Ôn thi chuyên toán- Bất đẳng thức- Bài 12: Động tác chia- ẩn phụ- biến đổi tương đương

Nguyễn Hữu Hạnh
123 Người theo dõi
152 Lượt xem video·30 thg 10, 2025
Bài 12
Cho AB là những số dương
Và đi chứng minh bất ẩn thức này lớn bằng 1
Đề bài là một bất ẩn thức chỉ có 2 biến A và B đối xứng
Tử và mẫu gồm các yếu tố đồng bậc, bậc nhất
Nên tổng thể cả về trái và biểu thức là biểu thức bậc 0 của AB
Nên là giá trị nhỏ nhất sẽ là chính là một cái hàng số
Và trong bài này là một hàng số rất đẹp, đó là số 1
Chúng ta có thể kiểm tra được là dấu bằng xảy ra khi A bằng B
Khi A bằng B thì bất ẩn thức xảy ra dấu bằng
Những người giải toán đại số nói chung và làm về bất ẩn thức nói riêng
Người ta thường có một cái thói quen đó là nhìn vào bậc
Nhìn vào bậc của biến
Và người ta có một câu nói thường nói là
Gặp đồng bậc thì chia, đồng bậc thì chia
Đó là một cái phản xạ của người giải toán
Bởi vì sau khi chia thì sẽ xuất hiện ẩn phụ
Để chuyển thành một bài toán có cơ hội hơn
Đối với phân số thứ nhất
Mình có thể chia cả từ cả mẫu cho A
Đối với phân số thứ hai thì mình có thể chia cả từ cả mẫu cho B
Sau đó thì chúng ta sẽ dùng hai ẩn phụ để chuyển về bài toán đẹp hơn
Đây chúng ta sẽ đặt B trên A bằng x
Và chúng ta sẽ đặt A trên B bằng y
Thì chúng ta sẽ chuyển thành một bài toán đẹp hơn
Với động tác chia sau đó chúng ta ẩn phụ thì sẽ thu được
Sau đó chúng ta dùng hai ẩn phụ để chuyển về bài toán gọn hơn
Với x là B trên A và y là A trên B
Chúng ta thu được bài toán đẹp hơn
Và chú ý rằng x nên đi bằng 1
Đến đây chúng ta quan sát mẫu số
Mẫu số là một căn vực 2
Trong căn này mình nghĩ là một tổng bình phương
Chúng ta biết là
Đánh giá một căn mà trong căn có dạng tổng bình phương
Chúng ta thường dùng mua nha đúng không
Chúng ta thường dùng mua nha để đánh giá
Một căn mà trong căn có tổng bình phương để loại bỏ cái căn đi
Tuy nhiên bài toán này là bài toán chứng minh lớn bằng
Tức là đi tìm giá trị nhỏ nhất không
Trong khi đó nếu mà muốn tìm giá trị nhỏ nhất này
Thì người ta phải xem cái mẫu
Cái mẫu nó nhỏ bằng bao nhiêu chứ không phải mẫu lớn bằng bao nhiêu
Nghĩa là chúng ta không dùng được mua nha
Và nếu mà dùng mua nha là sẽ bị ngược dấu ngay
Bây giờ chúng ta có thể quan sát là
Ở đây nó chính là mô hình 1 trên A cộng 1 trên B
Lớn bằng 1 đúng không
Thì nếu chúng ta nhìn cái mô hình này chúng ta quy đồng
Bằng cách là chúng ta sẽ quy đồng lên
Quy đồng nhân tráo lên
Thì sẽ đưa ngay được về dạng tổng A cộng B
Lớn bằng tích
Đưa về tổng lớn bằng tích
Chỗ này chính là cái nốt phát của người giải toán
Thực tế khi người ta
Người ta có cái tính cách cố chấp
Có thói quen hút đầu vào về phía trước
Và đặc biệt là thêm vào 1 cái tính gọi là tính ngại lao động tay chân
Thì có thể có lúc
Cái thời điểm mà người ta nghĩ bui nha không thành công
Thì người ta không muốn lùi lại
Và người ta cứ muốn
Tiến tiếp lên bằng cách nghĩ đến các bất ẩn thức khác
Các kết quả khác để đánh giá mẫu
Điều này không dẫn đến hợp giải
Và nó có 1 cái tác dụng
Thiêu cực đó là bỏ qua cái hướng đi
Mà chúng ta làm
Đó là quy đồng nhân tráo
Cái tâm lý
Cái tâm lý ngại lao động
Và kiểu truy cầu
Kỹ thuật hay
Thì người ta sẽ có thể bỏ qua 1 hướng đi
Rất là trong sáng, thiết thực và hiệu quả
Cục sống của chúng ta cũng vậy thôi
Nên là
Quá trình giải toán cũng rất hay
Nó cho phép người giải toán
Quan sát được quá trình tư duy của mình
Và từ đó có cơ hội nhìn lại
Để điều chỉnh hợp lý hơn những phương thức tư duy của mình
Đồng thời cũng là cơ hội tốt
Để nhìn lại cái thiếu sót
Trong cái tư tưởng của mình mà thay đổi
Bây giờ quay lại bài toán nhé
Khi nhìn nhận dưới dạng
Tổng lớn bằng tích
Chúng ta nhìn nhận
Bài toán dưới dạng tổng lớn bằng tích
Chúng ta tiếp tục quan sát
Thấy rằng bài toán này liên quan đến cái mô hình
Tổng 2 căn lớn bằng căn thứ 3
Tổng của 2 căn
Lớn bằng căn thứ 3
Đây là 1 cái mô hình rất là tự nhiên
Khiến ta nghĩ đến cái bình phương 2 vế
Và
Chỉ cần chúng ta nghĩ đến bình phương 2 vế là thành công
Đấy, đôi khi chúng ta sẽ phát hiện ra là
Nhiều việc chỉ 1 ý nghĩ phù hợp
Thôi là sẽ thành công nha
Khi bình phương 2 vế
Thì chúng ta thu được
Khi bình phương 2 vế chúng ta thu được 1 phân thức rất là đẹp
Nước gọn đi thì nó rất đẹp như này
Và cuối cùng là chuyển được về
Hàng đẳng thức
Ít chữ bình phương lớn bằng không
Đấy
Nếu như chúng ta đã thành công
Thì đúng là hành trình
Tư duy và lao động để giải được 1 bài toán
Chính là 1 cái quá trình rất là quý
Để học sinh trưởng thành
Đấy
Chúng ta làm nhiều bài toán thích lũy từng chút từng chút một
Thì
Chúng ta thành tựu
Mà không biết, đúng không?
