Lê Quý Đôn - Thư tịch ngữ - P2/2

Điều thứ 61 Hồ Chí Đường nói Người ta mà nhàn dỗi quá Thì không hơn được ai mấy Câu này lấy ở sách tuân tử Điều thứ 62 Sách Thục Chí Chép Bảng thống làm quận công tàu Trước quan nhỏ ở quận Mỗi khi khen ai, thường khen quá cái tài của người ấy Người ta lấy thế làm lạ hỏi ông Thì ông đáp rằng Ngày nay đạo thuần nhã đã mất hết Người hay thì ít, người dở thì nhiều Này đề bạt 10 người Mà lấy được 5 người rồi Cũng còn có thể nâng cao được giáo hóa ở đời Để cho người có trí cố gắng Lời nói của Vua Tống Thái Tông Lấy ở đây Điều thứ 63 Bản khắc sách thiếu bi thông giám Nhiều chỗ sai lầm Như tấn kỷ của ôn công dẫn lời tuân tử nói Kiềm tính dị năng Kiên ngưng chi nan Kiềm tính thì dễ Giữ vững thì khó Ý nói sáng nghiệp dễ Thủ thành khó Sử thần đời đường bàn về tùy dưỡng đế có nói Đại phương chịu loạn Toại đang trử vị Tức là đại phương gây nên loạn Ta mới lên ngôi thái tử Xem các câu ấy ta lấy làm nghi Khi đọc sách tuân tử Thấy dùng chữ kiên ngưng Khi đọc chính sử Thấy dùng chữ thiên phương Không phải chữ đại phương Bây giờ ta mới thấu rõ Điều thứ 64 Tống thư phù thủy trí chép Thuật sĩ đời Hán nói Đám mây có dáng cờ vàng tán tía Hiện ở giữa triền độ Sao ngưu sao đầu Ở giang đông có khí thiên tử Cho nên Điêu huyền đem việc ấy Bảo tôn hiệu Bài văn của từ Lăng cũng có nói rằng Cờ vàng tán tía là điểm vượng khí Ở kim lăng được lâu dài Điều thứ 65 Sách uyên giám loại hàm chép Khi Thôi Nhân học ở nhà Thái học Có dân bốn bài tụng Về việc vua đi tuần thú bốn phương Văn bốn bài ấy cũng hay Tiếc rằng không được thấy toàn văn Thứ nhất bài tụng Tây tuần Tây tuần tụng Duy thu cốc ký đăng Thượng tương tỉnh liễm Bình trật Tây thành Tuần kỳ vua Tây giao Nhân tư vạn vật Ngưng đức hoãn tục Tích ký xuân du Dịch nghĩa tức là Lúa mùa đã chín vua sắp xem gặt lúa Việc làm vượng thu đã xong Vua đi tuần cõi Tây Nhân này vạn vật đã yên định hỏa hoãn Trước đã đi chơi về mùa xuân Nay lại đi chơi thêm mùa thu Bài thứ hai Bài tụng Đông tuần Đông tuần tụng Bài thứ ba Bài tụng Nam tuần Nam tuần tụng Dịch nghĩa tức là Vĩ đức lớn tốt đẹp Thật trời che mà không bỏ xót ai Ơn phổ biến như mây bay Thấm khắp nhân dân như mưa tưới Bài thứ tư Bài tụng Bắc tuần Bắc tuần tụng Dịch nghĩa tức là Chai khiết hưởng cầu Kinh tế bách thần Rồi ban chính lệnh Phân phối công việc cho mọi người Điều thứ 66 Sách trang tử chép Đức Hồng Tử và Sở Vương rằng Tôn thúc ngao cứ ngủ say Chỉ cần cán lông vũ Một thứ nhạc cụ Mà người sính phải rút quân về Bài văn bia của chữ Uyên Soạn Chép trong văn tuyển có câu rằng Điều thứ 67 Sách văn hiếu thông khảo Chép bài nhạc phá trận như sau Dịch nghĩa tức là Triệu quân luật, bái tử quân vương Các tướng đi đánh kẻ bạn thần Đều hát bài nhạc phá trận Cùng hưởng hạnh phúc thái bình Tôi ngờ rằng bài nhạc phá trận này Là bài ca thất bức Mà bạch lạc thiên Tức bạch cơ dĩ thi nhân đời Đường Vẫn thường nói đến Điều thứ 68 Đường Thư nói Nhà Tề làm khúc Bạn Lữ Khúc Nhà Trần làm khúc Ngọc thu hậu đỉnh hoa Về hai khúc ấy Thấy ở trong Lý Thái Bạch Thi Chú có câu Bích Nguyệt dạ dạ mán Quỳnh thủ chiêu chiêu tiên Dịch nghĩa tức là Trăng tròn như ngọc bích đêm đêm sáng Cây quỳnh sớm sớm tươi Và trong văn hiếu thông khảo có câu Ngọc thụ hậu đỉnh hoa Hoa khai bất phục cổ Dịch nghĩa tức là Cây ngọc ở hậu đỉnh nở hoa Hoa nở không được lâu Chỉ có hai bài ấy có thể khảo cứu được Còn thì thiếu cả Trong bản chép của các nhà có bài sau này Đình tiền ngự liễu thôi lục Hạm ngoại cung hoa thổ hồng Nguyên ngõa sổ hàng nguyệt lộ Long kỳ vạn đội xuân phong Thị thần vũ đạo tẻ bái Thánh thọ nam sơn giữ đồng Dịch thơ tức là Trước sân ngự liễu xanh xanh Ngoài hiến hoa nở Muôn cảnh đỏ tươi Ngói đôi mấy lớp xương phơi Cờ dòng muôn đội giữa trời gió xuân Thị thần nhảy mua hoan hân Chúc mừng thánh thọ ngang thần Nam Sơn Bài văn ấy là của Phùng Đình Kỷ Đời Nam Đường Chép trong nghệ văn loại tụ Chứ không phải chính văn khúc này Điều thứ 69 Đường Thư Chép Vua Cao Tổ khi lấy được kinh thành Có lập ra 12 điều ước pháp Đó là giết người, trộm cướp, phản vua, phản nghịch Đều phải tội chết Còn những nghiêm cấm khắt khe, chính lịch tàn bạo khác Thì bỏ hết Ngày các sách không thấy chép đủ 12 điều ấy Là những điều gì Điều thứ 70 Sách Phủ Nguyên Quy Mục Lễ Hiển Thư Chép Vua Đường Thái Tông lúc mới làm Tần Vương Trừng cầu những người hiền ở nơi thảo mãng Đặt nhà trạm để đón mời Có nhiều người tự phương xa đến Lúc bấy giờ trong nước vừa mới bình trị Vua dốc trí sách vở lưu tâm văn nghệ Nhân mở học quán để tiếp đái kẻ sĩ bốn phương Vua Thái Tông lại giáng chỉ rằng Xưa vua nước sở tôn hiền, vui đạo Trước hết cửa ngay họ mục họ thân Vua nước lương tiếp sĩ quý đức Trọng dụng ngay họ trâu họ mai Đều bắt trước tiền nhân, lưu phương hậu thế Ta nay đức bạc Phải nhờ cát nhân Ngửa trong núi cao xuyết bao cảnh mộ Cho nên hương lan mới được Nghĩ ngày đứng bậc quan cái Khóm quế vừa tươi Mong được nhiều người tải tuấn Nhưng mà trường miêu quá ít Lấy đầu đàn ngựa bạch câu Cây cao vừa lên, nghe thẹm tiếng chim gọi bạn Mong được người giúp Bộ khuyết cho ta Vì thế sân tề trải chiếu đón hiền Quán yên mở tiệc đãi khách Vua Thái Tông bèn cử những hiền sĩ Xung vào các chức sau này Đỗ Như Hối làm đại hành đài ti Huân Lan Trung, Phòng Huyền Linh Vu Trí Ninh làm ký thất Thảo công Lan Trung Tô Thế Trường làm quân tư tế tử Tiết Du làm thiên sách phủ ký thất Lục Đức Minh, Khổng Dĩnh Đạt Làm đại học bác sĩ Diệu Tư Liêm, Chữ Lượng Làm văn học Lý Đạo Tố làm thiên sách phủ thương tàu Lý Đại Huyền làm chủ bạ Ngô Thế Nam làm vương phủ ký thất tham quân Thái Doãn Cung, Tiết Nguyên Kính Nhan Thướng Thỉ làm tham quân sự Hứa Kính Công Làm Tống Châu Tổng Quản Hộ Tào Cái Văn Đạt Làm Thái học trợ giáo Tô Húc làm tư nghị điển tiêm Cũng có người vượt sông Hoài cách xa nghìn dặm Mà đến Có người qua nước triệu ba lần ít kiến Hoặc yên ngồi ở nơi đẻ đẻ Hoặc nhận chức ở ngoài biên quật Dẫn lễ độ mà thành điển tắc Sướng văn tử mà ngâm phong nhã Đều là ưu du nơi mạc phủ Mà là đáng khen cả Nên cho lấy quan chức hiện làm Kiêm quan quán học sĩ Khi Tiết Du mất Lại vời Liêu Hiếu Tôn Là lục sự thăm quân ở Châu Đông Ngu Vào văn quán Liện xài quan khố trực diêm lập bản Họa tượng và để rõ tên họ Phẩm tước quê quán Xài văn học là trử lượng Làm bài tán Họa tượng đóng thành một quyển Gọi là thập bát học sĩ Những bức trần dung cất vào thư phủ Các học sĩ đều được cấp dưỡng Bằng da hào mỹ vị Và chia làm ba phiên túc trực Mỗi khi quân quốc trọng sự bản xong Tham ít vua về nghỉ Rồi lại thảo luận sách vở Khảo sát lại những lời bàn trước cho được xác đáng Mà đến nửa đêm mới đi ngủ Vua lại ôn tuẩn tiếp đái Ban cho rất hậu Từ đó thiên hạ dốc lỏng theo Những người hào kiệt kỳ tài Đều cố gắng cho được dự vào văn quán Người thời ấy ngưỡng mộ việc ấy Gọi là Đăng Doanh Châu Tức là Lên Cõi Tiên Điều thứ 71 Trong sách Phủ Nguyên Quy Thiên Lễ Lãm Chép Vua Đường Thái Tông bảo Phòng Huyền Linh và Đỗ Như Hối rằng Các người là chức bọc xạ Nếu mở rộng tay mắt Hỏi tìm những người hiền tài Người nào có võ nghệ, miêu lược, có thể trị quân Thì cho coi việc biên phòng Người nào đức tốt, học giỏi, thông hiểu tính lý Thì cho làm thị thần Người nào tài cán trong sách Sửa việc công bằng Thì cho coi những việc khó khăn Người nào học suốt cổ kim, thông đạt chính thuật Thì dùng để trị người ấy là công việc tể tướng giúp ích cho ta Mới đây ta the thấy các Khanh Hàng ngày xử đoán việc tranh chấp Không mấy lúc rảnh Thế thì giúp ta tìm những người hiền tài thế nào được Nhân thế sách cho Tòa Thượng Thư Giao những việc nhỏ nhặt chỗ viên tả thừa và hữu thừa Trừ ra những việc ủổn khuất lớn Phải tâu cho ta biết Thì mới giao cho QBX Những điều ấy chép rõ ràng lắm Điều thứ 72 Sách Thiếu Vy Thông Giám Chép Vô đường Thái Tông cố sức làm việc nhân nghĩa, săn sóc đến dân chúng mà chưa thấy chính lệnh thực tế, sách Cường 1 cũng không thấy chép, dù sách Phủ Nguyên Quy chép. Khi đường Thái Tông mới lên ngôi, hạ chiếu tha những tù bị giam cho người bị phát liêu được về làng, 6 châu ở quan nội được miễn thuế ruộng và phu dịch 2 năm, toàn quốc được trừ giao dịch 1 năm. Bàn cấp gạo, bông, lụa cho những người già từ 80 tuổi trở lên, giúp đỡ những người quá buộc. Mổ côi, độc thân, tình biểu cho những nhà hiếu nghĩa. Năm thứ 2 lại hạ chiếu đại xá và có chiếu nói bao nhiêu tài hỏa thân ta chịu thay cho thiên hạ. Tháng 4 năm thứ 3 hạ chiếu cấp thóc lúa cho những nhà hiếu nghĩa và người già cả tùy từng hạng. Bắt đầu từ tháng riêng, phụ nữ nào sinh con trai thì ban cho 1 thạch thóc tức 120 cân, sức cho các châu huyện phát trẩn cho cùng dân và cho những nhà đi trốn tránh mới về. Những điều nói trên đều là những việc thực hành vương đạo. Điều thứ 73 Nho học chuyện trong đường Thư Chép. Khi vua Cao Tổ mới lên ngôi mở nhà học quốc tử Giám, tuyển con cháu các quan từ thăm phẩm trở lên được 72 người vào học. Mở nhà Thái học, tuyển con em các quan từ ngũ phẩm trở lên được 140 người vào học, gọi là Thái học sinh. Tuyển con em các quan từ thất phẩm trở lên lấy được 130 người vào học, gọi là Tứ học môn sinh. Cái tên Tứ môn quán bắt đầu đặt ra từ nhà hậu nghị, người đương thời cho rằng đó tức là Tứ môn của Trường Thái học, như thế là sai. Điều thứ 74 Chử lượng làm bài tán. Doanh châu thập bát học sĩ, này không thể tìm đâu ra được, chỉ có một bài tán của Tô Húc, chép trong tam tài đổ hội như sau. Nghiệp mẫn du nghệ, cung cần đái kinh, thư truyền trúc bạch, hạo mỹ đan thanh. Dịch thơ tức là chuyện thảo về văn nghệ, kinh sử thường đem theo cạnh mình, được chép tên để lại bằng che lụa, tượng vẽ đù màu đỏ xanh. Lại có một bài tán của Lục Đức Minh, chép trong đại đường tân thư, Thù Thái ở trong bộ thuyết phu như sau. Kinh thuật vi quý, huyền phong khả sư, lệ học phi viễn, thông nho tại tư. Dịch nghĩa tức là, kinh thuật là quý, phong độ cao cả, khá làm tiêu biểu cho người, gắng học không xa nữa, người thông nho ở đấy. Điều thứ 75, vua đường Thái Tông làm bài Lục, gọi là Kim Kính Lục, tức là sách gương vàng. Những điều cốt yếu trong sách ấy là, đời trị bình không bao giờ dùng người dở, đời loạn ly không bao giờ dùng người hiền. Dùng người hiền được hưởng phúc của thiên hạ, dùng người dở mắc tai vã của thiên hạ. Sau vua Tuyên Tông đọc đi đọc lại mái câu ấy, bài Kim Kính Lục chép ở trong cổ văn uyên giám loại hàm. Điều thứ 76, sách sơ học ký chép, vua Thái Tông cho tiêu gó bài thơ sau này. Tật phong chi kính thảo, hôn nhật thức thành thần, dũng phu an thức nghĩa, trí giả tất hoài nhân. Dịch nghĩa tức là, khi gió mạnh mới biết được cây cỏ cứng, khi nước loạn mới biết được ai là bầy tôi trung, kẻ vũ phu biết thế nào được điều nghĩa, người mưu trí hành có lòng nhân. Điều thứ 77, vua Đường Thái Tông bảo Nguyễn Trưng rằng, điểm lành chưa thấy có ư, Nguyễn Trưng thưa rằng, Chưa, trong chính tử không chép việc ấy, nhưng trong sách phổ nguyên quy có chép. Nằm trình quán thứ nhất, sương ngọt xuống ở Trường Yên, ở định châu có cảnh tinh, tức là sao tốt lành mọc, ở cử châu có chim phượng hoàng xuất hiện. Nằm trình quán thứ hai, tức năm 628, ở Trường Yên dân lên vua những bông lúa tốt. Nằm thứ tư, tức năm 630, chìm xích tước hiện ra ở huyện Vạn Niên. Nằm thứ năm, tức năm 631, mây lành hiện ra ở Thuyên Châu, suối ngọt chảy ở phía tây điện Đan Tiêu. Vua sai các quán tự công khanh trở lên ra xem, rồi lại tùy cấp bậc cho rượu và cho lụa. Điều thứ 78, sách Đỗ Thị thông điện chép, vũ hậu có làm bài minh khắc ở cây đỉnh để tại dự châu, bài văn ấy như sau. Hì nông thủ xuất, hiên hảo ứng kì, đường ngu kế trùng, thang vũ thừa thì, thiên hạ quang trạch, vực nội ung hi, thượng huyền giáng giám, phương kiến long kì. Dịch nghĩa tức là, vua hì vua nông ra đời đầu tiên, vua hiên vua mạo đúng kì sinh ra, nhà đường nhà ngu nối gót, vua thang vua vũ gặp thời, thiên hạ sáng sủa trong cõi yên vui, trời cao soi xét, nền tảng vững bền. Điều thứ bảy mươi chín, sách hậu trinh lục chép, vua đường huyền tông bỏ quan tể tướng rằng sư kia lý viễn có câu thơ, thanh sơn bất yếm thiên bôi tử, bạch nhật duy tiêu nhất cục kỳ. Tức là, thưởng thức thanh sơn nghìn chén rượu, tiêu giao bạch nhật một bàn cờ. Làm vua mà lêu lỏng như thế, thì chỉ dân sao được. Điều thứ tám mươi, tần đường thư chép, sử đẩy ngũ đại không chép chiếu lạnh, còn những ghi chép công việc thì thường bỏ bớt bất nhiều, khiến cho người xem không khỏi bất mán. May nhờ có bộ sách phổ nguyên quy còn khảo sát được, nếu không thì chuyện cũ mai một hết, không còn chuyển lại. Trong sách phổ nguyên quy có thiên xá hậu, chép mười bốn đạo chiếu của vua Cao Tổ và vua Thái Tông, đều là những thể thống quy mô lớn lao để bình định thiên hạ và giữ gìn thiên hạ. Văn thể những bài chiếu ấy không phải văn biển ngẫu, thế mà Âu Dương Công san định bỏ hết. Điều thứ tám mươi mốt, sách tả chuyện, mỗi khi chép việc các nước đều nói, lễ giã, tức là lề luật phải vậy. Ta làm sách Thông Giám chỉ có Vương Thắng Chi đòi xem qua một lượt thôi, còn người khác chỉ đọc được vài trang đã gấp sách lại buồn ngủ, sách của ta giản ước mà còn thế, huống chi chính sự. Điều thứ 85, Người nhà Nguyên làm xử nhà Tống, các nhà đạt nho cho là giường già, xong nhà Tống dựng nước 300 năm, văn vật, chế độ, chiếu lệnh, Tống nghị không sao kể hết, thế mà trong các ký, trí, chuyện, chép chưa được một nửa. Vua Hiến Tông nhà Minh sai nho thần làm sách cương mục nhà Tống nhà Nguyên, đại khái chỉ tường về dấu tích, chỉ loạn hưng suy, còn đến như binh mưu, quốc kế, lại chỉ dân chính, bị lược sót khá nhiều, khiến cho người xem không được thỏa mãn. Tiết ứng dụ nhà Minh làm sách thông giám nhà Tống nhà Nguyên, bắt trước phương pháp của Tư Mã Quang, tuy chưa được tưởng như sách tự trị thông giám, nhưng cương mục rất là chu tất, đọc cả 3 pho sách ấy thì sẽ không còn thấy thiếu gì nữa. Điều thứ 86, Chu Hy thu thập tài liệu, làm thành sách Tống Danh Thần Ngôn Hạnh Lục, chia thành 2 tập, tiền tập và hậu tập. Điều 89. Sách bút lục của Vương Tăng chép. Vô Thái Tổ đi chơi tây đô, Trương Tể Hiền mặc áo vải, đến dân sách lược, Vô Thái Tổ cho ngồi bàn việc ngay trước mặt, Tể Hiền liền lấy tay vạch xuống đất. Điều 90. Vua Tống Thái Tông sai nho thần làm các pho sách, sách phủ nguyên quyền. Chú Huy nói, hai thuyết khác nhau, nhưng ta cho thuyết trên là phải hơn. Vì cổ tục truyền rằng, uống rượu thế thu xã, khỏi được bệnh điếc. Dịch tức là, thiếu niên ngô hạ quen sóng gió, hàm lợi quên mình không lo âu, biển đông vi biết ý minh chúa, biến hẳn đất mặt làm ruộng râu. Điều thứ 95 Điều thứ 96 Điều thứ 97 Sách Chu Tử Toàn Thư Chép Điều thứ 98 Chu Tử bảo học trò rằng sự việc chép vào sách vở dù có phân minh đến đâu cũng không bằng đối diện thảo luận, một lời nói một nửa câu thông hiểu được ngay, cho nên người ta có câu rằng Giữ quân nhất giả ngữ, thắng dụy thập niên thư, tức là cùng anh trò chuyện một đêm thâu, còn hơn tự tôi xách đèn suốt mười năm. Điều thứ 99 Chu Biển đi xứ nước Kim, có làm bài văn tế vô huy tông nhà Tống, này thấy chép vào trong tật Chu Văn Công như sau Điều thứ một trăm Tuy nghĩa hình ư sắc Nhì dĩ tử vi tử Nhìn sự bách ư nguy Nhì phi quèn mạc tế Nãi dĩ xùy lùng chi chất Khởi ư nhàn phế chi chung Ngành trí cung vi tiến ra vị hiệu Cử khâm thánh dĩ hỏi chi điển Thành tĩnh khang rục phục chi tâm Vĩnh ngôn lịch số chi chuân Tọa thị bang ra chi phúc Phổ cung tăng cảm hưu thế hà tòng Diễn duy nghệ hoàng chi khai cơ Thực tự cao không chi quyết mạng Lịch niên nhị bách Nhân bất chi binh Chuyển lộ kiểu quân thế vô thất đức Tuy kiểu tộc hiểu bắc viên chi hấn Nhì phù thiên đồng tả đàn chi tâm Nãi quyến hiển vương việt cư cựu phục Dĩ toạn quần tình chi thỉnh Tể ưng thần khí chi quy Do khang đẻ chi cựu phiên Tự tống triều chi đại thống Hán gia chi ách thập thế Nghi quang võ trung hưng Hiến công chi tử cửu chân Duy trùng nhĩ chi thượng tai Từ nãi thiên ý phù khởi nhân mưu Thượng kỷ trung ngoại chi hiệp tâm Cố thị an nguy chi trí kế Thứ chăn tiểu yết Dũng đẻ phi bình Viên bá cáo ư đa phương Kỷ thâm minh ư dư ý Nghĩa là Nước địch gây việc binh đao Đô thành lâm khi thất thủ Quân địch xâm lăng cung quyết Nên hai vua đã phải đi xa Quân địch phạm đến Tông Miếu Bảo Ba Linh trời đất người Đã sang vận mới Đại chúng sợ trung quyền thiếu nền thống trị Tạm cho người cũ nhận coi chiều Tuy nghĩa hình ra mặt Lấy cái chết mà thề Nhưng việc kiếp đến nơi Dùng quyền biến mới được Bèn nghĩ đến ta Bốn người hẹn yếu Cất nhắc ta từ trong nơi nhản phế Về trốn cung vi Ra cho vị hiệu Cử hành cái điển sau này Của không thánh Làm nên cái chí muốn phục vị Lúc tĩnh khang Đành rằng lịch số chuyên chuyên Ngồi trong nước nhà sụp đổ Ngẫm mình tự do chảy lệ vị đâu Ngẫm lại mở nước tự đức nghệ hoàng Trao mạng thực do Thượng Đế Nước hai trăm năm cũ không phải dùng minh Vô chuyển bảy đời liền không hề thất tức Tuy bến xe sang Bắc Cả họ mang thù Nhưng tay tả hở vai gầm trời cùng giúp Này ta mến hiển vương Sa nơi ở cũ Theo lời đại chúng nhận lấy ngai vàng Từ nơi khang đẻ cựu phiên Đến nối tống triều đại thống Nhà hán mời đời vận ách Nên quang võ trung hưng Hiến công chín vị con trai Duy chủng nhĩ còn sống Ấy là thiên ý há phải nhân miêu Mong rằng nội ngoại cùng lòng Để định đại kế an nguy Từ chỗ Tạng Yên tiến tới Thăng Bình Bá cáo khắp nơi biết rõ ý ta Kim là địch quốc Mà trong bài này không dám nói rõ Sao sợ giặc đến quá trừng như thế Điều thứ 101 Thời nhà Tống Nhiều người hay chữ Nhưng tầm thuật không hay thẳng Như Nhan Kỳ thảo tờ chiếu cho Trương Bang Sương Tiếm Vị Có câu rằng Vô đức giả vong Chi hâu ca chi dĩ khứ Đường nhân bất nhượng Tiên lịch số chi hữu quy Tức là không đức thì mất nước Biết thiên hạ đã không theo Làm nhân không thường thấy Tiên lịch số đã định sẵn Đến sau vụ Cao Tông lên ngôi Nhan Kỳ lại làm biểu tạ cho Bang Sương Có câu rằng Tức là Không tử nhận lời mời của Phật Bật Ý muốn tôn nhà Chu Kỷ tín đi xe loan của Hán Vương Thề để lửa nước sò Chuyện trên này trích trong thuyết phu Điều thứ 102 Nhạc vũ mục Tài phẩm cao siêu Thờ cũng thành thoát Sách Tống Nguyên Thi Hội còn chép lại vài ba bài Như bài thơ để ở chùa Phan Dương Long Tử Như sau này Đàm thủy hàn sinh nguyệt Tùng phong dạ đái thu Ngã lại trúc long ngữ Vì vũ tế dân ưu Dịch thơ tức là Chót vót non cao trước có chùa Lâm tuyền cảnh thắng lại thanh u Đỏ lòng chư Phật vàng tô tượng Dạ khổ sơn tăng Tuyết phủ đầu Gió lạnh đầm trong lòng bóng nguyệt Đêm khuya thông gieo đượm hơi thu Ta này đến bảo dòng kia nhé Mau phải làm mưa đỡ chúng lo Sách Thang âm Tử Miêu Ký Chép sự tích và văn chương của ông Cũng tường Bài biểu của ông khi vua Tống giảng hòa Với nước kim có câu Tuy tần thị chi thập ngũ thành Trung vi ngô hữu Nhìn thương ư chi lục bách lý Thượng niệm bị khi Tức là dù tần thị có 15 thành rồi ta sẽ lấy Nhưng thương ư rộng 600 rộng Sợ họ còn lừa Điều thứ 103 Nam Tống có đội quân bối ngôi Phạm Thạch Hổ giảng nghĩa như sau Đất Yên Trung gọi bình rượu là ngôi Bình rượu của đại tướng Do hậu khân cận đeo Cho nên người ta gọi người ấy là bối ngôi Tức là lưng đeo bầu rượu Họ hàn họ nhạc Lấy hai chữ ấy đặt tên cho thân binh Điều thứ 104 Sách Ủy Hạng Tùng Đàm Lục Chép Là quán Trung tên là bản Người đất tiền đường Ở đời Nam Tống Họ là soạn đến mấy mươi pho tiểu thuyết Như chuyện Thủy Hừ Sách này thuật những việc gian lậu Lọt lưới và những máy móc Của bọn Tống Giang rất tường Nhưng biến trá trăm đường làm hư hoại Cả tâm thuật con người Về sau con cháu ba đời đều câm cả Ấy thiên đạo hiếu hoàn báo ác như thế Sách Tàm Quân Diện Nghĩa cũng của La Quán Trung làm tựa vào chính sự Bịa đặt ra nhiều điều không hợp lý Các nhà nho thế tục Không tin sách của Trần Thọ Mà tin sách của La Quán Trung Sách này không có kiến thức chân chính Những lời bàn câu ngạn ngữ đều quê mùa Không phải chính phép làm văn Thế mà có người dùng sách ấy cho là chuyện lạ Dương dương tự đắc Mà không tỉnh ngộ Điều thứ 105 Hộ Phan huyện Dương Tiết Tổng luận các triều đại Trung Quốc lời lẽ cao lớn Thực là một áng danh văn nghìn đời Đọc sách sử thiếu vi thông dám Thấy đẻ Đương Tiết Đứng đầu các thiên khác Mà không biết là người đời nào Sử nhà Minh cũng không nói đến Sách Thuyệt Phù có chính một đoạn trong sách Truyết Đình tạp ngôn rằng Dương Tiết họ Phan nêu ra bài Trần Tình Có câu Lúc trẻ thờ ngụy chiều Đó là sai lầm Sách ấy không hề chép ông khi ở nhà Khi ra làm quan như thế nào cả Gần đây ta xem sử nhà Minh Bản mới khác thấy chép Phan Vinh tiên tự là Kim Dũng Người huyện Long Khê Đội Tiến sĩ năm chính thống thứ 13 Tức năm 1448 Làm quan đến hộ bộ thượng thư Thọ 78 tuổi Khi mất được phong tạng Thái Tử Thái Bảo Điều thứ 106 Tuyên Hiến Đẩy Tông nói Khảo đính sách vở Y như là quét bụi Quét được một mặt, mặt khác bụi lại đến Điều thứ 107 Sách Giáp Ất Thẳng Ngôn của người đời Minh nói Liêu Tử Huyền đi xứ nước Triều Tiên về nói Người ấy có nhiều sách mà Trung Quốc không có Và lại các bản chữ rất rõ ràng Không chữ nào không phỏng lối chữ Của Triệu Văn Mẫn Tiếc rằng bị giặc lồn tàn hủy hết Xét Nước Triều Tiên bị đường cao tông diệt Đến đời tấn, đời ngũ đại Vương Triều khôi phục được nước Lại lấy thêm được đất Tân La và Bách Tế Mà sự không chấp tưởng sự tích Vương Triều chuyển nước trải qua các Triều Tống Nguyên Đến đầu Triều Minh họ Lý mới lên thay Đến nay ngót 700 năm Thay đổi mới có hai họ Trung Quốc cũng lấy làm thẹn