Thầy giáo làng

Chào bà con, Tâm Tình Phương Nam đây. Hôm nay, tôi muốn mời bà con cùng ngồi xuống nhắp một ngụm trà rồi nghe tôi kể một câu chuyện thật đặc biệt, thật gần gũi với đời sống của chúng ta ở miền Tây này. Đó là những câu chuyện về những người thầy làng, những người không chỉ gieo từng con chữ vào đầu con trẻ mà còn gieo cả tình thương, đồng nhân ái vào lòng người. Ở xứ mình, thầy cô không chỉ là người dạy học mà còn là người cha, người mẹ thứ hai, là người bạn của cả xóm làng. Hôm nay, tôi sẽ kể cho bà con nghe về một người thầy mà tôi may mắn được gặp, được học và được yêu quý như người thân trong nhà. Câu chuyện này, tôi tin sẽ làm bà con cười, có khi gưng gưng nước mắt, nhưng chắc chắn sẽ để lại trong lòng một chút gì đó thật ấm áp. Người thầy làng mà tôi muốn kể hôm nay là thầy hai. Hai bà con ở xóm thường hay gọi là thầy hai mớm. Thầy hai sinh ra ở một xóm nhỏ quen sông Tiền, thuộc tỉnh Vĩnh Long giáp với tỉnh Trà Vinh. Nhà thầy nghèo lắm, ba má thầy quanh năm cài cuốt trên ruộng đồng, kiếm từng lon gạo nuôi mấy anh em thầy khôn lớn. Nhưng thầy hai từ nhỏ đã ham học. Nghe má thầy kể, hồi đó thầy hai đi bộ gần chục cây số mỗi ngày để tới trường nguyện, chân trần, áo gách, có hôm bụng đói meo mà vẫn ôm sách vở đi học. Có lần thầy kể, hồi đó tôi đói tới mức nhìn cái bánh bò của bạn mà nuốt nước miếng, nhưng không có dám sinh, chỉ mong học cho mau để sau này đổi đời. Vậy mà nhờ sự kiên trì đó, thầy hai đổ tú tài, một thành tích kiếm có ở cái xóm nghèo này. Vậy mà thầy quyết định không lên thành phố làm việc mà chở về làng, mở lớp dạy học cho con nít trong xóm. Thầy nói, tôi học được cái chữ là nhờ quê hương, giờ phải trả lại cho quê hương. Từ đó thầy hai trở thành người thầy làng, vừa dạy học, vừa làm guồn, sống đời giảng dị mà đầy ý nghĩa. Nhắc đến thầy hai, tôi không thể quên cách thầy dạy chữ. Thầy không dạy khô khan kiểu mà dạy qua những câu chuyện, những bài đồng giao nghe mê lắm. Có lần thầy kể chuyện về ông bà mình ngày xưa khẩn hoang mở đất ở miền Tây, vừa kể vừa lòng vào đó mấy bài học về đạo đức, về tình yêu quê hương. Thầy hay nói một câu mà tới giờ tôi vẫn nhớ như in, học để làm người chứ không phải để làm quang. Câu đó nghe thì đơn giản, nhưng nó thấm sâu vào lòng tụi nhỏ tụi tôi hồi đó. Rồi tôi còn nhớ một kỷ niệm làm tôi cảm động mãi. Hồi đó tôi bị sốt nặng, nằm nhà mấy ngày không đi học được. Chiều hôm đó trời mưa lớp bớt. Vậy mà thầy hai đạp cái xe đạp cà tàng mấy cây số tới thăm tôi. Thầy mặc áo mưa gắt, tay ôm cuốn sách với mấy trái ổi hái trong giường, bước vào nhà cười hiền. Sao nghỉ học hoài vậy con? Mau khỏe đi, thầy chờ đó. Rồi thầy ngồi bên giường, kể chuyện cho tôi nghe. Từ chuyện con cá sấu dưới sông Tiền tới chuyện ông Ba Tri khuyên dân giữ đất. Lúc đó tôi vừa bệnh vừa cảm động, nghĩ trong bụng, trời ơi thầy thương mình như con gục vậy. Không chỉ với tôi, thầy hai còn có những câu chuyện làm cả sớm nhớ mãi. Có thằng Tèo, nhà nghèo tới mức không có nỗi cuốn tập để viết. Thầy biết chuyện, lặng lẽ bỏ tiền túi mua cho nó mấy cuốn tập với cây viết trì, rồi nói, kháng học nghe Tèo, mai mốt lớn làm gì thì làm, nhưng phải biết chữ trước đã. Rồi có một lần thằng Tèo nghỉ học vì phải đi Trăng Châu phụ ba má. Thầy hai không chịu nổi, đạp xe tới tận nhà, ngồi nói chuyện với ba má nó cả buổi chiều. Thầy thuyết phục, cho nó đi học đi anh chị, giáo dục là con đường duy nhất để đổi đời. Tui dạy miễn phí cho nó cũng được. Cuối cùng ba má thằng Tèo đồng ý. Và thằng Tèo sau này đi học xong cấp 3, làm công nhân, cuộc đời cũng đỡ khổ hơn nhiều. Một lần khác, tui chứng kiến thầy hai làm chuyện mà cả xóm ai cũng khâm phục. Năm đó lũ lớn, nước ngập trắng đồng, nhà thầy cũng chìm trong nước. Vậy mà thầy không lo cho nhà mình, mà sắn quần, lội nước cùng mấy anh thanh niên Tui hỏi, thầy ơi, nhà thầy cũng ngập, sao thầy không lo? Thầy cười mớm mém. Nhà tui ngập thì thôi, chứ lúa bà con mà mất là cả xóm đói, tui chịu không nổi. Lúc đó tui mới thấy thầy không chỉ là người dạy chữ, mà còn là người dạy tình, dạy cách sống cho cả xóm làng. Thầy hai không chỉ là một người thầy trong lớp học, mà còn là một phần không thể thiếu của cộng đồng. Thầy tham gia mọi chuyện trong xóm, từ tổ chức lễ hội đình làng tới giúp bà con lúc khó khăn. Có năm mất mùa, thầy đứng ra dẫn động mấy người khá giả trong làng góp gạo cứu đói cho những nhà nghèo. Thầy nói, mình là người một xóm, phải chung tay với bà con. Chính cái tinh thần đó làm ai cũng kính trọng thầy. Nhiều học trò của thầy hai sau này lớn lên, mỗi người một con đường, nhưng ai cũng nhớ về thầy với lòng biết ơn sâu sắc. Có anh kỹ sư tên Hùng, học trò cũ của thầy. Sau khi thành đạt đã về làng xây lại ngôi trường tiểu học sập sệ, anh sinh lên chính quyền đặt tên là trường tiểu học thầy hai để chi ân. Anh Hùng kể, hồi nhỏ tui phá lắm, hay bị thầy phạt, nhưng nhờ thầy nghiêm khắc mà tui mới nên người. Giờ xây trường này là để trả ơn thầy. Rồi có chị Lan, giờ làm bác sĩ ở Sài Gòn. Mỗi lần về thăm quê đều ghé thắp nhan cho thầy. Nói, nếu không có thầy hai, giờ chắc tui vẫn đang làm cài guồn chứ đâu được làm bác sĩ. Không chỉ học trò, cả xóm làng cũng chịu ảnh hưởng từ thầy. Nhờ thầy mà mấy chục năm trước, cái xóm nhỏ doanh xong tiền ấy, ít ai thất học. Người lớn trong xóm cũng hay nhắc tới thầy như một tấm gương về sự hy sinh và tình thương. Thầy hai không giàu tiền bạc, nhưng giàu lòng nhân ái. Và cái giàu đó đã lan tỏ khắp xóm làng. Thầy hai đã ra đi cách đây mấy năm, trong một buổi chiều mưa lặng lẽ, ôm đưa thầy về nơi an nghỉ cuối cùng. Cả xóm đến đông đủ, từ ông già tới con nít, ai cũng khóc. Nhưng tôi tin rằng, hình ảnh và tình cảm của thầy vẫn sống mãi trong lòng bà con. Mỗi lần đi ngang ngôi trường mang tên thầy, tôi lại nhớ những ngày xưa, nhớ cái dáng người mớm mém đạp xe dưới mưa, nhớ giọng nói ấm áp. Học để làm người, chứ không phải để làm quang. Qua câu chuyện về thầy hai, tôi muốn gửi tới bà con một thông điệp nhỏ. Giáo dục không chỉ là dạy chữ, mà còn là dạy tình người. Những người thầy làng như thầy hai, họ là những người gieo mầm chi thức và yêu thương. Để thế hệ sau lớn lên, tiếp tục xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Bà con nghe xong, có nhớ thầy cô nào hồi nhỏ không? Có kỷ niệm gì đẹp, kể tôi nghe với nha. Tôi rất muốn nghe những câu chuyện của bà con để cùng nhau ôm lại những tháng ngày đáng nhớ ấy. Hẹn gặp lại bà con vào ngày mai. Chào bà con!