8 bài học xử thế để làm người sống khôn phải biết

Lời dạy của Cổ Nhân, 8 Việc Người Sống Không Đừng Dạy Mà Làm Dù Chỉ Một Lần Kẻo Hối Hận Cả Đời Quý vị thân mến, ở đời hiểu được người khác là trí huệ, được người khác hiểu mình là hạnh phúc. Còn hiểu được chính mình lại là thanh nhân. Dưới đây chính là 8 bài học sự thế để làm người mà mỗi chúng ta đều nên học hỏi. Thứ nhất, đừng cho mình là thanh cao. Trời cao còn có trời cao hơn nữa, núi cao còn có núi cao hơn. Cũng như chúng ta sống ở đời, người cao còn có người cao hơn. Cổ ngữ có câu cao nhân tất hữu cao nhân trị, ấy cũng là ý tư này. Hối hận của người quân tử là lấy tỉnh dưỡng thân, lấy kiệm dưỡng đức. Người không thanh bạch ác không sinh trí tuệ. Tầm không tỉnh thì tiến xa chẳng được. Cho dù người khác tôn mình làm chủ thì bản thân mình vẫn không nên tự coi mình là chủ. Còn khi người khác không cho mình là chủ thì ngược lại mình nhất định cần làm chủ chính mình. Làm người thì cần phải nghỉ dài lâu. Quyền lực là nhất thời, tiền bạc là vật ngoài thân. Duy chỉ có sức khỏe và đạo đức bản thân mới là thứ của mình. Thứ hai, không nên tùy tiện đưa ra lời hứa. Lời nói thể hiện khó độ, hành động thể hiện uy tính. Vậy nên khi đã hứa mà không có hành động thực hiện thì cực kỳ dễ đánh mất đi tín nhiệm của người khác. Mặt khác, một người không giữ lời hứa sẽ khiến người khác nghi kỳ. Bởi họ sẽ nghĩ rằng có thể người này có tính cách chảnh mãn hoặc có nhân phẩm chưa tốt, không đáng tin, không đáng gửi gắm. Thứ ba, không nên tùy tiện cầu xin người khác. Coi bản thân như người khác, đau khổ thì sẽ ít đi, còn niềm vui thì bình lặng. Xem người khác như bản thân, đồng cảm và thấu hiểu. Xem người khác như người khác, tôn trọng lẫn nhau. Xem bản thân là chính mình, trân quý chính mình, sống đời vui vẻ. Ở đời hiểu được người khác là trí huệ, được người khác hiểu mình là hạnh phúc, còn hiểu được chính mình lại là bật thánh nhân. Thứ tư, không nên cưỡng cầu. Người vốn dĩ chính là người, cần gì phải cố ý để làm người. Cũng giống như một người bình thường. Cố ý chứng minh mình là người bình thường, ác sẽ thành bất thường. Cuộc đời xưa nay vốn là như vậy. Làm người thì có ba cảnh giới. Khi còn trẻ nhìn núi là núi, nhìn sông là sông. Đến tuổi trung niên nhìn núi không phải núi, nhìn sông lại chẳng phải sông. Còn người đến cuối đời thì nhìn núi vẫn là núi, nhìn sông vẫn là sông. Đại đạo lấy tự nhiên làm gốc. Thứ năm, không nên cười nhạo người khác. Tổn thương người khác vui, được nhất thời nhưng tổn thương là mãi mãi. Con người ta sống ở trên đời cần nương tựa vào nhau mà sống. Trên đời vạn vật sinh ra đều cần nương tựa vào nhau. Ngay cả sỏi đá cũng cần có bạn đồng tồn. Vậy nên làm người thì cần phải biết cảm ơn người khác. Cảm ơn thiên nhiên bao bọc che chở. Cảm ơn cha mẹ khổ nhọc sinh thành. Cảm ơn vạn vật nuôi ta không lớn. Cảm ơn có cây tỏa hương thơm ngát. Cảm ơn nghịch cảnh dạy ta kiên cường. Thứ sáu, không tức giận lung tung. Tức giận, một tổn hại bản thân, hai tổn hại tình cảm. Người với người sinh ra, ai cũng một thể tương đồng, khóc khi sinh ra và khóc khi mất đi. Sống thì cần phải thấu hiểu lẫn nhau, bao dung độ lượng, ấy mới là chân lý. Có những lúc nhẫn một lúc sống yên biển lặng, lùi một bước biển rộng trời cao, suy cho cùng tức giận cũng chẳng ít gì. Kết quả có khi còn tệ hơn. Thứ bảy, không nên nhiều lời. Cổ ngữ có câu, đa ngôn tất bại, người mà nói nhiều ác sinh thị phi. Biết nói đúng lúc đúng lời, giữ được im lặng mới là vang. Kỳ cực lầm người biết im lặng chính là trí tuệ, biết im lặng chính là tu dưỡng. Người ta mất ba năm để học nói, nhưng lại mất cả đời để học im lặng. Nguyên nhân chính bởi phúc hay họa đều từ miệng mà ra. Thứ tám, không nên phong bế chính mình. Giúp đỡ người khác là cao thường, thấu hiểu người khác lại là giáo dưỡng, còn tha thứ người khác lại là một loại mỹ đức, phục vụ người khác thì giúp mình vui tươi. Có câu trăng trọn là thơ mà trăng khuyết lại là hoa. Sống vì người khác cũng chính là cách tốt nhất để giúp mình trưởng thành. Quý vị thân mến, có người nói rằng tất cả vận mệnh của con người đều là nhân quả, nhân quả. Cuộc sống của chúng ta cũng giống như một cuộc hành động, mỗi hành động của chúng ta đều có tác động đến kết quả sau này. Như một vườn cây, hôm nay ta trồng hạt vì ngày mai ta sẽ thu được kết quả tương ứng. Vì vậy, để có một cuộc sống hạnh phúc ta cần phải đưa ra những quyết định đúng đắn, hành thiện đạo đức và tốt bùng để thu hoạch được những kết quả tốt đẹp trong tương lai. Chính vì vậy, cổ nhân giảng ba quy luật nhân quả cần phải nhớ khi gặp lúc gian nang. Thứ nhất, nợ cuối cùng phải trả. Có câu chuyện kể rằng, thời cổ có hai thư sinh, ngày giờ sinh tháng để giống nhau. Hơn nửa cùng một năm đều được trao chức quan, một người đảm nhiệm giáo sư Hoàng Châu, người kia đảm nhiệm giáo sư Ngạc Châu. Về sau giáo sư Hoàng Châu qua đời, giáo sư Ngạc Châu biết chuyện, dự cảm mình cũng không còn sống bao lâu nữa. Thế là vội vàng phó thác hậu sự. Nhưng mấy ngày trôi qua mọi việc vẫn diễn ra như thường. Thế là ông quyết định đến Hoàng Châu phúng viến bạn cũ. Thuận tiện tìm hiểu nguyên nhân. Đến Hoàng Châu ông nói với linh viện người bạn cũ. Ông và tôi cùng ngày giờ sinh tháng để, vận mệnh cũng có thể nói là không có sai biệt. Vậy vì sao ông lại đi trước tôi? Nếu ông dưới suối vàng có biết, mong rằng nhập mộng giải đáp. Đêm ấy giáo sư Hoàng Châu quả nhiên nhập mộng nói, tôi xuất thân phú quý cả đời sa sĩ Phúc Lộc sớm đã hao hết sạch cho nên chết sớm. Còn ông xuất sinh bần hàng, ngày thường bất ăn bất mặc. Đến nay Phúc Lộc còn chưa dùng hết cho nên trường thỏ. Giáo sư Ngạc Châu bừng tỉnh ngộ. Từ đó về sau ông càng thêm nghiêm khắc với bản thân hơn, làm quang đến mức quần thú. Thế sự có luân hồi, thiên lý có tuần hoàng, vận mệnh có định số, cả đời này có thể hưởng vinh hòa. Kỳ thực từ nơi sâu xa chính là như vậy, dùng một ly sẽ thiếu nợ một ly. Trẻ trung không cố gắng về giá trị bi thương. Lúc tuổi còn trẻ tham lam hưởng lạc, lúc tuổi già sẽ giật gấu vá vai, nợ cuối cùng phải trả, ai cũng không chạy thoát. Chỉ có cả đời cần cụ mới có thể cả đời trôi chảy. Thứ hai, nỗ lực cuối cùng sẽ có thu hoạch. Vào thời nhà tấn, xa dận từ nhỏ hiếu học chăm chỉ không biết mệt mỏi. Nhìn ra cảnh nghèo khó. Trong nhà vì để duy trì cái ăn cái mặt, không có tiện dư thừa mua đèn dầu cho cậu ban đêm đọc sách. Vì thế cậu chỉ có thể lợi dụng ban ngày để đọc sách. Một buổi tối mùa hè, cậu đang học thuộc một bài văn trong sân. Bỗng nhiên nhìn thấy rất nhiều đóm bay lượng trên không trung. Từng điểm sáng lué lên. Trong bóng tối có vẻ hơi lóa mắt. Cậu bèn nghĩ nếu như cho tất cả rất nhiều đóm đóm tập trung vào một chỗ chẳng phải sẽ trở thành một chiếc đèn sao. Thế là cậu tìm một cái túi lụa trắng bắt mấy chục con đóm đóm bỏ vào, buộc miệng túi lại rồi treo lên. Mặc dù không thể nào hoàn toàn sáng tỏ, nhưng cũng có thể miễn cưỡng dùng để đọc sách. Từ đó chỉ cần có đóm đóm cậu liền đi bắt làm đèn dung. Bởi vì cậu chăm chỉ học hành cuối cùng xa dận cũng có thành tựu, làm quang đến Thượng Thư Bộ lại. Đây chính là điển cố câu thành ngữ Tôn Khang Ánh Tuyết xa rận tụ huynh. Ý nghĩa của câu này là Tôn Khang đọc sách bằng ánh tuyết, xa dận đọc sách bằng đèn đóm đóm. Có thể thấy rằng một phần cày cấy, một phần thu hoạch. Chỉ có chăm chỉ bước đi đến về đích. Không có an nhàn ngồi chờ đợi phút giây huy hoàng. Cuộc sống giống như một cuộc giao dịch, cố gắng tỏ ra nhiều ít bao nhiêu sẽ có được giá trị bấy nhiêu. Nỗ lực và thu hoạch. Vui buồn trong tương quan, giao hạt và thành quả thường thành có quan hệ trực tiếp. Càng minh chứng thế gian có nhân quả. Đây là phương thức đơn giản nhất. Càng lúc gặp phải sự tình không như ý muốn, càng phải tin tưởng rằng cuộc sống đều có nhân quả. Có nỗ lực thì nhất định sẽ có thu hoạch. Bạn sẽ có phần thưởng xứng đáng nếu bạn cho đi. Cuộc sống càng gian nan càng phải trân quý mỗi giây mỗi phút. Nghiêm túc cố gắng mới có thể không phụ đời này. Thứ ba, tốt hay xấu đều có nhân quả. Nếu bạn gieo xuống hạt giống thiện lương, mùa thu sẽ thu được phút báo. Nếu bạn có được sức mạnh quan thương người người khác, tương lai nhất định sẽ thu hoạch may mắn. Có câu chuyện kể rằng, trước đây có một vị thư sinh cùng người hôn thê hẹn ước và một ngày nào đó sẽ kết hôn. Nhưng đến ngày đó vị hôn thê lại gã cho người khác. Thư sinh gặp phải cảnh này bị bệnh không dạy nổi. Người nhà dùng hết cách nhưng vẫn đều bất lực, nhìn chàng chỉ còn thoi thoát. Lúc ấy có một vị tăng nhân vân du ghé qua, biết được sự tình quyết định điểm hóa cho thư sinh. Tăng nhân đến trước giường của anh, từ trong ngực áo lấy ra một chiếc gương bảo thư sinh nhìn. Thư sinh nhìn vào gương thấy biển rộng mênh mông, một người phụ nữ đã chết nằm trên bãi biển. Lúc đó có một người đi ngang qua nhìn một chút lắc đầu bỏ đi. Lại một người nửa đi ngang qua cởi áo khoát đắp lên người phụ nữ. Lại có một người thứ ba đi ngang qua, anh ta đào một cái hố cẩn thận chôn cất người phụ nữ. Nhìn thấy cảnh này, vị thư sinh vẫn không hiểu rõ ràng cho lắm. Tăng nhân giải thích nói người phụ nữ đã chết trên bờ biển kia và chính là vị hôn thê của anh trong kiếp trước. Anh là người thứ hai đi ngang qua đã từng đắp cho cô ấy một chiếc áo. Cô ấy kiếp này cùng anh mến nhau chỉ để trả lại cho anh một cái tin. Nhưng cuối cùng người mà cô ấy phải báo đắp cả đời chính là người cuối cùng đã chôn cất cô ấy, cũng chính là người chồng hiện tại của cô ấy. Người thư sinh chật bình tĩnh ngộ từ trên giường ngồi dậy dần dần khỏi bệnh. Đức Phật nói rằng, hết thảy mọi thứ trên thế gian đều là nhân quả tuân hoàng. Trong số mệnh bạn vốn có được thứ gì thì sẽ có, không phải cưỡng câu. Cả đời này bạn phải gặp người nào cũng sẽ không có hận vô cớ vô duyên. Cái gì của bạn thì cuối cùng sẽ là của bạn, không phải của bạn thì dẫu đi tranh đoạt thế nào cũng chỉ là công giả trang. Khác chi lấy võ trúc mà múc nước. Quảng đời còn lại hãy thiện chí giúp người tích đức hành thiện, không màn báo đắp. Mong rằng mọi cố gắng của bạn sẽ được đền đáp. Mọi nỗ lực của bạn đều có thu hoạch. Mong bạn tin tưởng nhân quả có định số. Điều gì đến thì sẽ đến. Điều gì nên đi thì đừng lưu giữ. Cứ để thuận theo tự nhiên. Cuộc đời dù buồn hay vui, dù là biển xanh hay là nương dâu. Mong bạn hãy dụng tâm sống tốt cuộc sống của chính mình. Quý vị thân mến, con người sinh ra trong bể khổ với một đời trọn kiếp gian trung. Trong rủi ngược xuôi trong trăm năm rồi sẽ trôi giặc như một giấc mộng. Theo lời thuyết giảng của cổ nhân, để trở thành một con người hoàn hảo, ta phải chịu khổ và đối mặt với những khó khăn từ tâm trí đến thân tâm để thoát khỏi cái khổ trùng trùng ấy. Người ta phải đặt công phu vào tu dưỡng chính mình. Dưới đây là bốn phẩm chất cao quý nhất của người được trời ban phúc lành, đạo lý nghìn năm nguyên giá trị. Thứ nhất, đạo của nghề nghiệp đền đáp cho người dốc lòng chuyên tâm. Đây chính là đạo lý nghiệp đạo thu tinh. Trong tiếng học giải của hàng vũ viết nghiệp tinh vô cần hoang vu hỉ, tức là nghệ nghiệp tinh thông với người cần cù mà hoang phí với sự chơi đùa ý tướng. Ở đây là chỉ có cần cù học hành khổ công luyện tập thì mới đạt được đến độ tinh thông trong học thuật. Sau này nghệ nghiệp cũng sẽ thành công tinh tiến. Vương Hiến Chi là con của Vương Hy Chi nhà thư pháp suốt chúng thời Đông Tấn. Từ nhỏ Hiến Chi đã theo cha học tập thư pháp. Có lần ông xin cha chỉ dạy bí quyết then chốt nhất để tạo ra một bức thư pháp đẹp. Vương Hy Chi chỉ vào 18 thùng nước lớn trong vườn nghiêm giọng nói. Bí quyết viết chữ chính là trong những thùng nước này. Con hãy lấy 18 thùng nước lớn này làm mực mà viết, sau đó sẽ hiểu rõ. Hiến Chi nghe lời cha dạy kiên trì ngày ngày khổ luyện cần cù học tập. Cuối cùng chấm bút viết khô cả 18 thùng nước. Đến lúc ấy trình độ thư pháp của ông đã vô cùng tuyệt mỹ. Không những kế thừa phong cách của cha mà còn khai sáng ra một bút pháp riêng biệt của mình. Hai cha con họ Vương được người đời xưng tụng là Thảo Thánh Nghị Vương. Thứ hai, đạo của thương nghiệp đền đáp người giữ chữ tính. Câu đạo lý thương đạo thủ tính này lấy từ một câu trong cuốn luận Nữ nhân vô tính bất lập ý rằng người không có uy tín thì chẳng thể lập thân. Trong công việc kinh doanh giữ được sự thành thật và chữ tính thì mọi việc đều thuận lợi. Hồ Tuyết Nham là thương gia giàu nhất Hàng Châu. Xuất thân nghèo khó nhưng bằng tài năng và nỗ lực của mình ông đã trở thành thương gia giàu có nhất Hàng Châu. Hồ Tuyết Nham luôn giữ được sự thành tính trong kinh doanh. Ông khởi nghiệp bằng nghề kinh doanh hiệu thuốc thuốc ở tiền của ông đều là hàng thật đúng giá lại rất chất lượng. Ví như để chế tạo kim lực hoàng, cần phải có đủ hơn 30 loại lọc hưu để đảm bảo chất lượng nguyên liệu. Hồ Tuyết Nham không tiếc tiền bỏ vốn mà một bát đất nuôi hưu lấy lọc. Nguyên tắc làm ăn của ông chính là không để đối phương chịu tổn thương. Giao dịch phải là đôi bên cùng có lợi, không vì chiếm phần lợi nhỏ của mình mà làm tổn hại đến thương đạo. Có người đến cầm cố ra sản để lấy vốn mở rộng kinh doanh. Ông sẵn sàng cho cầm cố với mức giá cao nhất còn cao hơn cả giá thị trường. Không vì người khác khó khăn mà ép giá trục lợi. Hồ Tuyết Nham có một câu nói nổi tiếng, ai cũng có ngày mưa không mang theo dụ, hãy cho họ dùng. Nhờ sự thành tính không chỉ tạo dựng nên sản nghiệp lớn mà còn ghi tiếng tam ông vào sự sách. Thứ ba, đạo trời định đáp người cần cù. Trong cuốn chư dịch có viết, thiên hành kiện quân tử chỉ tự cường bất tức. Tức trời biến đổi mạnh mẽ không ngừng, người quân tử theo đạo ấy mà không ngừng tự vương lên. Ý tứ của nó chính là, đời người phải lấy siêng năng cần cù làm trọng. Người chăm chỉ cần cù chính là hợp với đạo trời, ý trời sẽ được phù hộ. Đây chính là đạo lý thiên đạo thu trần. Chính là đạo trời định đáp người cần cù. Tăng quốc phiên là danh nho lỗi lạc, công thần số một cuối thời nhà thanh từng dẹp yên khởi nghĩa thái bình thiên quốc. Tấm gương tu thân dưỡng tính của ông khiến hậu thế phải nhiên mình kính nể. Nhưng họ tăng vốn không phải là người thông minh trời phú. Thậm chí tư chất của ông còn có vẻ kém cõi người bình thường. Có một giai thoại kể rằng thời thiếu niên ông ở nhà đọc sách. Một đêm có một tên trộm lẫn vào nhà lấp trên xà ngang, có ý đợi tăng quốc phiên đọc sách xong đi ngủ sẽ khu thoáng một phen. Thế nhưng đợi mãi mà họ tăng vẫn cứ ngồi lì trước đèn lật qua quay lại đọc tới đọc lui một bài văn. Tên trộm sốt ruột không tầm nổi giận dữ nhảy ra quát nên, mù tối như ngươi thì đọc được sách gì rồi hắn lập tức đọc thuộc lòng một lượt bài văn này. Đoạn nghênh ngang bỏ đi để lại chủ nhà còn đương ngơ ngát. Nhưng tăng quốc phiên không vì vậy mà nản chí. Sau này ông lại càng siêng năng hiếu học tu thân dưỡng tính. Cuối cùng trở thành đại danh nho. Kinh luôn đầy bụng, ra ngoài làm tướng, vào chiều làm quan, được xử sanh lưu danh đời đời. Còn tiềm trộm láo lĩnh thông minh kia thì bị vùi lấp vĩnh viễn trong dòng sông dài của lịch sử. Người biết nỗ lực trần cù thuận theo tự nhiên mà cố công bỏ sức thì chính là sống hợp với đạo trời. Bởi hợp với đạo trời nên họ sẽ được trời chở che nâng đỡ đáp đền. Tăng quốc phiên tư chất chậm chạp kém cõi. Nhưng nhờ cần cuộc sống theo đạo trời. Tự tu chính mình nên mới được phúc báo lớn đến vậy. Người xưa nói thuận theo đạo trời thì hưng, ngược với đạo trời thì suy, quả là đúng vậy. Thứ tư, đạo của đất đền đáp người thiện lương. Đó chính là địa đạo thu thiện, ý tứ lấy từ một quẻ bói của chú dịch. Địa thế không quân tử dĩ hậu đức tải vật. Tức là đất có thế của quẻ không người quân tử lấy đức dậy mà nâng đỡ vạn vật người ta thuận theo đạo của đất ôn nhung mềm dẻo mà chở che. Khoan dung vạn sự vạn vật thì sẽ đắt phúc báo. Thời xuân thu, Triều Thuận ở Ê Tàng thấy một người sắp chết đói. Ông bền vội vàng cho người đó ăn. Người sắp chết đói đó chỉ ăn một nửa rồi cất đi. Triều Thuận hỏi nguyên do. Anh ta nói muốn đem nửa phần thức ăn này đem về cho mẹ. Triều Thuận cảm động lòng hiếu thảo của anh ta. Bảo rằng cứ ăn hết đi và chuẩn bị thêm một giỏ thức ăn có cả thịt để anh ta đem về cho mẹ. Về sau tấn linh công tập kích định giết Triều Thuận. Ngay trong lúc ngàn cân treo sợi tóc, giáp sĩ của linh công đuổi gấp sau lưng. Bỗng đầu có một vị võ sĩ xong ra chặn đường đánh bật quân địch trở lại cứu thoát Triều Thuận. Bây giờ sau khi hoạn nạn hoàng hồn Triều Thuận mới ấp úng tạ ơn và hỏi lai lịch người anh hùng nọ. Người đó trả lời tôi chính là người bị đói ở Ê Tăng năm xưa. Nhờ được Minh công cứu giúp một bát cơm lại cho cơm mang về dân mẹ. Ân ấy nay phải trả Triều Thuận bấy giờ mới cả mừng hỏi tên thì cái người ấy chính là Linh Triết. Một trong những hiệp sĩ nổi tiếng thời xuân thu. Có câu gái có công thì chồng chẳng phụ. Chỉ khi bạn bỏ ra công phu tu dưỡng thì mới có những điều tuyệt vời nhất. Người xưa coi việc sống thuận đạo trời hành hiệp trượng nghĩa. Tích đức hành thiện tu dưỡng tâm tính là những điểm then chốt nhất của đạo làm người. Chỉ khi bồi bổ cái gốc ấy tươi tốt người ta mới có thể có tương lai. Quý vị và các bạn thân mến. Mỗi người sinh ra đều mang trong mình một hạt giống thiện lương. Có người lựa chọn vứt bỏ nó dần dần theo về hướng ác. Có người lựa chọn nuôi dưỡng nó. Rồi đến một ngày nó sẽ đơm hoa kết trái. Thiện tâm như hoa nở thì phút báo cũng sẽ như suối tuôn trào. Cuối chương trình xin kính chúc quý khán giả có được cuộc sống hạnh phúc và bình an.