Tàu Thiên Vấn 2 của Trung Quốc bị cho là sao chép tàu vũ trụ của NASA | Top thú vị |

Thám hiểm không gian là một trong những đỉnh cao tham vọng của loài người, nơi công nghệ, trí tuệ và khát vọng chinh phục vũ trụ hội tụ. Ngày 29 tháng 5 năm 2025, Trung Quốc đã chính thức tiến thêm một bước dài khi phóng thành công tàu vũ trụ Thiên Vân II, sứ mệnh nhằm tiếp cận tiểu hành tinh Campo Alegua và mang mẫu vật quý giá về trái đất. Đây không chỉ là một thành tựu khoa học mà còn là lời tuyên bố mạnh mẽ về vị thế công nghệ của quốc gia này trong kỷ nguyên khám phá không gian sâu. Tuy nhiên, sự kiện này cũng nhanh chóng tạo ra làn sóng tranh cãi trong giới khoa học quốc tế. Nhiều chuyên gia nhận thấy nhiệm vụ Thiên Vân II có lịch trình tương đối giống với sứ mệnh lấy mẫu từ tiểu hành tinh Bendu của NASA từng gây tiếng vang lớn hồi cuối năm 2023. Còn vẻ ngoài của Thiên Vân II lại rất giống với tàu vũ trụ Lucy của NASA, sứ mệnh thăm dò các Trojan của mọc tinh. Liệu đây là sự trùng hợp ngẫu nhiên về kỹ thuật hay là dấu hiệu cho thấy một phiên bản copy trực tiếp của NASA? Xin mời quý vị và các bạn cùng đi khám phá! Thiên Vân II là sứ mệnh thăm dò không gian sâu tiếp theo trong loạt chương trình Thiên Vân do Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc thực hiện. Nhiệm vụ bao gồm hai mục tiêu chính. Đầu tiên là tiếp cận và lấy mẫu vật từ tiểu hành tinh gần trái đất có tên là Kamoalewa vào năm 2027. Sau khi hoàn thành công việc lấy mẫu, tàu vũ trụ sẽ tiếp tục hành trình vài năm để tiếp cận và nghiên cứu một sao trổi có tên là P-2013-P5 nằm trong vành đai tiểu hành tinh chính giữa quỹ đạo của hỏa tinh và mọc tinh vào khoảng giữa năm 2035. Với Thiên Vân II, Trung Quốc đang cho thấy tham vọng lớn trong lĩnh vực thăm dò không gian sâu, không chỉ bắt kịp mà còn cạnh tranh ngôi vị dẫn đầu với các cường quốc hàng đầu như Mỹ hay Nhật Bản. Như các bạn đã biết, Nhật Bản là quốc gia đầu tiên trên thế giới lấy mẫu vật thành công từ tiểu hành tinh Rigo bởi tàu vũ trụ Hayabusa II vào năm 2020. Sau đó, Mỹ cũng thành công mang mẫu vật từ tiểu hành tinh Bennu về trái đất bởi tàu Osiris-Drake vào tháng 9 năm 2023. Liệu Trung Quốc có là quốc gia tiếp theo ghi tên mình vào lịch sử, tiếp cận và lấy thành công mẫu vật từ không gian sâu về trái đất? Tất cả hy vọng được đặt cược vào sứ mệnh Thiên Vân II. Vào lúc 1 giờ 31 phút ngày 29 tháng 5 năm 2025 theo giờ địa phương, tàu Thiên Vân II cắt cánh trên tên lửa trường trinh 3B từ trung tâm phóng vệ tinh Tây Dương, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Sau khoảng 18 phút bay, tàu tham dò Thiên Vân II đã được đưa vào quỹ đạo chuyển tiếp giữa trái đất đến tiểu hành tinh Kamoalewa. Sau đó, các tấm pin năng lượng mặt trời vốn được gấp gọn trong tàu vũ trụ đã được mở ra, tạo thành 2 mảng năng lượng mặt trời hình tròn lớn, cung cấp điện mặt trời cho toàn thời gian sứ mệnh. Thiên Vân II sẽ dành khoảng 1 năm để tìm đường tới tiểu hành tinh Kamoalewa. Nó sẽ có chuyến tiếp cận gần nhất với tiểu hành tinh vào tháng 7 năm 2026. Sau đó, tàu vũ trụ sẽ dành vài tháng quay quanh tiểu hành tinh trước khi thực hiện cú hạ cánh lịch sử lên bề mặt nhằm lấy mẫu vật vào thời điểm nào đó trong khoảng thời gian từ tháng 7 năm 2026 đến tháng 4 năm 2027. Khi đó, một tàu quỹ đạo nano sẽ quan sát từ xa, trong khi một tàu đổ bộ sẽ cố gắng hạ cánh lên Kamoalewa và thu thập khoảng 100 gram mẫu vật. Tàu vũ trụ sẽ rời khỏi tiểu hành tinh vào tháng 4 năm 2027 và mẫu vật sẽ hạ cánh xuống trái đất vào ngày 29 tháng 11 năm 2027, kết thúc phần 1 của nhiệm vụ. Kamoalewa hay còn được biết đến với tên định danh khoa học là 2016 HO3 là một tiểu hành tinh được phát hiện lần đầu vào tháng 4 năm 2016 bởi kính thiên văn Pan-STARRS tại Hawaii. Tên gọi Kamoalewa có nguồn gốc từ tiếng Hawaii mang nghĩa là vật thể giao động trên bầu trời. Theo các ước tính hiện tại, Kamoalewa có đường kính khoảng 40 đến 100 mét. Kích thước này tương đương với vật thể đã gây ra vụ tàn phá vùng Tungushka ở Siberia vào năm 1908. Săn bằng cây cối và phá hủy diện tích rừng rộng 2.150 km2. Dù nhỏ, nhưng Kamoalewa có một quỹ đạo hiếm gặp. Nó quay quanh mặt trời với chu kỳ quỹ đạo là 365,93 ngày, tương đối giống với chu kỳ quay của trái đất. Nhưng quỹ đạo của nó nghiêng khoảng 8 độ so với mặt phẳng hoàng đạo và có hình dạng ellipse nhẹ. Điều đặc biệt là trong khi quay quanh mặt trời, Kamoalewa luôn duy trì khoảng cách tương đối gần trái đất, cách hành tinh của chúng ta khoảng 14,5 triệu km. Vì thế, nó được gọi là vệ tinh giả của trái đất, hay vệ tinh bán phần. Quỹ đạo độc đáo của nó khiến các nhà thiên văn học nghi ngờ rằng nó có thể là mảnh vỡ từ mặt trăng bị bật ra sau một vụ vai trạm cổ xưa hàng tỷ năm trước. Nếu giả thuyết mảnh vỡ từ mặt trăng được xác nhận, Kamoalewa có thể là hóa thạch sống cung cấp cho nhân loại một cánh nhìn hoàn toàn mới về lịch sử hình thành trái đất và mặt trăng và cách các mảnh thiên thạch lang thang trong vũ trụ gần hành tinh xanh. Chính sự bí ẩn này đã khiến Kamoalewa trở thành mục tiêu lý tưởng cho sứ mệnh thiên vấn 2 của Trung Quốc. Sau khi thả khoang chứa mẫu vật thành công về trái đất, tàu thiên vấn 2 sẽ mượn lực hấp dẫn của trái đất thực hiện cua bắn tàu thăm dò về phía sao chổi P-2013-P5. Đây là một sao chổi được phát hiện lần đầu vào năm 2013 và có đường kính khoảng 480 mét. Nếu kế hoạch thuận lợi, thiên vấn 2 sẽ đến sao chổi P-2013-P5 vào năm 2035 nhằm thăm dò cầu chốt, thành phần, thông số liên quan, từ đó thu thập thông tin về quá trình tiến hóa ban đầu của hệ mặt trời, nghiên cứu sự hình thành và tiến hóa của sao chổi vành đai chính, cầu chế hoạt động cuộc khí và cung cấp những manh mối quan trọng về nguồn gốc và sự tiến hóa của hệ mặt trời. Có thể dễ dàng nhận thấy điểm giống nhau về dòng thời gian triển khai giữa sứ mệnh thiên vấn 2 của Trung Quốc và sứ mệnh OSIRIS-REx của NASA. OSIRIS-REx là sứ mệnh thám hiểm không gian, trong đó tàu vũ trụ của NASA đến và lấy mẫu vật từ tiểu hành tinh Bennu mang về trại đất. Sau khi hạ cánh khoang mẫu vật, tàu vũ trụ tiếp tục hành trình quanh mặt trời nhằm đến tiếp cận một mục tiêu khác là tiểu hành tinh Apophis vào năm 2029. Trong khi đó, thiên vấn 2 đặt mục tiêu lấy mẫu vật từ tiểu hành tinh Camo Alegua, sau đó nó tiếp tục hướng đến sao chổi P-2013-P5. Cơ quan vũ trụ Trung Quốc thường giữ bí mật về các sứ mệnh thám hiểm không gian của mình và sứ mệnh thiên vấn 2 cũng không ngoại lệ. Buổi phóng tàu vũ trụ không được phát sóng trực tiếp, rất ít thông tin về tàu vũ trụ được công khai, đặc biệt là thiết kế. Không có hình ảnh cụ thể nào về tàu vũ trụ được công bố ra bên ngoài. Cho đến nay, tất cả những gì chúng ta biết về ngoại hình của tàu vũ trụ đều đến từ hình ảnh này, một bản vẽ khá thô sơ được công bố sau khi phóng. Chúng ta chỉ có vài thông tin ít ỏi, bao gồm thiên vấn 2 nặng khoảng 2,1 tấn, rộng 15 mét khi triển khai các tấm pin năng lượng mặt trời. Nó bao gồm 2 phần chính, đầu do chính và khoang hồi quyển. Trung Quốc tiết lộ thêm, để thực hiện các nhiệm vụ phức tạp, thiên vấn 2 được sang bị 10 tài trọng khoa học khác nhau như máy quang phủ hồng ngoại khả kiến, máy quang phủ bức xạ, các loại camera, tư kế, máy phân tích hạt, cùng với đó là những cảm biến khác. Sau 2 tuần phóng vào không gian, phía Trung Quốc tiết lộ tàu vũ trụ của họ đã hoạt động đúng kế hoạch và hiện năng cách trái đất khoảng 1,9 triệu dặm, tức khoảng 3 triệu km, gấp 8 lần so với khoảng cách từ trái đất đến mặt trăng. Đi kèm với tuyên bố trên là một hình ảnh thực tế về một trong số 2 tấm pin năng lượng mặt trời trên tàu vũ trụ và đây là hình ảnh đó. Bức ảnh về tàu vũ trụ vốn là điều khiến fan khoa học vũ trụ thích thú, nhưng bức ảnh này nhanh chóng gây nên một cuộc tranh luận sôi nổi khi nhiều người cho rằng tàu vũ trụ Trung Quốc có vẻ ngoài tương đối giống với tàu vũ trụ Lucy của NASA đang trên đường khám phá các tiểu hành tinh Georgian của Mọc Tinh. Bên trái màn hình là thiết kế của tàu vũ trụ Thiên Vấn 2 và bên phải là tàu vũ trụ Lucy. Có thể thấy, dù được nhắm đến các mục tiêu khác nhau, nhưng cả 2 con tàu này lại có nhiều điểm tương đồng đáng chú ý về thiết kế và cấu trúc tầm thể. Điểm dễ nhận thấy nhất là cặp pin năng lượng mặt trời hình tròn đối xứng của cả 2 tàu, có kích thước lớn và đóng vai trò như đôi cánh khổng nộ giúp cung cấp năng lượng trong hành trình sa mặt trời. Cấu trúc chính của thân tàu cũng mang kiểu dáng module hình hộp, tích hợp hệ thống điều hướng, liên lạc và điều khiển từ xa với trọng tâm nằm ở giữa để tối ưu cân bằng khi bay trong môi trường vi trọng lực. Cả Lucy và Thiên Vấn 2 đều được trang bị cánh tay robot hoặc thiết bị mở rộng, phục vụ cho các hoạt động điều hướng, thù mẫu hoặc triển khai công cụ khoa học trong không gian sâu. Ngoài ra, quá trình bay tiếp cận các tiểu hành tinh theo hướng lộ trình vòng cung, sử dụng lực hấp dẫn hỗ trợ từ trái đất cũng là một chiến lược được cả hai sứ mệnh áp dụng để thiết kiệm nhiên liệu và tối ưu hóa hành trình bay. Chính những nét tương đồng đã làm dấy lên một cuộc tranh luận sôi nổi giữa một bên cho rằng Trung Quốc đang đi sau nhưng học nhanh bằng cách tham khảo các mô hình đã đạt được thành công từ Mỹ. Trong khi đó, những người khác lại đưa ra quan điểm rằng các nhiệm vụ thăm dò tiểu hành tinh đều phải tuân theo những ràng buộc vật lý tương tự như khoảng cách đến mặt trời, nguồn năng lượng hạn chế và yêu cầu ổn định trong hành trình dài, nên việc có thiết kế giống nhau là điều khó tránh khỏi. Còn bạn nghĩ sao về vấn đề này? Liệu Thiên vấn 2 có chịu ảnh hưởng từ thiết kế của Lucy hay đó chỉ là kết quả tất yếu của việc phải cùng giải một bài toán kỹ thuật hóc muối trong không gian? Hãy để lại ý kiến của mình bên dưới phần bình luận nhé! Dù có nhiều nét tương đồng, nhưng sứ mệnh Thiên vấn 2 vẫn có những mét riêng biệt. Trong khi cả hai sứ mệnh lấy mẫu của NASA và Nhật Bản sử dụng phương pháp chạm và đi để cố gắng thu thập mẫu vật từ tiểu hành tinh, thì tàu Trung Quốc sử dụng phương pháp neo và gắn. Đây là hai cách phổ biến để lấy mẫu từ tiểu hành tinh. Trong đó phương pháp chạm và đi là tàu vũ trụ không hạ cánh hoàn toàn mà tiếp cận gần trong vài giây. Một cánh tay robot hoặc thiết bị thù mẫu vươn ra chạm vào bề mặt, bắn khí níter hoặc cơ chế dung để khuấy bụi đá, sau đó thu mẫu vào khoang chứa, sau đó lập tức rút lui an toàn tránh nguy cơ vai chạm. Trong khi đó phương pháp neo và gắn thì tàu vũ trụ hạ cánh hoàn toàn lên tiểu hành tinh, sử dụng các thiết bị cơ khí như móc, chân trụ, neo hoặc khoan để gắn cố định vào bề mặt, sau đó triển khai cánh tay thu mẫu hoặc khoan sâu xuống lớp dưới bề mặt để lấy mẫu vật. Phương pháp này có nghĩa là tàu vũ trụ có nguy cơ rủi ro cao hơn để mà tiểu hành tinh thường rời rạc và khó bám dính. Vì vậy, đòi hỏi kỹ thuật hạ cánh phức tạp hơn. Cuộc tranh luận về việc liệu thiên vấn 2 có sao chép từ Osiris Drake và Lucy hay không rốt cuộc có thể không nằm ở thiết kế mà nằm ở cách chúng ta hiểu về tiến bộ khoa học. Trong không gian, nơi mọi gram trọng lượng và mọi watt năng lượng đều có giá trị sống còn. Các giải pháp kỹ thuật hiệu quả thường dẫn đến những thiết kế tương tự nhau. Thực tế, nếu cùng giải một bài toán vật lý giống nhau, đôi khi các kỹ sư dù ở Mỹ hay Trung Quốc cũng sẽ tìm ra những lời giải na ná nhau. Tuy nhiên, sự khác biệt thật sự nằm ở bên trong, ở dữ liệu mà sứ mệnh mang về, ở cách mà các quốc gia chuyển đổi công nghệ thành chi thức khoa học cho nhân loại. Osiris Drake đã chứng minh được điều đó. Và giờ đây, quả bóng đang nằm trong chân của thiền vấn 2. Liệu Trung Quốc có chỉ là người học theo hay sẽ trở thành người đi đầu trong khám phá các tiểu hành tinh? Liệu sự giống nhau bên ngoài có che lấp được khác biệt bên trong? Thời gian và kết quả khoa học sẽ là câu trả lời xác thực nhất. Cảm ơn bạn đã theo dõi hết video ngày hôm nay. Đừng quên đăng ký kênh và bật chuông thông báo để đón xem những video hấp dẫn khác nhé! Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!