Nhà Tần là một trong những triều đại quân chủ lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc, thống nhất quốc gia và đặt nền móng cho những thành tựu văn hóa, kinh tế và quân sự đáng kể. Dưới triều đại này, đã được sáng lập nhiều hệ thống kinh tế mới, bao gồm hệ thống tiền tệ, hệ thống thương mại và hệ thống thuế. Nhà Tần cũng đóng góp nhiều cho phát triển văn hóa Trung Quốc bằng cách xây dựng những công trình kiến trúc ấn tượng như cung điện Hoàng Cung và đặt nền móng cho Vạn Lý Trường Thành sau này, đồng thời còn thúc đẩy nghệ thuật xướng họa và triết học đạo. Không chỉ vậy, Nhà Tần còn thành lập quân đội chuyên nghiệp và đưa ra chiến lược quân sự khác biệt giúp họ chiến thắng những cuộc xung đột với các quốc gia láng giềng. Tất cả những thành tựu này đã góp phần đưa Trung Quốc trở thành một đế chế mạnh mẽ trong khu vực và tạo nên tầm ảnh hưởng lớn đến văn hóa và lịch sử của nền văn minh Trung Hoa. Khám phá podcast
Chào mừng các bạn đã quay trở lại với Đạo Khảo Cổ
Ở kỳ trước thì chúng ta đã tìm hiểu về Tần Thị Hoàng là ai
và sự thành lập của nhà Tần
Hôm nay thì chúng ta sẽ tiếp tục nói về cuộc sống của người dân Trung Quốc dưới thời của nhà Tần
Người dân sống dưới thời nhà Tần có sự chênh lệch rõ rệt giữa giới quý tộc và nhân thừa
Dù họ đã có rất nhiều nỗ lực để cải cách chính quyền kể từ thời nhà Tần
Đúng ra là từ thời nhà Chu
Tuy nhiên thì những sự khác biệt này, đặc biệt là giữa các vùng đất địa phương
Được xem là không thống nhất với sự thống nhất mà chính quyền nhà Tần mong muốn
Những người dân thường và những người nông dân chiếm phần lớn dân số
Thường sống cô độc trong các ngôi nhà hoặc là các ngôi làng
Hoặc là những trang trại mà họ được sinh ra
Và chủ yếu là làm nông nghiệp
Công việc này thường được cha truyền con nối
Tuy nhiên những người này họ có xu hướng là tôn thợ vật chất
Hơn là theo đủ lý tưởng tạo ra vật chất để phục vụ cho mình
Người nông dân thì hiếm khi được đề cập ở trong văn học của nhà Tần
Vì nhiều học giả, vì những học giả khi mà họ viết lại
Thì họ lại ưu thích sự phồn vinh, sự giàu có của thành phố
Hoặc là họ sẽ viết về chính trị
Hoặc là những người có địa vị cao ở trong xã hội
Tuy nhiên thì cũng có một ngoại lệ, đó chính là các học giả họ viết về Thần Nông
Thần Nông là một vị thần huyền thoại trong lịch sử của Trung Hoa
Vị thần đã dạy cho các hộ gia đình nên tự gieo trồng thực phẩm
Và chính quyền của nhà Tần thì họ cũng khuyến khích những hành động này
Bằng cách là tổ chức những nghi lễ có liên quan đến nông nghiệp
Ngoài ra vào thời nhà Tần, chế độ nô lệ bắt đầu được đưa vào sử dụng
Sau đó đã trở thành một động lực trong nền kinh tế của Trung Quốc
Trong khi Tần Thí Hoàng là một người mong muốn tập trung quyền lực
Nó được thể hiện qua nhiều thứ
Đó là ông đã thống nhất những hệ thống về đo lường
Cũng như là tiêu chuẩn hóa các hệ thống thiền tệ, các dạng chữ viết của nhà Hán
Đồng thời ra lệnh xây dựng một hệ thống đường xá trải dài khắp đế chế
Và ông cũng cố gắng loại bỏ quyền lực còn lại của giới quý tộc
Những người mà có rượu đất và chia tài sản của họ cho nông dân
Những người đang bị nhà nước trực tiếp đánh thuế
Qua đó ông đã có thể loại bỏ những kẻ có thể trở thành kẻ thù tiệp năng của mình
Và đảm bảo nguồn thu thuế cho chính quyền trung ương
Các thành viên còn lại của giới quý tộc được yêu cầu phải sống ở Kinh Thành Hàm Dương
Ngay sau phía bắc của Tây An ngày nay
Mục đích là để triều đình có thể dễ dàng giám sát các hoạt động của họ
Dưới sự lãnh đạo của Tân Thủy Hoàng và Thừa tướng Lý Tư
Ông đã tạo ra một triều đình được coi là kiểu mẫu cho các triều đại sâu của Trung Quốc
Đây là một bài học mà ông tránh được họa chư hầu từ thời nhà Chu
Do đó mà ông đã loại bỏ việc trao đất cho các chư hầu
Và triệt để thi hành chế độ quận huyện
Chia cả nước thành 36 quận
Và sau đó là tăng lên 40 quận
Quận thú, quận lệnh do triều đình bổ nhiệm
Có thể bị điều động bất cứ lúc nào
Đó là do ông muốn giảm quyền lực của giới quý tộc
Và ông tịch thu đất đai của họ phân phát, phân chia cho nông dân
Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho họ có việc làm
Và từ đó có thể thu thuế
Triều đình sẽ trực tiếp thu thuế từ nông dân mà không cần phải qua tay của tầng lớp quý tộc
Ở triều đại của nhà Tần
Thì triều đình cũng không có thiện cảm với những thương nhân
Những người mà bị coi là phụ thuộc
Do đó mà các hoạt động về thương mại
Có các thương nhân tham gia bị hạn chế rất là nghiêm ngặt
Và bị đánh thuế rất cao
Sau đó thì nhiều hình thức thương mại và sản xuất quan trọng
Bao gồm cả khai thác mỏ và làm rượu, phân phối muối
Đã trở thành những ngành độc quyền của triều đình
Nhìn chung mặc dù là đạt được những thành tựu to lớn
Nhưng mà Tần Thủy Hoàng thời đó thì bị rất là nhiều người căm hận
Đặc biệt là giới quý tộc bị tước hết quyền lợi
Họ bị đối xử rất cay nghiệt và rất căm hận ông
Những tri thức chống đối tư tưởng của ông thì càng căm ghét ông
Ông còn bị căm hận vì là một kẻ chinh phục và đánh thuế nặng nề
Ông đã đặt ra những điều lệ hà khắc
Ép nhiều dân thường, những người dân lao động đến sức cùng lực kiệt
Để có thể xây dựng những đại dự án của ông
Đối nội đã cứng rắn
Thì đối ngoại Tần Thủy Hoàng càng hung hăng không kém
Quân đội của Tần Thủy Hoàng tiếp tục di chuyển về phía nam
Và chiếm đóng những vùng đất trong những năm cuối thời kỳ của nhà Chu
Thậm chí có thời điểm ông mở rộng biên giới Trung Quốc
Đến tận rìa của sông Hồng thuộc Việt Nam của chúng ta ngày nay
Để tiếp tế cho những hoạt động quân sự của nhà Tần
Thì những con kênh, những con đường đã được tạo ra
Cung cấp những đường giao thông nội địa
Để di chuyển trực tiếp từ sông Dương Tử ở miền trung của Trung Quốc
Đến một vùng thuộc Quảng Châu ngày nay ở phía nam
Tuy nhiên thì những mối bận tâm chính của nhà Tần không phải là phía nam
Mà thật ra là phía bắc
Nhà Tần đôi khi họ cũng mở rộng về phía bắc
Nhưng lại hiếm khi có thể giữ được đất đai lâu dài ở đây
Các bồ lạc ở những nơi này được nhà Tần gọi chung là người hồ
Họ đã thoát khỏi sự thống trị của Trung Quốc trong phần lớn triệu đại của nhà Tần
Do bị cấm giao thương với những người nông dân của nhà Tần
Bộ tộc Hung Nô sống ở vùng sa mạc nghẹt nhị đa tư
Ở tây bắc Trung Quốc thường xuyên đột kích họ
Và buộc nhà Tần phải trả đũa
Sau cái chiến dịch do tướng Mông Điềm chỉ huy
Khu vực này đã bị chinh phục vào năm 215 trước công nguyên
Và nền nông nghiệp lại được thiết lập
Những người nông dân bất bình sau đó đã nổi dậy
Ở trong những thiên niên kỷ trước
Thì khí hậu ở khu vực này có phần ôn hòa và ấm ướt hơn so với ngày nay
Một phần là lúc đó có rất là nhiều rừng rậm
Do đó mà người dân địa phương có thể sống
Nhờ vào săn bắn và đánh cá
Họ cũng làm nông nghiệp
Nhưng còn hạn chế
Hoặc là chăn nuôi gia súc
Tuy nhiên sau đó thì khí hậu ngày càng trở nên khô hạn hơn
Do đó mà người dân phải chuyển sang chăn nuôi gia súc nhiều hơn
Có thể vì vậy mà kỹ năng cửi ngựa của họ
Cũng trở nên rất lợi hại
Và sau đó thì họ phải chuyển sang
Một cuộc sống gọi là du mục
Họ đi khắp nơi để tìm kiếm những đồng cỏ
Và lương thực để cho những đoàn gia súc ăn
Khi mà di chuyển từ đồng cỏ này sang đồng cỏ khác
Họ thường đi hàng trăm dặm
Và mang theo hàng hóa
Cũng như là những chiếc lều hình tròn
Được làm bận nỉ
Nhưng mà sống theo hình thức du mục
Thì cũng có những thách thức riêng của nó
Do lương thực ngày một tăng
Cho nên là dân số của họ cũng tăng lên
Có thức ăn thì không sao
Nhưng mà khi đến những lần hạn hán
Thì những nguồn tài nguyên có sẵn trước đó
Lại trở nên khen hiếm
Mà ở trong những cái đồng cỏ thì không phải có một bộ tộc
Mà có rất nhiều
Trong khi đó thì ai cũng muốn có thức ăn
Và ai cũng muốn có tài nguyên
Các nhóm đối địch đã dần hình thành
Và họ tranh giành những đồng cỏ lớn nhất
Chiến tranh dần nổ ra
Để tranh giành lãnh thổ
Ở trong thời này thì có một hình thức chiến đấu
Các chiến binh mang vũ khí
Và chiến đấu trên lưng ngựa
Đây là một hình ảnh rất phổ biến
Và nó lan rộng đến toàn bộ những khu vực biên giới
Từ Thái Bình Dương cho đến Trung Á
Nhắc về quân sự thì ở thời nhà Tần
Tần Tỉ Hoàng cũng đã giúp
Để cải thiện quân đội trở nên mạnh mẽ hơn
Quân đội của nhà Tần
Đã sử dụng những vũ khí tối tân nhất
Ở thời bấy giờ
Ví dụ như là việc phát minh ra kiếm
Trong thời kỳ chiến quốc là một bước tiến lớn
Ở thời kỳ ban đầu thì chủ yếu
Những cây kiếm được làm bằng đồng
Nhưng đến thế kỷ thứ 3 trước công nguyên
Nước Tần đã sử dụng những thanh kiếm
Được làm bằng sắt mạnh mẽ hơn
Nhà Tần cũng có những kỵ binh
Và những chiến sa vô cùng mạnh mẽ
Ở trên chiến trường
Nhà Tần cũng sử dụng những phương pháp vận chuyển
Và chiến thuật được cải tiến
Ngoài ra Tần Thủy Hoàng còn cho xây dựng
Và kết nối thành hệ thống
Những bức tường thành lớn ở phía bắc
Để chống lại người hung nô
Đặt nền móng cho vạn lý trường thành sau này
Ông còn cho xây dựng
Những đội quân đất nung
Để có thể canh ghét
Mình khỏi những linh hồn xấu xa
Ở trong lăng mộ của chính ông
Những công trình như là vạn lý trường thành
Của Tần Thủy Hoàng
Nó kéo dài gần 4.000 dặm
Từ bãi cát hoang vu của Trung Á
Ra tới biển
Hầu hết vật liệu dùng để xây dựng là những khối đá granite
Và ở trên tường thành thì có
Diện tích đủ rộng
Để một chiếc xe ngựa kéo có thể chạy
Mặc dù là những bức ảnh mà chúng ta thấy ngày nay
Đa số những bức ảnh đó là
Chụp những bức tường được xây vào thời kỳ nhà Minh
Tuy nhiên thì một số những bức tường
Được xây vào thời kỳ nhà Tần
Vẫn còn đứng vững sừng sẵn
Để làm được những công trình lớn như vậy
Cần sự nỗ lực
Theo truyền thuyết thì nhiều người trong số đó
Họ đã nằm xuống
Và bị chôn bùi trong những bức tường
Tín ngưỡng phổ biến của thời nhà Tần
Và suốt những triều đại khác của Trung Hoa
Là sự tin tưởng vào thần linh
Và âm giới
Người Trung Quốc họ thực hiện những nghi thức hiến tế động vật
Mà qua đó họ hy vọng rằng
Có thể giữ liên lạc với một thế giới khác
Thế giới mà họ tin rằng
Tồn tại song song
Với thế giới mà họ đang sống
Đối với họ người đó khuất
Là một khái niệm được hiểu là
Chuyển dịch từ thế giới bên này sang thế giới bên kia
Cho nên có những nghi thức được tạo ra
Nhằm đảm bảo cho sự chuyển dịch
Được diễn ra êm xuôi
Và mong rằng người đó khuất
Sẽ ban phước lành cho người ở lại từ thế giới bên kia
Những hoạt động tín ngưỡng
Ở thời kỳ nhà Tần cũng rất là đa diện và thú vị
Các hoạt động này thường được tổ chức
Tại các đền thờ địa phương
Và các khu vực thiên liên khác
Trong đó có các bàn thờ tế lễ
Trong một buổi tế lễ hoặc là nghi lễ
Tưởng tượng bạn tham gia vào những buổi như vậy
Thì những giác quan của bạn
Sẽ bị làm mờ đi bởi sương khói
Người chủ trì việc hiến tế
Sẽ nhịn ăn và thiền định
Sau đó họ sẽ bắt đầu quá trình hiến tế
Ở trong quá trình này
Cũng rất là thú vị
Người đó sẽ dần mất đi những giác quan của mình
Như là họ không thể nhìn được
Họ không thể ngửi được, họ không thể nghe được
Khi mà mất đi những giác quan hiện có
Thì họ sẽ tăng cường nhận thức
Và họ có thể nhận diện được thế giới
Những hiện tượng của thế giới đến từ bên kia
Người ta gọi đây là làm mờ đi những giác quan
Làm mờ cái giác quan
Là một trong những yếu tố
Trong việc làm cầu nối của những linh hồn
Theo đó thì họ sẽ
Rơi vào trạng thái hôn mê
Hoặc là họ sẽ nhảy những điều nhảy
Để phô diện sức mạnh siêu nhiên
Ở Việt Nam của chúng ta thì gọi là
Lênh đồng, tuy nhiên cũng có một số nhà sử học
Đặc biệt là nhà sử học
Người Hán có tên là Tư Mã Thiên
Ông đã khinh miệt những thực hành như vậy
Và coi chúng là những mánh khóe lựa đảo
Ngày nay thì những việc như vậy
Trong thế giới hiện đại của chúng ta
Cũng bị xem là mê tín dị đoan
Bối toán cũng là một hình thức
Tín ngưỡng phổ biến của người Trung Hoa
Ở trong thời kỳ nhà tầng thì có một tập tục
Cổ xưa, ở thời này là họ
Bẻ xương hoặc là đập vỡ mai rùa
Để dự báo trước về tương lai
Có nhiều hình thức bối toán khác nhau
Ở đầu thời kỳ này
Mặc dù phổ biến nhất vẫn là quan sát
Các hiện tượng tự nhiên
Giống như là sao chổi, giống như là nhật thật
Và hạn hán
Và nó được coi là điềm báo
Của những điều sắp xảy ra
Và đây cũng là toàn bộ nội dung
Của podcast show ra lần này
Đừng quên nhớ đăng ký để không bỏ lỡ show kế tiếp
Nếu bạn có hướng thú về chủ đề tâm lý học
Hãy đăng ký đảo tâm lý
Bên đó thì đang có series lấy lại tinh thần
Chủ đề sẽ liên quan đến những sự căng thẳng
Và cách để có thể kiểm soát nó
Xin cảm ơn và hẹn gặp lại
Vào podcast show kế tiếp