là triều đại đánh dấu sự khởi đầu của Trung Hoa đế quốc Một giai đoạn chỉ chấm dứt cùng với sự kết thúc của nhà Thanh vào năm 1912 Tức là khoảng 2.000 năm sau đó Dưới sự dẫn dắt của Tần Thủy Hoàng và Thượng tướng Lý Tư, nhà Tần đã tìm cách thiết lập nên một nhà nước thống nhất bằng một chính quyền trung ương tập quyền và một hệ thống quân đội lớn được hỗ trợ bởi một nền kinh tế ổn định Điểm khác biệt ở trong chính quyền này là chính quyền trung ương tìm cách loại bỏ quyền lực của giới quý tộc và địa chủ và họ giành quyền kiểm soát trực tiếp với người nông dân Nông dân là lực lượng có số lượng lớn nhất trong cơ cấu dân số và là những người lao động trong nhà Tần Do nắm trong tay rất nhiều nguồn lực, đặc biệt là sức người Nhờ đó mà đã tạo điều kiện cho những dự án lớn đầy tham vọng của nhà Tần Điển hình như là việc xây dựng các bức tượng thành dài ở phía Bắc đặt nền móng cho vạn lý trường thành Một trong những lý do chính dẫn đến sự chiến thắng của nhà Tần có lẽ là do tính chất của vị vua đầu tiên Người mà sau này lịch sử gọi là Tần Thủy Hoàng Hay là hoàng đế đầu tiên của nhà Tần Ông là một người có cá tính mạnh mẽ và có tham vọng to lớn Tần Thủy Hoàng đã lên ngôi nước Tần vào năm 246 trước công nguyên Khi trẻ mới 13 tuổi, phần lớn các nguồn tham khảo hiện tại của Trung Quốc lấy cái tên là Doanh Chính, là tên của Tần Thủy Hoàng Doanh thì là họ, còn Chính thì là tên Tuy nhiên, ở thời Trung Quốc cổ đại, cách gọi khác với thời hiện đại Ví như Tần Thủy Hoàng được sinh ra ở nước Triệu Cho nên Triệu có thể dùng làm họ Theo sự ký của Tư Mã Thiên, ông được giới thiệu là Chính và họ là Triệu Dù vậy thì ngày nay Trung Quốc lấy họ của tổ tiên mà gọi Theo đó, Doanh Chính là tên mà đại đa số mọi người đồng thuận Tần Thủy Hoàng đã tìm thấy một số điểm chung giữa cái nhìn của ông và quan điểm của Pháp Gia Nếu bạn chưa biết Pháp Gia là gì thì có thể xem lại podcast số thứ 5 và thứ 6 series về Trung Quốc của Đảo Cao Cổ Ở trong đó, mình có làm rất chi tiết về nội dung của Pháp Gia Tần Thủy Hoàng và những quân sư của ông đều cảm thấy những quan điểm của Pháp Gia rất là hấp dẫn Kể từ đó, tư tưởng này đã ảnh hưởng rất nhiều đến những chính sách và hành động của ông vào năm 221 trước Công Nguyên Tần Thủy Hoàng đã đánh bại các đối thủ của mình và cuối cùng thành lập ra một triều đại mới Ở trong triều đại đó, ông tự xưng mình là hoàng đế Do sự chuyển mình của nhà Tần đã hình thành nền chính trị Trung Quốc Các học thuyết hay là triết học sinh sôi nảy nở vào cuối thời kỳ nhà chu đã đều bị cấm và chủ nghĩa Pháp Gia được xem là hệ tư tưởng chính Người phản đối chế độ mới sẽ bị trừng phạt và đôi khi có thể bị hành quyết Những cuốn sách trình bày về các ý tưởng trái với quan điểm chính thống đều bị đốt công khai Có lẽ đây là một trong những sự kiện đốt sách đầu tiên trong lịch sử Một trong những việc đàn áp nổi bật nhất hồi đó là đốt sách chuông nho Tần Thủy Hoàng đã ra lệnh đốt bỏ hết phần lớn các sách đương thời Chỉ giữ lại những cuốn như là bối toán, nông nghiệp, y học, thần thoại và lịch sử của nhà Tần Kẻ nào mà không tuân lệnh, lén lút giữ sách thì sẽ bị phạt mạng Ở trong sự ký của Tư Mã Thiên có ghi lại Có 460 nho sĩ bị chôn sống ở Hàm Dương Bởi vì họ sở hữu sách cấm vào năm 212 trước Cục Nguyên Tuy vậy thì theo một số nhà hán học hiện đại cho rằng Việc chôn sống các học giả không phải được hiểu theo nghĩa đen Mà chỉ đơn giản là hành quyết họ Những lý thuyết về pháp chế đã được sinh ra Một số thì họ lấy ra để làm chính trị Một số thì họ lấy ra làm hành chính Một số pháp chế vẫn còn tồn tại ngay cả sau thời kỳ nhà Tần Và nó vẫn được sử dụng trong các triều đại về sau Không giống như là nhà chu Nhà Tần là một quốc gia tập trung quyền lực cao độ Do đó mà bộ máy hành chính trung ương Nó được chia làm 3 bộ chính Một bộ sẽ lo về dân sự Một bộ sẽ lo về quân sự Và một bộ lo về kiểm duyệt Và sẽ có các khâm sai Để đi thanh tra hiệu quả làm việc Của các quan chức trong hệ thống Điểm này về sau thì cũng trở thành một tiêu chuẩn Cho nhiều triều đại của Trung Quốc Ở dưới chính quyền trung ương có 2 cấp chính Bao gồm là các tỉnh và các quận Chính quyền của nhà Tần là một bộ máy quang lưu Được quản lý bởi một hệ thống cấp bật Các quan chức Và tất cả các quan chức đều phục vụ cho thủy hoàng đế Nhà Tần áp dụng những lời dạy trong cuốn Hàng Phi Tử Tất cả các khía cạnh trong cuộc sống đều được chọn hóa Từ các phép đo lường Các đơn vị và ngôn ngữ Cho đến những chi tiết thực tế nhưng rất nhỏ nhặt Chẳng hạn như là chiều dài của trục xe ngựa Những chi tiết như vậy cũng đều được chọn hóa Những vùng lãnh thổ được hoàng đế giao cho các quang lại Thay vì giao cho các quý tộc như trước kia Tần Thủy Hoàng và các cận thần của mình Đưa ra nhiều luật lệ Và thay đổi chế độ phong kiến Trung Quốc Bằng một chính quyền tập trung quang lưu Do đó mà các quan chức sẽ được bổ nhiệm Thay vì kế thừa như trong thời kịa nhà chu Và họ có thể bị cách chức theo ý muốn của hoàng đế Dưới hệ thống này Cả quân đội và chính quyền đều phát triển mạnh mẽ Vì những cá nhân tài năng sẽ dễ dàng được chọn Dễ dàng được nhận biết hơn Tuy nhiên không có nghĩa là hệ thống này không bị lạm dụng Và có kẻ hở Ví dụ như là một viên chỉ huy đã ra lệnh cho người của mình Tấn công người dân Sau đó viên chỉ huy này lại chính tay bắt người lính của mình Như thế là anh ta lập được công trạng Từ đó mà được thăng quan tiến chức Cấp trên của ngài này cũng cho phép điều này xảy ra Bởi vì ông cũng muốn thổi phòng chiến tích của mình Như vậy thì bạn có thể thấy Không có một hệ thống nào mà không có lộ hỏng cả Dĩ nhiên là những thể chế mới hay là những hệ thống mới sẽ có điểm hay của nó Khắc phục được những nhược điểm phát sinh trong hệ thống cũ Nhưng nó cũng gây ra những nhược điểm mới Và đây cũng là toàn bộ nội dung của podcast số lần này Đừng quên nhấn đăng ký để không bỏ lỡ số kế tiếp Mình xin cảm ơn và hẹn gặp lại vào kỳ sau