Làng nghề chế tác nhạc cụ dân tộc Đào Xá

Nghề Truyền Thống
340 người theo dõi
153 Lượt xem video·16 thg 11, 2024
Nhạc cụ dân tộc Việt Nam là một kho tàng âm nhạc phong phú và đa dạng, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa độc đáo của dân tộc. Trong số Hanoi Review ngày hôm nay, mời quý vị cùng khám phá về một ngôi làng gìn giữ thanh âm của đất Việt, chuyên chế tác những nhạc cụ dân tộc, một ngôi làng nghề đã có tuổi đời hơn 200 năm ngay tại Hà Nội. Đó chính là làng nghề Đào Xá, cái nôi của những cây đàn tranh, đàn nguyệt, đàn nhị, đàn bầu,... vang danh khắp cả nước.
Xin chào quý vị khán giả, chào mừng quý vị đã quay trở lại với Hà Nội Review
Thưa quý vị, nhạc cụ dân tộc Việt Nam là một kho tàng âm nhạc phong phú và đa dạng
góp phần tạo nên bản sắc văn hóa động đáo của dân tộc
Từ những chiếc giáo trúc déo rắt trên cánh đồng lúa, tiếng đàn bầu ra riết gợi nhớ quê hương
cho đến những thanh âm ruộng ràng của cồng chiêng Tây Nguyên
mỗi một loại nhạc cụ đều mang trong mình những câu chuyện và tâm hồn của con người Việt Nam
Trong số Hà Nội Review ngày hôm nay thì Tại Hiền sẽ đưa quý vị đi khám phá một ngôi làng
gìn giữ thanh âm của đất Việt, một ngôi làng chuyên chế tạo nhạc cụ dân tộc
và đã có tuổi đời hơn 200 năm
Đó không đâu khác chính là làng nghề chế tạo nhạc cụ dân tộc Đào Sá
Ngôi làng này thì chính là cái nôi của những chiếc đàn như là đàn tranh, đàn nhị, đàn nguyệt
hay là đàn bầu băng danh khắp cả nước
Và bây giờ xin mời quý vị hãy theo chân Tại Hiền chúng ta cùng đi thôi
Làng Đào Sá thuộc xã Đông Lỗ, viện Ứng Hòa, Hà Nội
từ lâu đã nổi tiếng với nghề chế tác nhạc cụ dân tộc truyền thống
Cách đây hơn 200 năm, sau những năm tháng 4-3 khắp nơi học nghề
Cụ Đào Xuân Lan trở về quê hương, mang theo kỹ thuật chế tác nhạc cụ tinh xảo
Cụ bắt đầu truyền dạy cho con cháu trong làng, biếm nghề làm đàn trở thành nguồn thu nhập lúc nông nhàn
Dần dần tiếng đành đồn xa, người làm đàn lan rộng khắp làng Đào Sá
tạo nên một làng nghề đặc sắc, chuyên sản xuất các loại nhạc cụ dân tộc
như đàn bầu, đàn nguyệt, đàn chanh, đàn nhị, v.v.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, đến nay, tại làng Đào Sá
chỉ còn duy nhất ông Đảo Anh Quấn là người cuối cùng bền vỉ,
gìn giữ nghề chế tác nhạc cụ dân tộc truyền thống
Ông Đảo Anh Quấn không chỉ kế thừa kỹ thuật của cha ông
mà còn không ngừng sáng tạo, cải tiến để tạo ra những sản phẩm chất lượng
đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường
Âm thanh trong trẻo, vang vọng từ những cây đàn Đào Sá
đã góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của người Việt Nam
Còn nhiều người cũng làm đàn như chú không ạ?
Hiện tại bây giờ thì trước thì cả làng làm nhưng bây giờ người ta bỏ nghề hết rồi
Dạ vâng
Mỗi gia đình làm thôi
Chú có biết là tại sao mọi người lại bỏ nghề và không theo đàn nữa không ạ?
Vì cái nghề này là ngày xưa là toàn các cụ làm
Thế đến có một thời gian là làm sản xuất ra là không tiêu thụ được
thì là các cụ bỏ nghề
Những người già người ta bỏ nghề thì các cụ bây giờ ra đi hết rồi
Còn mỗi gia đình là có ông cụ nhà tôi là còn già nhất trong cái làng này
mà giữ lại được nghề thì bây giờ tôi theo lại cái nghề này của ông cụ
Dạ vâng
Cháu được biết là trước đây thì chú làm nghề lái xe
Vậy thì tại sao chú lại quyết định là theo nghề của ông cụ ạ?
Cái nghề này là nghề gia truyền của làng này
Nó có lâu đời quá rồi
Cái nghề này nó mang cái bản sắc đặc trưng văn hóa của Việt Nam
mới bây giờ lại được thành phố công nhận là làng nghề
Nếu bây giờ làng nghề mà không có người sản xuất, không có người làm nữa
thì gọi gì là cái làng nghề
Nên tôi nghĩ tôi tiếc
Thì tôi về tôi mới học lại cái nghề này của ông cụ
Dạ vâng
Thực là một mình chú hiện tại còn giữ nghề
thì được coi như là độc bước trên cái hành trình là giữ nghề chế tạo nhạc cụ này
Vậy thì khi mà mới đầu học làm các nhạc cụ này
thì chú có gặp những khó khăn gì không ạ?
Các hình ảnh của các cụ làm ngày xưa
Lúc mình còn nhỏ
Mình đã được xem các cụ làm là mình đã nhớ được
Sau khi mình quyết định về theo nghề của ông cụ
thì nói chung là mình cũng không gặp nhiều khó khăn lắm
Vì tất cả những cái đấy nó ngấm vào mình từ thời nhỏ rồi
Quả thường là với một mình chú
thì cháu nghĩ là để mà có thể giữ cả một làng nghề thì rất là vất vả
Vậy thì hiện tại là có ai theo chú học đàn
hay là chú có ý định là sẽ truyền đối nghề
chế tạo nhạc cụ này cho một ai khác nữa không ạ?
Cái truyền nghề thì thật sự là mà nói thì
Bây giờ cái nước trẻ người ta ít
không đam mê về cái này lắm
Học cái nghề này phải mất 1-2 năm
để sản xuất được đủ các loại nhạc cụ dân tộc
Trong khi học nghề người ta lại không nuôi được bản thân người ta
Vâng, nghĩa là để có thể thành thạo trong việc là
làm một cây đàn thì phải học đến 1-2 năm đúng không ạ?
Đúng rồi, 1-2 năm để mà sản xuất ra được mười mấy loại nhạc cụ
Dạ vâng, cháu thấy là ở đây chú cũng để rất là nhiều những cây đàn đấy ạ
Thì hiện tại là nhà mình sản xuất tất cả là bao nhiêu loại nhạc cụ dân tộc ạ?
Tầm 13-14 loại
Trong đó thì có loại nào là loại đặc trưng của làng nghề mình không ạ?
Nói chung là tất cả những cái sản phẩm đấy
nó là đặc trưng của làng nghề này hết
Dạ vâng, đặc trưng là có hơn 10 loại đúng không ạ?
Chú có thể chia sẻ cho cháu một vài cây đàn
ở đây đang có được không ạ?
Ví dụ như cây này là cây đàn tranh này
Ngày xưa thì nó gọi là thập lục
Nhưng mà ngày xưa nó là 16 dây thì các cụ gọi là thập lục
Thế nên là bây giờ có khi mình làm cả 19 dây
21 dây hay 22 dây
Nói chung là mình gọi chung nó là cây đàn tranh
Dạ vâng, thưa quý vị
Khi mà nghe chú Tuấn chia sẻ
Hiện tại thì làng nghề đào xá chỉ còn có duy nhất chú Tuấn
là còn gìn giữ nghề chế tạo nhạc cụ dân tộc này
Và tôi cảm thấy rất là tiếc nuối
Cho một làng nghề vốn đã vang danh một thời
Để chế tạo ra các loại nhà cụ
Mà bây giờ thì chỉ còn duy nhất một mình chú Tuấn
Trên hành trình độc bước để gìn giữ văn hóa tinh hoa làng nghề
Và qua những lời chú chia sẻ
Thì tôi mới thấy rằng là
Quả thực là phải có tình yêu
Phải có đam mê rất là lớn
Với nghề chế tạo nhà cụ này
Thì chú mới gìn giữ đến bây giờ
Và một mình chú đi trên hành trình này
Tôi mới thấy rằng là ở đó có rất là nhiều
Tâm huyết, niềm đam mê
Đối với nghề chế tạo nhạc cụ dân tộc
Công đoạn này mình sẽ làm gì ạ?
Cái này gọi là phần gốc dây để mắt dây này
Đó
Đóng phím này
Rồi
Quan trục để mắt dây
Công đoạn cuối cùng nhất
Của hoàn thiện
Hoàn thiện một cây đàn tranh này
Công đoạn này có phải là công đoạn quan trọng nhất không ạ?
Để mà sản xuất ra một cây đàn tranh
Thì công đoạn nào nó cũng quan trọng
Mỗi cây nó quan trọng khác nhau
Vâng
Vậy thì ở bước cuối cùng này
Thì mình sẽ làm trong khoảng bao lâu ạ?
Nếu mà làm quan trục này
Thì cũng nhanh thôi
Quan trục này nó chỉ tầm mất 15 phút là xong một cây
Dạ vâng
Chú ơi, dây đàn này
Thì mình sẽ sử dụng loại dây gì đấy ạ?
Đây là dây thép
Thép này là thép không dỉ
À, dạ vâng
Mình sẽ có 19 dây đàn đúng không ạ?
Đúng rồi, cái đàn này là 19 dây
Dạ vâng
Khi mà mình chọn dây thép
Cháu thấy nó rất là nhỏ
Thì mình có cần phải đặt riêng không ạ?
Có chứ
Một cái đàn này thì mình
Có người người ta yêu cầu mình mắc 4 cỡ dây
4 cỡ khác nhau
Dạ vâng
Mình sẽ mắc như thế nào đấy ạ?
Đây mắc
Cái này là cái dây rõ nhất
Mạnh nhất thì mình mắc ở dưới này
Dạ vâng
Xong mình sẽ buộc ở bên dưới này ấy
À, dạ vâng
Nhưng mà chú ơi
Tại sao mình lại phải sử dụng dây với 4 kích thước khác nhau ạ?
Để nó cho ra cái âm thanh khác nhau
À, nghĩa là 4 dây với 4 kích thước
Thì nó sẽ cho ra âm thanh khác nhau đúng không ạ?
Cái dây nhỏ này thì nó cho ra âm thanh đanh
Đấy
Còn cái dây to hơn thì nó lại trầm hơn
Dạ vâng
Khi mà mình kéo dây đàn như thế này
Lắp dây đàn như thế này
Thì mình có lưu ý gì đặc biệt
Trong việc là lắp dây đàn không ạ?
Lưu ý nhất là mình mắc làm sao để
Cái đầu này là khỏi đâm vào tay
Để chơi
Đúng không ạ?
Nhưng mà có cần phải lưu ý
Như là ví dụ như là trùng hay là căng động
Không, trùng căng thì
Sau khi mà mắc cái này xong
Nó còn phải lên dây
Ví dụ người nhạc sĩ người ta chơi
Người ta phải lên đúng tông
Đúng tông người ta
Căng dây xong thì tí nữa mình xếp
Con nhạn
Xếp con nhạn
Ở đây để cho đỡ cái dây này này
Đỡ cái dây này xong bắt đầu là
Xếp nhạn lên xong bắt đầu mới
Lên dây
Lên dây cho nó đúng tông
Quấn dây thêm này thì có bị đau tay không chú?
Không
Ví dụ phải quấn cẩn thận không có là nó đâm vào tay
Để hoàn thiện một cây đàn như thế này
Tất cả thời gian từ khi mà mình chọn nguyên liệu
Đến khi mà hoàn thiện
Thì sẽ trong khoảng bao lâu?
Nó phải vài ngày
Vậy thì một cây đàn này thì
Sẽ có giá khoảng bao nhiêu tiền ạ?
Nó tùy từng loại
Ví dụ như cây đàn mà khách người ta đặt ý
Chất liệu gỗ là một cái
Thứ hai nữa là để cho ra âm thanh tốt
Mà chất liệu gỗ đắt tiền
Thì giá nó phải cao
Ví dụ như cây đàn này chẳng hạn
Các cái đường nét
Nó phải thắc xảo này
Chất liệu gỗ tốt này
Để cho ra âm thanh là tốt nhất này
Đấy
Thì giá thành nó phải cao hơn
Khi mình căng dây xong là bắt đầu mình dựng
Các con nhạn này lên
Dựng con nhạn này lên xong rồi
Dựng xong nhạn thì bắt đầu là
Khi để mà chơi thành bản nhạc
Thì bắt đầu là phải lên dây
Lên dây từng dây một cho nó đúng tông đúng nốt
Giáo vương khi mà mình lên nhạn như thế này
Thì mình có cần lưu ý gì không ạ
Không nói chung là lên mình chỉ xếp như thế này thôi
Xong rồi lên dây thì khi mà lên dây
Là người ta di chuyển con nhạn này cũng được
À giáo vương
Nếu là con nhạn này thì có thể di chuyển được đúng không ạ
Ví dụ người ta đang chơi nhé
Đang chơi mà cái dây nó xuống nó trùng hơn một tí
Thì có thể người ta di chuyển ra con nhạn này
Cho nhanh không cần phải vặn vặn chân trục nữa
À giáo vương
Cháu tìm hiểu ý ạ
Thì người đào xá trước đây thì không biết chơi nhạn
Không biết chơi đàn dân tộc
Nhưng mà vẫn có thể làm đàn dân tộc được
Vậy thì khi mà mình làm đàn thì mình sẽ cảm âm như thế nào
Cây đàn mà có cái âm thanh tốt
Thì cái bước đầu tiên là người ta phải chọn gỗ đã
Đấy
Chọn gỗ thành rồi gỗ mặt
Gỗ mặt làm sao chọn như thế nào
Để cho ra cái âm thanh như thế nào
Ví dụ như cây đàn nguyệt
Mà cho ra được cái âm thanh thổ
Thì phải chọn mặt như thế nào
Âm thanh thổ pha kim
Thì chọn cái mặt như thế nào
Nhìn vào cái chất liệu gỗ này người ta đã quyết định được một phần
Với âm thanh rồi
Làm thế nào để mà người thợ có thể biết được là
Cái gỗ nào thì nó sẽ tạo ra âm thanh như thế nào
Ví dụ như cây đàn tranh này nhá
Chọn gỗ để làm mặt để quyết định ra âm thanh
Thì người ta nhìn vào cái chất liệu gỗ
Nhìn vào cái mặt gỗ
Cái gỗ nó đanh thì nó cho ra cái âm thanh đanh hơn
Kim hơn
Cái gỗ mà chất liệu nhìn vào cái gỗ nó xốp
Thì nó ra cái âm thanh nó trầm hơn
Nhìn vào cái gỗ ban đầu người ta chọn gỗ người ta đã quyết định được
Một phần của âm thanh của cây đàn
Thưa quý vị
Sau khi mà được tìm hiểu về quy trình
Cũng như là tham gia vào quy trình để làm nên
Một nhạc cụ dân tộc
Thì tôi thấy rằng quả thực là để làm ra
Một cây đàn thì mất rất là nhiều thời gian
Cũng như là công sức
Ở mỗi cung đoạn thì người thợ rất là vất vả
Và cần mẫn từ việc là chọn lựa
Những loại gỗ làm sao cho đạt chuẩn
Đến việc là
Chút cho từng chi tiết
Sao cho thật là chính xác
Ví dụ như là việc lên dây đàn
Hay là việc điêu khắc những họa tiết trên đàn
Có lẽ là
Phải rất là tâm huyết phải yêu nghề
Thì chú Tuấn mới có thể kiên trì
Theo đuổi nghề chế tạo
Nhạc cụ dân tộc này
Và quả thực là mỗi cây đàn khi mà được hoàn thiện
Thì không chỉ là thành quả lao động
Mà còn là minh chứng cho
Sự bền bỉ
Cũng như là tâm huyết của người thợ làm nghề
Như là chú Tuấn
Và khi mà cây đàn được hoàn thiện
Thì tôi thấy là trong ánh mắt của chú Tuấn
Toát lên niềm vui
Sự hạnh phúc
Và đây chính là tình yêu
Mà chú Tuấn dành cho nghề chế tạo
Nhạc cụ dân tộc này
Và chính tình yêu này đã thổi hồn vào
Những cây đàn này
Và đây không chỉ là một cây đàn nữa
Mà còn là tác phẩm nghệ thuật
Mang đậm hồn cốt
Ở Việt Nam
Vừa nãy thì chú có chia sẻ
Đến việc là chọn gỗ
Cũng như là việc làm ra
Và phát hỏa ra những hoạn thiện như thế này
Thì bây giờ cháu rất là muốn được tìm hiểu
Về những công đoạn đầu của cây đàn này
Thì chú có thể chia sẻ cho cháu
Cũng như là quý vị khán giả Hà Nội review được biết không ạ?
Mời tất cả
Chúng dưới xưởng, thăm quan ở dưới xưởng đây
Dạ vâng ạ, mình sẽ di chuyển xuống dưới này đúng không ạ?
Đây là khu xưởng sản xuất
Tất cả những nguyên liệu
Để làm ra các loại nhạc cụ dân tộc
Mình xếp ở đây
Như đây là nguyên liệu này
Nhưng phần này là để làm
Mặt đàn, mặt trên và mặt dưới
Dạ vâng
Cháu thấy ở đây có rất là nhiều
Cái tấm ván mỏng như thế này
Vậy thì mình có lưu ý gì trong việc
Là chọn gỗ không ạ?
Và mình chọn loại gỗ nào để làm đàn?
Để mình quyết định cho ra
Cái âm thanh như thế nào đấy
Câu đầu tiên là mình chọn cái gỗ mặt này
Để quyết định một phần của âm thanh về cây đàn
Dạ vâng, ở đây thì mình có chọn loại gỗ
Ví dụ như là
Ngày xưa cháu thấy là bố cháu
Thường bảo là gỗ chắc
Thì sẽ là gỗ nghiến hay là gỗ sến
Xưa ý ạ
Thì ở đây có lưu ý
Câu nói của các cụ ngày xưa là
Thành chắc, mặt vông
Thành thì bằng gỗ chắc
Mặt thì bằng gỗ vông
Gỗ vông nó là cái gỗ này này
Nó là cái gỗ ngô đồng này, để làm mặt này
Thành chắc thì
Ví dụ như là cái thành
Quyết định ra làm cái thành bằng gỗ chắc
Nó là cái này
Cái gỗ này là gỗ chắc, hai bên này là cái thành
Thành chắc, mặt vông
Nó là như thế
Dạ vâng, tại sao phải là thành chắc, mặt vông ạ?
Vì cái thành gỗ chắc này
Cái gỗ này nó rất là cứng
Chất liệu của nó tốt
Nó bao bọc hai bên thành
Nó giữ được cái âm thanh
Ví dụ như cái mặt này, nó là cái gỗ này
Mình gọi nó là gỗ ngô đồng
Ngày xưa thì các cụ gọi là gỗ vông
Gỗ ngô đồng cũng là nó
Ví dụ như cái mặt
Nó hơi đanh như này chẳng hạn
Mình nhìn cái thớ gỗ
Mặt nó hơi đanh như này
Nó để làm vào một cái đàn tranh
Thì nó cho ra âm thanh hay hơn
Ví dụ như cái đàn nguyệt
Nó cho ra âm thổ, thì mình chọn cái gỗ
Nó có cái độ sốt hơn
Dạ vâng
Nhưng mà làm thế nào để mà
Nhận biết được là cái gỗ này nó sốt
Mình nhìn, người thợ người ta nhìn quen rồi
Người ta nhìn cái thớ gỗ là người ta đã biết rồi
Dạ vâng, nghĩa là bằng kinh nghiệm đúng không ạ
Dạ vâng, vậy thì sau khi mà
Mình chọn gỗ, mình có nguyên liệu
Để mà mình làm đàn rồi thì mình sẽ
Xử lý như thế nào
Khi mình chọn được rồi thì bắt đầu là
Mình phải bào
Bào đi xong rồi mình trà
Cho ra một cái kích thước chuẩn
Của cây đàn nguyệt hoặc cây đàn tranh
Mỗi một cái cây đàn nó có một cái kích thước
Chuẩn, cái mặt của nó khác nhau
Gỗ này thì là mình lấy ở đâu hay là
Mình mua ở đâu
Cái gỗ này thì
Mua cách đây tầm 400-500km
Ở mình đây là không có
Nghĩa là mình phải mua tặng ở trên rừng núi
Dạ vâng
Nhưng mà cũng được người dân trồng đúng không ạ
Không, cái gỗ này là gỗ tự nhiên
Dạ vâng, cháu thấy ở bên này là
Đã có sẵn những cái khung đàn như thế này rồi ạ
Vậy thì mình sẽ làm thế nào để mà từ
Những miếng gỗ như thế này để sang khung như thế này ạ
Ờ đúng rồi
Ví dụ như đây là cái thành phẩm
Phần thô này
Là người thợ, mình giao cho người thợ
Người ta mang về nhà, người ta làm
Khi mà xong được cái phần thô này
Thì người ta lại mang đến, người ta trả mình
Vì tất cả những cái gỗ phần thô đấy là
Mình đã
Xếp chẵn ở kia để cho thợ người ta
Lấy về người ta làm
Dạ vâng, nghĩa là chú sẽ có những người thợ hỗ trợ
Về phần thô này chứ không phải là hoàn thiện đúng không ạ
Đúng rồi, phần thô này thì
Trước đây là đa số là thợ học nghề ở đây ra
Dạ vâng, vậy sao chú không để cho
Người ta hoàn thiện luôn cây đán cho mình
Không, về phần hoàn thiện thì mình phải hoàn thiện
Nhưng thợ người ta không hoàn thiện được
Không làm được đúng không ạ
Người ta chỉ giới thiệu cho mình về phần thô thôi
Còn về hoàn thiện là người ta không làm được
Dạ, cháu thấy ở đây là
Có những
Chạm khác như thế này ạ
Và vừa nãy khi mà
Cái cây đàn mà chú hoàn thiện thì cũng có những điều khác rất là đẹp
Vậy thì mình sẽ
Làm những cái này như thế nào ạ
Cái phần
Phần thảm chai này này
Là ở đây không làm được
Là lại phải thuê thợ
Làng nghề khảm chai ở Phú Xuyên
Đấy là người ta
Khảm chai cho mình
Đấy còn như cái cây đàn
Mà nông đẩy ở trong nhà mà nó là
Điều khác đấy, thì lại
Là một thợ nghệ nhân khác
Vậy thì sau khi mà mình đã làm khuôn được như thế này rồi
Thì mình sẽ làm gì tiếp theo ạ
Khi mà xong tất cả như này rồi
Là bây giờ là mình
Mang ra mình đánh dây rác
Xong rồi là phun bóng
Dạ vâng, đánh dây rác như 2 cô chú đang
Đấy như 2 cô chú đang làm ngoài đấy
Dạ vâng, công đoạn đánh dây rác này
Tại sao mình lại phải đánh dây rác ạ
Đánh dây rác để cho nó
Mịn
Và nó nhẫn nhẫn gỗ
Thì mình bắt đầu phun bóng thì nó mới lên được bóng
Dạ vâng, phun để cho
Cái cây đàn của mình là nó bóng và nó đẹp hơn đúng không chú
Dạ vâng ạ
Chú ơi, chú đã làm công việc này được bao lâu rồi ạ
Chú làm khách đây khoảng 10 năm rồi
Dạ vâng, vậy thì tại sao
Có rất là nhiều công việc khác mà chú lại quyết định
Là làm công việc này ạ
Nàng nghề đào xá đang phát triển
Tôi háo hức tôi làm
Đầu tiên làm bước đầu nó khó khăn
Cũng làm xong rồi một thời gian tôi cũng bỏ
Nhưng mà vì thấy
Yêu nghề, thấy tiếng đàn
Của nàng nghề nó vang ở mọi nơi
Thì mình háo hức mình vào
Mình lại làm, tiếp tục làm từ đấy đến giờ
Mà cứ làm thì
Mỗi 1 lần mình làm thì mình lại nghiên cứu thêm
Về cái nhạc cụ của dân tộc
Nàng đào xá của quê hương mình
Làm sao nó cứ
Càng ngày nó càng phát triển lên
Nó vang thêm toàn thế giới
Dạ vâng, cháu thấy là
Chú Tuấn có chia sẻ là hiện nay
Cái kỹ thuật về dây đàn ấy
Chỉ có mình chú Tuấn làm được thôi
Vậy thì chú có ý định là chú sẽ
Học thêm về cái kỹ thuật
Lên dây đàn ấy không ạ?
Người thợ thì ai cũng muốn
Hoặc gọi là toàn vẹn
Mình học làm sao từ phần 1
Đến phần 2
Nên hoàn thiện 1 cái đàn làm sao
Để cho người nhạc sĩ đó chơi
Cảm nhận được
Thì đấy là người thợ toàn năng của mình
Dạ vâng, khi mà chú làm nghề này
Thì chú thấy là cái công đoạn nào
Là cái công đoạn khó khăn nhất
Chú cảm thấy là trước tiên vào cái nghề này
Là cái phần mặt, chọn mặt
Để chọn ra 1 cái âm thanh là khó nhất
Đấy
Bởi vì làm sao người thợ phải chọn được
Phần mặt ra 1 cái âm thanh
Để người nghe và cảm nhận được
Tiếng thổ ra tiếng thổ
Tiếng kim ra tiếng kim
Đấy mới là cái công đoạn của người thợ
Chú ơi, ở công đoạn này thì mình có
Đặc biệt là mình lưu ý vấn đề gì không ạ?
Có chứ
Quan trọng là người thợ phải biết
Cách đánh
Cái này từng nét, cái này tì này
Chẳng hạn chỗ nào tì sâu, tì nông
Phải do tay mình hoặc con mắt mình để mình làm
Dạ vâng, vậy thì mình có bí kíp gì
Để mà cho cái cây đàn của mình
Bóng và đẹp hơn không ạ?
Chẳng hạn có đoạn thì nó đã bóng rồi
Thì mình chỉ đánh vừa tầm thôi
Nó còn sồ lên thì mình phải đánh
Sâu tay mạnh lên, tay lên tí
Để nó hết cái to màu gỗ
Dạ vâng ạ
Thưa quý vị, khi mà tôi tìm hiểu
Xong quy trình làm đàn
Ở nhà chuột tuấn thì bây giờ tôi đang di chuyển
Sang 1 sưởng sản xuất thô
Để chế tạo ra những cây đàn
Như vừa nãy quý vị trông thấy
Và bây giờ chúng ta sẽ cùng di chuyển vào bên trong sưởng kia
Để xem là mọi người sẽ làm
Phần thô đó như thế nào
Xin chào anh ạ
Anh đang làm công đoạn gì đấy ạ?
Anh đang làm công đoạn hậu của cái đàn bầu
Mình sẽ đưa vào để mình cưa cắt gỗ
Đúng rồi, mình rong cái cạnh này đi
Xong rồi mình nằm cái cứu
Mình chạy, rồi phát là được luôn
Không phải nằm tay nữa
Dạ vâng, khi mà mình dùng máy
Để mình cắt như thế này ạ
Nghĩa là cái bước này là bước đầu tiên để mình làm thô đúng không ạ?
Đúng rồi
Vậy thì sau cái bước này thì mình sẽ làm gì tiếp theo ạ?
Sau là mình bào phớt qua đi
Rằm vào cái hậu của cái đàn bầu như thế này thôi
Như là anh rong cái hậu này nhé
Chẳng hạn vậy
Xong rồi cứu của máy này
Xong rồi anh rong đúng như bên này luôn
Rồi lắp vào đây mua keo là xong
Dạ vâng, em thấy ở đây là cái mặt này
Nó là gỗ màu khác không ạ?
Gỗ đồng, ở đây là gỗ hương
Cái này là hậu bằng ngô đồng
Tại sao mình lại phải sử dụng 2 loại gỗ khác nhau như thế này ạ?
Cái gỗ này thì để cho nó keo thôi
Còn cái thành này là gỗ chất liệu của thịt
Ví dụ như là 1 cái
Thô của đàn như thế này
Thì mình sẽ mất khoảng thời gian bao lâu để hoàn thiện nó ạ?
Hoàn thiện khoảng
Ví dụ như anh thì làm 1 ngày khoảng
3 cây, 2-3 cây
Thành như thế này luôn
Dạ vâng, nghĩa là 1 ngày mình sẽ chỉ làm được 2-3 cây thôi
Dạ vâng, vậy thì
Cảm nhận của anh khi mà làm công việc này như thế nào ạ?
À cũng
Nếu mà mình đã thợ rồi thì nó bình thường
Nhưng mới là hơi khó
Như vậy nghĩa là để làm ra 1 cái
Phần thô như thế này
Cũng mất khá là nhiều thời gian đúng không ạ?
Dạ vâng, tại sao mà anh lại
Theo cái công việc
Của làng nghề mình như thế này mà không phải là công việc khác ạ?
Anh muốn giữ lại cái nghề
Truyền thống này của các cụ
Truyền lại, giữ lại cho con chó
Đời sau
Dạ vâng, em thấy là những cái
Phần thô này ạ, thì sẽ phải được lắp ráp
Bởi các bộ phận với nhau, vậy thì mình làm thế nào
Để mà ghép được vào với nhau ạ?
Thế là mình giảm dừng công đoạn 1 thành này
Mặt này, hậu này
Xong rồi mình giảm kín các thứ hết rồi
Xong rồi mình bắt đầu qua phần bối keo
Bối keo xong rồi buộc
Để cho khoảng 1-2 hôm nó chết keo
Cái này là bối keo này
Nếu chết keo thì mình cởi ra là hoàn thiện thôi
Thưa quý vị, khi mà tôi được tìm hiểu
Toàn bộ về quy trình để làm ra
Một nhạc cụ dân tộc ở Đào Sá
Thì quả thực là bây giờ đã có
Những máy móc hỗ trợ cho người thợ rồi
Thế nhưng mà để làm ra được
Một nhạc cụ thì phải trải qua rất là nhiều công đoạn
Và ở đó thì đòi hỏi người thợ
Phải hết sức là tỉ mỉ
Và cần mẫn trong từng công đoạn là
Chọn gỗ này
Cho đến công đoạn là
Chuốt từng chi tiết hay là lắp
Các bộ phận vào với nhau
Và để làm được 1 cây đàn
Nhạc cụ dân tộc ở Đào Sá
Thì quả thực là người thợ phải có rất là
Nhiều tâm huyết, tình yêu
Cũng như là đam mê đối với nghề này
Thì mình đã yêu nghề rồi, mình thích thật làm
Mà mình phải tạo ra những cái khuôn đàn
Mẫu, các loại đàn
Làm sao cho nó tỉ mỉ và đẹp
Thì mình cảm ưng 1 cái đàn lên
Nhìn thấy hoa văn của mình
Lên rồi thì mình cảm thấy rất đẹp
Và mình cứ thích thế thôi
Nó là cái sở thích
Và cái đam mê của cái nghề này
Thưa quý vị, như vậy là
Hà Nội Review đã đưa quý vị đi khám phá
Làng nghề chế tạo nhạc cụ
Dân tộc Đào Sá
Và quả thực với bề dày lịch sử
Hơn 200 năm, thì làng nghề Đào Sá
Là 1 minh chứng sống độc
Cho việc gìn giữ văn hóa Việt Nam
Đây thì không chỉ là nơi lưu giữ
Những bí quyết chế tạo ra nhạc cụ dân tộc
Mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn
Tình yêu của bao thế hệ
Trong việc là phát triển nền âm nhạc dân tộc
Sau buổi ngày hôm nay thì Hà Nội Review
Cũng có 1 số đánh giá như sau
Thứ nhất là về quy trình để
Chế tạo ra nhạc cụ dân tộc
Quả thực là để làm lên 1 cây đàn
Phải mất rất là nhiều công sức
Cũng như là thời gian
Mà ở đó thì đòi hỏi người thợ
Hay là người nghệ nhân
Phải hết sức là tỉ mỉ, kiên nhẫn và khéo léo
Và đặc biệt là phải có 1 tình yêu đặc biệt
Đối với nhạc cụ dân tộc
Bởi vì là nhạc cụ dân tộc
Thì rất là khó trong việc là
Những cái quy trình, những cái công đoạn
Để mà làm ra nó
Nhạc cụ dân tộc Đào Sá thì nổi tiếng
Với chất lượng âm thanh tuyệt vời
Được tạo nên bởi kỹ thuật truyền thống
Cùng với sự kết hợp khéo léo, tỉ mỉ của người thợ
Làng nghề đã góp phần
Quan trọng trong việc là bảo tồn
Các giá trị, văn hóa của dân tộc
Đặc biệt là trong lĩnh vực âm nhạc
Về giá thanh, tùy vào nhu cầu
Của khách hàng thì người thợ
Như chú Đào Anh Tuấn
Sẽ làm theo yêu cầu của khách hàng
Và sẽ có giá thanh khác nhau
Cho mỗi loại nhạc cụ dân tộc riêng biệt
Thế nhưng mà hiện nay làng nghề chế tạo
Nhạc cụ Đào Sá đang đứng trước nguy cơ may mộn
Do là thiếu hụt
Đặc biệt là hiện nay thì chỉ còn duy nhất
Chú Đào Anh Tuấn là người thợ duy nhất
Và cũng là người thợ cuối cùng
Chế tạo nhạc cụ dân tộc tại làng nghề này
Và quả thực Hà Nội Review cho rằng
Làng nghề chế tạo
Nhạc cụ dân tộc Đào Sá
Là một di sản văn hóa quý của đất nước ta
Trong việc là giữ các giá trị văn hóa truyền thống
Và hy vọng rằng là
Sẽ được cộng đồng cũng như là các cấp chính quyền
Quan tâm để làng nghề Đào Sá
Có thể giữ được thanh âm của đất Việt
Và phát huy những giá trị
Văn hóa đặc biệt trong lĩnh vực âm nhạc
Đến đây thì số Hà Nội Review ngày hôm nay
Xin được dừng lại
Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi số Hà Nội Review lần này
Đừng quên quý vị có thể theo dõi chúng tôi
Trên kênh Hà Nội 1
Website hannoionline.vn
Cùng với đó là các nền tảng khác của Đài
Như là Facebook, Youtube và TikTok
Còn bây giờ xin chào và hẹn gặp lại quý vị
Ở những số tiếp theo
