MIỀN TÂY BÌNH DỊ HIỀN HÒA, đi đâu cũng nhớ ở xa muốn dìa | Đặc sản miền sông nước

Khi được nghe kể về bức tranh quê và câu chuyện cuộc sống ở nơi này, nhiều người sẽ có nhiều cảm nhận khác nhau. Có người sẽ lắc đầu mà biểu, ở quê sao mà buồn quá, sao mà nghèo quá, cuộc sống chẳng có tiện nghi, nhà cửa chẳng khang trang, không có sự tấp nặp rộn ràng. Nhưng với những ai đã yêu mến miền đất này, thì họ sẽ nói, đây chính là cuộc sống thanh bình, mộc mạc, dốn có của miền Tây, là cuộc sống mà nhiều người luôn mơ ước được trở về, để quà mình vô trong đó. Bà con ở đây không thích ở nhà lầu từng ngói, mà chỉ mê ở nhà lợp ngói, lợp lá, cho nó mát mẻ và gần gũi giới thiên nhiên. Còn như bữa cơm thường ngày, đâu phải hổng có tiền để mua thịt mua cá. Nhưng người dân ở đây vẫn chỉ thấy ngon lành khi được ăn những món ăn được nấu lên từ các thứ cua tét thiên nhiên bắt được khi kéo gió hay tháo lợ được đặt ngoài kinh, ngoài mưa, lại kết hợp thêm với các thứ rau dại mọc đầy ở ngoài giường. Vậy là có bữa cơm ngon, mát lòng, mát dạ, và đúng điệu miền Tây. Những món ăn, những bữa cơm từ rau dịu, nó không phải là quá ngon tới nổi, tất cả những ai khi ăn sẽ đều khen nước nở. Nhưng chắc chắn rằng, những người con miền Tây thương nhớ thứ rau này, thì khi nếm lại, ngoài là nếm mùi vị, người ta sẽ còn được sống lại những ký ức cũ, những khung trời cũ. Nơi đó, dù cho ta đi xa bao lâu đi nữa, thì khi trở về, vẫn muốn lội ra giường, quê tay hái mớ rau dịu, đem vô rửa sạch, rồi nấu tô canh mát lành cái bụng dạ. Món ngon quê nhà, không phải là mỹ dị xa qua, mà đơn giản chỉ là những món mà má nấu cho ta ăn từ ngày nhỏ, những món được nấu lên từ rau dại quanh nhà, dân dạ thôi mà nuôi đời ta không lớn. Rau dịu mọc ở bờ mương, nấu canh cua tép nhớ thương quê nhà. Người ơi lỡ bước đường xa, nhớ hoài rau dịu trang hòa tình quê. Với những người mà đã thương quê đó, thì từ ngọn cỏ nè, cọng rau cũng đủ khiến cho người ta phải quê quắt nhớ. Nhớ cái cháy bếp quê nghèo, có cái làng khói bay là đà ở trên mái lá. Nhớ dán má lùi cui, nhổ cỏ ở ngoài giường, sẵn tay hái dồn mớ rau dại, đem lặt rửa cho sạch sẽ nè, rồi quay ra nhấm lửa nấu cơm. Đợi ông xã đi mần dìa, thì kêu tụi nhỏ dọn cơm lên để cả nhà cùng quê quần. Bữa cơm quê đạm bạc thôi, mà thương nhớ tới cả cuộc đời. Ở chợ quê, thiếu gì thì thiếu, chứ các thứ rau non mứt thì lúc nào cũng có nhốt. Bữa nay đi chợ thấy sạp quen có bán mớ rau làng non quá, vậy là bà nội trợ mua về cho một mớ. Về nhà, mượn ông xã sách chài ra đìa, chài lên mấy con cá phi. Vậy là vợ chồng, người phụ một tay chuẩn bị nấu cơm đi nè. Con cá phi cũng bự, đem mần rửa cạo chảy cho sạch thì khứa làm đôi. Khứa đầu để dành nấu canh, còn khứa đuôi đem ướt gia vị, lát nữa chiên cho nó mặn mòi. Mớ rau làng mua về non mứt, khỏi cần làm gì hết, đem rửa sạch với nhiều nước cho nó trôi hết bụi bẩm, rồi vớt ra để ráo. Sơ sơ vậy thôi là đầy đủ nguyên liệu rồi. Lúc này, bà nội trợ chỉ cần nhúm lửa. Bên thì lửa bắt nồi nước lên, nước sôi mới bỏ nước tắc chua và cá vô nấu canh. Bên bếp bên kia thì bắt chảo dầu nóng, rồi bỏ cá vô chiên. Cá ở trong nồi canh vừa chín thì nhanh lẹ bỏ rau làng vô để tiếp tục nấu canh nè. Sau đó chỉ cần nêm nếm gia vị lại, cho có vị chua, mặn, ngọt vừa ăn. Xong rinh nồi xuống là có được món canh chua đơn giản mà hồn kép phần ngon lành cho bữa cơm nhà, ai cũng no căng bụng. Canh chua rau làng cá phi có nước canh trồng dắt, chan vô trong cơm là nóng hổi, chua, ngọt, mặn, đạm đà. Còn rau làng chín vừa tới nên vẫn giữ được độ giòn nhẹ, thơm và ngọt tự nhiên. Món canh chua này nấu nướng đơn giản, nhưng ăn là lạ miệng và hao cơm hỏng ngờ vậy hà. Ngó lên trời, trời cao lồng lồng Ngó xuống đất, đất rộng mênh mông Cá lồng tông ẩn bóng ăn sông Anh đi lục tỉnh giáp dòng Tới đây xuôi khiến đem lòng thương em Với người dân miền Tây mà nói Con cá lồng tông là một sự hiện diện quen thuộc Trên những dòng sông, những con kinh, những mẻ trài, mẻ lưới Mỗi khi dở trà bắt cá ở xứ này Con cá lồng tông nhìn nó nhỏ xíu đâu chỉ bằng ngón tay út mà thôi Cái bụng cá trắng tươi, dậy lắp lánh Còn phần lưng thì hơi chuyển màu nâu vàng Mỗi năm cứ mùa mưa về là khắp các xà cá chợ quê hình như đều có bán thứ cá lồng tông này Mấy con cá đã được mần dậy và trà rửa xà xẻ để bà nội trợ Chỉ cần nhìn thôi là đã muốn mua về liền một mứ Thứ cá lồng tông ăn ít hao lắm Chỉ cần mua đâu cỡ 300-400 gram là đã đủ là món ăn ngon cho cả gia đình Người miền Tây ai ai cũng thèm khi nhắc tới Đó là món lồng tông kho tiêu Món cá này khi kho khéo thì sẽ có màu nâu vàng bắt bắt Nước kho sợt sợt rút hết vô con cá chắc nụi Thớ thịt cứng lại, giòn ngon mát lắm Khi chảo cá còn sôi liu riêu trên bếp là đã thấy khói nóng tỏa ra thơm phức Có thêm miếng tóp mỡ nữa là càng ngon Sau đó rắc thêm hành lá sắt nhuyễn ớt sắt và tiêu xay nữa là càng thêm đậm đà cay thơm để làm quyến luyến bụng dạ của nhiều người Vì chứ cá lồng tông kho tiêu mà dọn ăn chung với canh chua hay canh rau canh ngọt gì cũng bắt cơm hết ráo mà nhiều khi không cần tới canh luôn chỉ đơn giản là cá lồng tông kho tiêu và tô cơm dẻo thôi là cũng đủ làm no căng cái bụng dạ dễ chịu của người quê rồi đó Kể về các loại rau quê chính là kể về sự phong phú và đa dạng trong văn hóa ẩm thực dân dã của quê hương miền sông nước Mỗi một loại rau quê đều có câu chuyện riêng của nó Chuyện kể về tên gọi, về nơi sinh sống và về cách để sơ chế cũng như kết hợp nguyên liệu để nấu được những món ăn ngon lành, sạch và tốt cho sức khỏe của người thưởng thức Để rồi hết là người quê thì ai cũng quen thuộc và cũng nhớ hoài mùi vị của những món ăn đó Tô canh rau tạp tàng nấu với trái bắp nếp tuy không có thịt cá gì nhưng ngọt ngất ngọt ngay Nhớ dĩa gỏi đọt chọi trộn chung với khô cá lóc nướng và thịt tôm luộc ăn giòn ngon đúng điệu Và bụng dạ con người thấy thèm lắm chảo rau muống xào chao đặng đà hao cơm thèm dĩa rau lan luộc dọn ăn chung với cá trê chiên dằm nước mắm gừng thì có là hấp dẫn thèm dĩa béo thơm của con lương đồng ung với rau ngổ dĩa nhân nhẫn mà nên thuốc hay thèm cái lẩu cháo cá lóc đồng nóng hổi có nhiều rau đắng đất nhúng chung thèm nhiều nhiều dữ lắm mùi vị của những món rau quê góp hương góp vị cho những món ăn ngon lành món ăn miền tây nhiều khi thiếu thịt thiếu cá chứ mà thiếu rau thì chính là thiếu đi món ăn đúng điệu thiếu đi bữa cơm ngon thiếu đi cái mùi vị dân dã thân quen mà lòng người luôn hoài thương nhớ còn đi con nhớ quê nhà cơm rau dân dã trang hòa tình thương người lớn chúng ta chắc hẳn ai cũng từng có một thời tuổi thơ mãi mê rong chơi quên mất giờ về rồi bị má đánh đòn có những lúc trèo lên cây ổi, cây khế bẻ trái xong mà không có chịu leo xuống đâu ngồi ở trên cành cây ăn luôn vậy đó rồi cũng có lúc biết phụ má sách cái rổ ra ngoài giường hái mớ rau lội đìa lội ruộng để bắt cua mọ ốc đem về cho má nấu bữa cơm ngon cho gia đình mấy con ốc nhà quê vậy chứ làm được nhiều món ngon dữ lắm quý vị nha con ốc gạo mình đem đổ bánh xèo ốc đắng thì bóp cỡ bắp chuối ốc lát, ốc bưu thì mình có thể luộc với lá ổi hay là hấp xả, rồi chấm là cơm mẻ xà ớt hay là nước mắm xà ớt cầu kỳ hơn chút nữa thì cũng là ốc lát, ốc bưu đó mình đem đi nấu cà ri, cái vị nó béo béo cả nhà ai cũng mê quê hương miền Tây là xứ sở của nhiều đồng ruộng mương đìa và những dùng đất trủ ngập nước do vậy mà các thứ sản vật, đồ đồng như cá, tét, cua, ốc thì có hàng hà sa số mấy thứ cá đồng như cá lốt, cá trê cá rua, cá sặc, cá lồng tông thì còn roi roi thôi nhưng mà thịt thơm và ngọt tự nhiên khỏi chia vào đâu được còn như mấy thứ con ốc thì cũng có nhiều loại lắm tuy là bự có, nhỏ có khác nhau nhưng mà cứ là ốc đồng thì tuy dân dã nhưng lúc nào cũng dai, giòn, thịt ngọt và có thể chế biến đa dạng được rất nhiều món ăn bình dân mà được nhiều người khoái ra ngoài mương, ngoài ruộng là dễ chàng bắt được mấy thứ ốc bưu, ốc lát đem về luộc với sả hay luộc chung với lá ổi, hèm chua rồi pha chén nước mắm sả ớt hay chén cơm mẻ sả ớt mặn mặn, ngọt ngọt chua chua, lại cay nồng để dành chấm ốc là đúng bài lấy con ốc ra là thấy con nào con nấy ú nu, trắng tươi và nóng hổi chấm vô chén cơm mẻ rồi bỏ vô miệng đi nè hớt xảy rồi hen ốc bưu thì con bự đá lắm còn mấy con ốc đắng thì nhỏ hơn nhưng không kém ngon lành đâu luộc sả rồi lấy ra trộn gỏi chung với bắp chuối bào cùng với nước mắm chua ngọt cay cay chính là món đưa cài hao rượu hao mồi để mấy ông like rai sau những ngày mùa tất bận khi nhắc tới những món ngon từ ốc người ta thường chỉ nghĩ tới những món nhậu hay những món ăn chơi đỡ buồn miệng mà thôi nào là luộc sả, nướng, trộn gỏi nhưng như vậy là chưa đủ đâu con ốc đồng còn có thể dùng để làm món ăn cơm ngon lành chắc bụng nữa đó bầm nhuyễn mớ sả ớt rồi đem kho chung với thịt ốc đã lễ sẵn là có liền món ốc kho sả ớt thơm thơm, cay cay hào cơm lủng nổi rồi đó hay như thứ ốc bưu ốc lát mà đem nấu curry thì có màu dàng ươm đẹp mắt và thơm béo làm ngay ngất lòng người bữa cơm nhà có thể được nấu hoàn toàn từ những nguyên liệu có sẵn trong giường nhà hay chỉ cần sách gió đi một vòng chợ quê là có đủ nguyên liệu để nấu một bữa cơm ngon mà tính ra cũng không tốn quá nhiều tiền này ra chợ, bá mua về trưởng mứa tết nhỏ nhỏ thêm một khúc ba rọi nhiều mỡ chút lại có củ khoai ngọt, khoai lang vậy là cũng đủ nguyên liệu để bà nội trợ trổ tài nấu cơm ngon tép đem rửa sạch để ráo thịt ba rọi cũng rửa sạch rồi xác thành miếng nhỏ cho vừa ăn thịt ba rọi xác xong thì ướp gia vị và nước màu rồi để một hồi cho nó thấm trong lúc này mới quay ra gọt giỏ khoai lang và khoai ngọt nghen sau khi rửa sạch khoai thì tùy theo ý thích của từng nhà mà khoai ngọt có thể được đem xác thành miếng hay dùng muỗng hoặc dao nạo ra cho nhuyễn là được nhà nào khoái ăn kiểu gì thì làm kiểu đó chứ cũng không cầu kỳ rác rối gì đâu coi các nguyên liệu đã chuẩn bị xong xuôi thì bác bếp nấu đồ ăn được rồi đó canh khi chảo nóng mới bỏ thịt ba rọi vô xào cho lẹ tay để cho thịt được săn lại và tương bước mở ra sau đó mới tiếp tục bỏ tép bạc vô xào nhanh tay cho tới khi tép chuyển màu đỏ ao mới hạ bớt lửa nêm nếm gia vị lại một lần nữa cho vừa ăn rồi để lửa nhỏ chừng 15-20 phút cho tép và thịt được thấm kỹ gia vị săn chắc lại chuyển qua cái màu nâu bóng đậm đà và tỏa mùi thơm là món tép rang thịt ba rọi đã xong rồi đó tiếp tục bắt nước lên để nấu canh canh khoai lang và khoai ngọt có thể nấu với tép tươi hay tôm khô đều ngon khi nước canh sôi lên thì bỏ khoai lang sắt miếng và khoai ngọt đã nạo vô trong nồi nấu thêm cho tới khi khoai được chính kỹ thì nêm nếm gia vị cho vừa ăn sau đó bỏ thêm hành lá hay rau thơm tùy thích là rinh nồi xuống còi mút canh ra tô mút tép rang ra dĩa có thể gọt thêm trái xoài chín nữa là dọn liền bữa cơm quê đơn giản mà ngon lành tép rang với thịt ba rọi kiểu này có vị đậm đà lại béo ngậy còn tép rang cứng giòn ăn ngon lắm lại thêm món canh khoai mà dọn ăn chung với tép rang thì hạp tình, hạp ý quá chừng dọn lên mâm cơm nhìn vô là biết đúng điệu miền Tây rồi à