Giáo Dục Hạnh Phúc (33): Quẻ Mông Trong “Kinh Dịch” | Nét Đẹp Truyền Thống

Nét Đẹp Truyền Thống
3.7K Người theo dõi
639 Lượt xem video·21 thg 1, 2026
Giáo Dục Hạnh Phúc (33): Quẻ Mông Trong “Kinh Dịch” | Nét Đẹp Truyền Thống
Xin chào quý khán giả đến với chương trình Radio
Phát sóng hàng tuần trên kênh Nét Đẹp Truyền Thống
Chúng tôi hy vọng quý vị có những giây phút chiên nghiệm sâu lắng
Sau những ngày làm việc bận rộn
Hôm nay chúng tôi xin gửi đến quý vị
Bài giáo dục hạnh phúc 33
Quẻ mong trong kinh dịch
Của tác giả Đồng Hân
Đăng trên chánhkiến.org
Chương 4 Phục Hy Khởi Mong
Trong phần này chúng tôi chủ yếu
Thuyết giảng về quẻ mong
Quẻ thứ tư sơn thủy mong
Bên dưới là khảm
Bên trên là cấn
Kinh dịch với 2 quẻ xếp chồng lên nhau
Tạo thành 6 hào
Cứ thế diễn hóa thành 64 quẻ
Về kinh dịch
Phục Hy có cống hiến lớn nhất
Chính ông đã tạo ra bác quái
Sau này vào triều nhà thương và nhà hạ
Đã xuất hiện kinh dịch
Kinh dịch mà chúng ta nhắc đến ngày nay
Chính là kinh dịch vào thời Chu
Khi Chu Văn Vương bị giam tại Vũ Lý
Ông đã suy diễn 64 quẻ bác quái
Viết ra hào từ
Về sau được Chu Công
Em trai Chu Võ Vương tiến hành chỉnh lý
Cuối cùng khổng tử đã nghiên cứu
Chỉnh lý Chu Giải thành Thập Dực
Tức dịch truyện
Thuyết giải xoay quanh 2 chữ quẻ và hào
Đầu tiên về thứ tự xuất hiện quẻ mông
Trong 64 quẻ của kinh dịch
Kinh dịch mà chúng ta biết có 64 quẻ
Nhưng vị trí của 64 quẻ này
Vào triều đại nhà hạ
Nhà thương và nhà Chu không giống nhau
Vào triều hạ
Nó được gọi là liên sơn dịch
Bắt đầu từ quẻ cứng
Có nghĩa là sự phát triển của mọi vật
Hệt như hình dáng của những ngọn núi liên tiếp nhau
Quy tàn dịch thời thương
Lại khởi đầu bằng quẻ khôn
Có ý nghĩa là vạn vật
Rồi cũng sẽ trở về lòng đất
Còn kinh dịch lại được mở đầu
Với 2 quẻ càng và khôn
Sự sắp xếp của 64 quẻ này là có trình tự
Vậy nên khổng tử đã viết thêm tự quái truyện
Để giảng giải về trình tự này
Vì sao nói
Quẻ mông trong kinh dịch là vô cùng đặc biệt
Quẻ càng đại biểu cho trời
Quẻ khôn đại biểu cho đất
Tất cả chúng đều là do trời và đất sinh ra
Vậy nên trước nhất
Phải có 2 quẻ càng và khôn
Càng tượng trưng cho trời
Tượng trưng cho người quân vương
Cho người cha
Cho sự nam tính
Là tượng trưng của vật bề trên
Còn khôn tượng trưng cho đất
Tượng trưng cho hoàng hậu
Cho người mẹ
Cho sự nữ tính
Là tượng trưng của người bề dưới
Còn quẻ thứ 3 là quẻ truân
Quẻ thứ 4 là quẻ mông
Quẻ thứ 5 là quẻ nhu
Cũng chính là nói
Vị trí thứ 4 trong trình tự
Sắp xếp của 64 quẻ
Chính là quẻ mông
Đương nhiên càng, khôn, ác
Phải đứng tại vị trí đầu
Vì nó là trời, đất, cha, mẹ
Nhưng những quẻ tiếp theo
Được sinh ra
Thì đều có trật tự
Bên trong trật tự ấy là có đạo lý
Tất nhiên
Phục Thi, Chu Văn Vương
Không hề nói ra đạo lý này
Chỉ có khổng tử sau này
Mới thuyết giải về nó
Ví như
Trưng giả
Vật chi sự sinh giả
Tạm dịch
Trưng nghĩa là lúc vạn vật mới sinh ra
Trưng là âm và dương
Trời và đất
Càng và khôn
Cùng vá chạm tương hổ
Mà sinh ra biến hóa
Biến hóa này đầu tiên
Sinh ra quẻ truân
Quẻ truân tượng chân cho sự sáng lập
Đến quẻ thứ 4
Vật sinh tất mông
Cố thụ chi dĩ mông
Mông giả
Vật chi trĩ giả
Tạm dịch
Vật mới sinh ra
Tất nhiên non yếu và mù mờ
Do đó vẫn còn mông mụi
Vạn vật còn thơ bé
Sinh mệnh vừa mới được sinh ra
Chẳng phải rất nhỏ bé sao
Vật chi trĩ giả
Khi còn sơ sinh
Còn thơ ấu
Từ khi còn nhỏ
Đến lúc trưởng thành
Thì cần gì
Cần được giáo dục
Vỡ lòng
Đây chính là mông
Đứa trẻ chưa biết gì
Nó hãy còn bé
Cần được giáo dục
Vật trĩ bất khả bất dưỡng giả
Cố thụ chi dĩ nhu
Tạm dịch
Những sinh vật non nớt
Cần được nuôi dưỡng
Được cung cấp những gì chúng cần
Nhu là cho ăn cho uống
Đề cập đến việc
Một sinh mệnh vừa mới ra đời
Đã cần phải được giáo dục
Chính là nói
Việc giáo dục là cực kỳ quan trọng
Chẳng phải những đứa trẻ
Thời nay chưa ra đời
Đã được thai giáo hay sao
Vậy nên việc giáo dục
Từ thuở còn thơ
Là cực kỳ quan trọng
Khi đứa trẻ chưa bị vấy bẩn
Thì cần dạy nó những điều tốt
Thế nên từ thứ tự sắp xếp
Trước sau trong 64 quẽ
Kim dịch
Đã thể hiện được tầm quan trọng
Của quẽ mong
Cũng chính là tầm quan trọng
Của giáo dục
Một sinh mệnh mới ra đời
Điều đầu tiên cần
Luôn là được giáo dục
Nhu là nói về dinh dưỡng vật chất
Là điều cần thiết
Bắt buộc cho quá trình trưởng thành
Khỏe mạnh của cơ thể đứa trẻ
Còn mong là nói về
Tinh thần
Là sự trưởng thành về đạo đức
Buộc phải có của sinh mệnh
Mong nghĩa là giáo dục vỡ lòng
Quẽ mong đàm luận về giáo dục
Về vị trí hàng đầu
Của giáo dục đạo đức
Còn dinh dưỡng vật chất
Lại nằm ở vị trí thứ hai
Đây là sự thể hiện chân chính
Của văn hóa chính thống Trung Hoa
Là kiến chứng của văn minh
Đạo đức Trung Hoa
Mọi người đều biết
Trong tam tự kinh có một câu rằng
Ngọc bất trắc, bất thành khí
Nhân bất học, bất tri nghĩa
Tạm dịch
Ngọc không mài, không thành đồ quý
Người không học, không biết nghĩa
Còn trong học ký có giảng
Nhân bất học, bất tri đạo
Tạm dịch
Người không học, không hiểu đạo
Đứa trẻ này
Nếu không học tập
Sẽ không thể tri đạo, hiểu đạo
Vậy nên ta cần giáo dục nó
Sau khi đứa trẻ được sinh ra
Thì điều đầu tiên cần làm
Chính là giáo dục
Chính là quẻ mong
Mong một đứa trẻ còn mong mụi
Chưa hiểu gì
Vật chi trĩ giả
Trẻ thơ còn nhỏ
Thì phải dạy dỗ
Thế nên quẻ mong đã nhấn mạnh
Việc quan trọng đầu tiên nhất
Khi một người được sinh ra
Chính là giáo dục
Trong học ký
Còn có một câu thế này
Kiến quốc quân dân
Giáo học vi tiên
Ý nói rằng để kiến lập một quốc gia
Thống trị người dân trăm họ
Thì việc quan trọng hàng đầu
Chính là dạy dỗ, giáo hóa
Mọi người hãy xem
Đối với một cá nhân
Hay một đơn vị mà nói
Quân tử như dục hóa
Tạm dịch, người quân vương
Muốn dạy cho người dân nề nếp
Hắc phải từ việc giáo dục
Làm người lãnh đạo
Nếu muốn thay đổi nếp sống của một quốc gia
Nề nếp một đơn vị
Đều phải thông qua
Việc giáo dục, dạy học
Thứ tự trong kinh dịch
Đã nhấn mạnh tính trọng yếu
Của việc giáo dục
Bài giáo dục hạnh phúc 33
Đến đây là hết
Cảm ơn quý vị đã lắng nghe
Chương trình của Nét Đẹp Truyền Thống
Xin chào và hẹn gặp lại
Quý vị trong chương trình lần sau
