3 Thói Quen Uống Cà Phê Âm Thầm Huỷ Hoại Sức Khoẻ Của Bạn

Có một thói quen mà hàng triệu người Việt chúng ta làm mỗi sáng như là một bản năng mà hiếm khi tự hỏi điều đó có đúng với sinh lý hay không. Bạn thức dậy, bước ra khỏi giường và thứ đầu tiên bạn tìm kiếm trước cả một ngụm nước lọc hay là bữa sáng, đó chính là một ly cà phê. Đó có thể là một ly cà phê sữa đá ở vỉa hè hoặc là một tách cà phê pha máy. Cà phê sáng mang lại cho bạn cảm giác trí óc sắc bến hơn, tỉnh táo hơn để bắt đầu ngày mới. Nhưng có một thực tế y khoa là cách mà đại đa số chúng ta đang uống cà phê lại gây ra tác động tiêu cực đến quá trình trao đổi chất của cơ thể. Các bằng chứng khoa học và lợi ích của cà phê rất rõ ràng rồi và bác sĩ Tuấn sẽ phân tích kỹ điều đó ở phần sau. Vấn đề quốc lõi nằm ở 3 yếu tố, một là thời điểm bạn uống, thứ hai là thành phần mà bạn cho vào ly cà phê và thứ ba là thứ tư mà bạn nạp nó vào cơ thể. Đó là lý do giải thích tại sao cứ 10h30 hoặc 11h là bạn lại cảm thấy mệt mỏi, sụp giảm năng lượng và khao khát thêm một ly cà phê nữa. Và để thay đổi điều này, trước tiên chúng ta cần hiểu rõ cơ chế sinh học của cà phê bên trong cơ thể. Nhiều người nghĩ cà phê tạo ra năng lượng thật sự nhưng điều này hoàn toàn sai. Thật sự là cà phê in trong cà phê hoạt động như là một chất ước chế tín hiệu thần kinh. Trong não chúng ta có một chất hóa học. Bạn thức càng lâu thì andenosai tích tục càng nhiều và nhiệm vụ của nó là gắn vào các thụ thể trong não để gửi tín hiệu yêu cầu cơ thể phải nghỉ ngơi. Khi bạn uống cà phê thì cà phê in lập tức gắn vào vị trí của andenosai trên các thụ thể đó. Nó không hề loại bỏ đi sự mệt mỏi mà chỉ đang che giấu tín hiệu buồn ngủ của bạn. Điều này xảy ra khi lượng cà phê in được ghen chuyển hóa và hết tác dụng, trạng thái che giấu biến mất. Toàn bộ lượng andenosai này bị ứ động sẽ gắn kết vào thụ thể cùng một lúc khiến cảm giác mệt mỏi xuất hiện với một cường độ mạnh hơn. Đó chính là sự sụp giảm năng lượng mà rất nhiều người chúng ta phải chịu được điều đó. Nhưng đó cũng chưa phải là toàn bộ vấn đề bởi vì cà phê in còn kích thích tuyến thưởng thần tiết ra học môn căng thẳng là cortisone và adrenaline. Về mặt sinh lý, cơ thể tiết ra các học môn này để cung cấp năng lượng tức thời khi phải đối mặt với một tình huống nguy hiểm nào đó. Để có năng lượng thì cortisone và adrenaline sẽ phát ra tín hiệu yêu cầu là ghen phải giải phóng lực đường glycogen dự trữ vào máu. Bạn thấy vấn đề rồi chứ? Ngay cả khi mà bạn chỉ uống một ly cà phê đá hoàn toàn không có lượng calor hay carbon hirup nào thì nó cũng tạo ra sự tăng đường huyết đáng kể ở nhiều người. Cơ thể bạn đang giải phóng đường vào máu để chuẩn bị vận động mạnh. Trong khi thực tế thì bạn chỉ đang ngồi làm việc trên ghế văn phòng. Một nghiên cứu năm 2021 trên tạp chí dinh dưỡng của Anh đã phát hiện ra rằng uống cà phê đen ngay khi vừa thức dậy trước khi ăn bất cứ thứ gì sẽ làm si yếu quá trình chuyển hóa lực đường trong máu trong suốt cả buổi sáng ở những người khỏe mạnh. Những người uống cà phê trước khi ăn có mức đường huyết sẽ cao hơn sau bữa ăn so với những người không uống gì hoặc chỉ uống một cốc nước lọc. Tác động này đặc biệt rõ rệt khi bạn ngủ không ngon giấc vào đêm hôm trước bởi vì giấc ngủ kém vốn đã làm tăng lực hormone cortisone tự nhiên của cơ thể rồi và cà phê lại tiếp tục cọc dồn lên mức đó nữa. Điều này dẫn trực tiếp đến một vấn đề mà các thiết bị theo dõi đường huyết liên tục đã chứng minh rất rõ trong các thập kỷ qua, đó là thứ tư mà bạn nạp thực phẩm vào buổi sáng. Lực hormone căng thẳng cortisone của cơ thể luôn tự nhiên ở mức cao nhất trong giờ đầu tiên sau khi thức dậy. Đây là một phản ứng sinh lý hoàn toàn bình thường được gọi là phản ứng thức tỉnh của cortisone, giúp cơ thể chuẩn bị sẵn sàng cho các hoạt động trong ngày. Nhưng vấn đề là cà phê in phết đại phản ứng cortisone đó. Việc uống cà phê ngay khi vừa thức dậy sẽ đẩy lượng cortisone lên mức cao hơn tự nhiên, từ đó kích thích gang và phóng lực đường dự trữ. Kết quả là khi mà bạn ăn sáng 30 hoặc 60 phút sau đó, cơ thể bạn đã phải đối phó với tình trạng tăng đường huyết cao trước khi ăn sáng. Hãy nhìn vào bữa ăn sáng đặc trưng của người Việt Nam chúng ta đi. Chúng ta thường ăn phở, hủ tiếu, xôi hoặc bánh mì. Đây đều là những món ăn chứa một lượng lớn tên bột. Khi lượng tên bột này đi vào cơ thể đang có sẵn mức đường huyết cao do cà phê gây ra do khi bị uống trước đó, thì sự gia tăng đường huyết từ thức ăn sẽ bắt đầu cao hơn rất nhiều nữa. Lượng insulin bắt đầu tiết ra ồ ạt để xử lý lượng đường đó và sự sụt giảm năng lượng sau đó sẽ rõ rệt hơn. Đó là lý do bạn cảm thấy mệt mỏi vào giữa buổi sáng. Nếu bạn đảo ngược cách thói quen ăn uống này, tức là bạn ăn sáng trước khi uống cà phê, mọi thứ sẽ thay đổi hoàn toàn. Đặc biệt là một bữa sáng chứa nhiều chất béo và chất sơ cũng như chất đạp, lượng đường trong máu của bạn sẽ tăng lên một cách từ từ. Đường từ thức ăn được hấp thu chậm hơn và insulin được tiết ra một cách có kiểm soát. Sau đó khi bạn uống ly cà phê của mình, phản ứng cortison xảy ra trên một cơ thể đã được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng ổn định trong một trạng thái no, thay vì một cơ thể đang đói và nhẹ cảm. Nghiên cứu từ Đại học Bath đã xem xét cụ thể trình tượng này và tìm ra sự khác biệt rất lớn trong cách mà cơ thể xử lý lượng đường tùy thuộc vào việc uống cà phê trước hay sau khi ăn. Vì vậy, nếu mà bạn muốn duy trì một mức năng lực ổn định và tỉnh báo trong suốt cả buổi sáng, thì quy tắc sinh lý rất đơn giản mà bác sĩ Tuấn Mùng nói đó là hãy ăn bữa sáng của bạn trước và sau đó mới uống cà phê. Giả sử là bạn đã thay đổi được thời điểm uống cà phê rồi, thì thành phần bạn cho vào ly cà phê lại là một vấn đề sinh lý quan trọng tiếp theo. Tại Việt Nam, thức uống phổ biến nhất đó là cà phê sữa đá hoặc bạc xỉu sử dụng các loại đường quen thuộc. Thực ra, bác sĩ Tuấn cũng rất thích uống cà phê sữa. Nhưng tuy nhiên, phải nói rằng lượng sữa đặc này chứa một hạm lượng đường tinh luyện cực kỳ lớn. Mỗi ly cà phê sữa đá sẽ tạo ra một định đường huyết tăng vọt ngay lập tức và buộc tính tỵ phải tiết ra một lượng lớn insulin để xử lý điều đó. Càng tiêu thụ nhiều ly trong ngày, mức đường huyết của bạn sẽ càng giao động bất ổn, dẫn đến nguy cơ là kháng insulin. Vậy câu hỏi được đặt ra, nếu mà cần vị ngọt thì thay bằng cái gì? Thực ra, theo bằng chứng y khoa thì có thể sử dụng chiếc súp cỏ ngọt hoặc quả la hán, không làm tăng gluco máu và không gây rối loạn hệ vi sinh đường ruột. Một cái cạnh phức tạp hơn là việc sử dụng các loại sữa thay thế. Các chiến dịch truyền thông thường định vị sữa hạt, sữa nguồn gốc thực vật, đó là lựa chọn ưu việc cho sức khỏe. Dưới góc độ chuyên hóa nội tiết, không phải loại sữa nào cũng có cơ chế hoạt động giống nhau đâu. Tại Việt Nam, các loại sữa như sữa bắp, sữa gạo lức, sữa đậu nằng công nghiệp hoặc sữa yếng mặt đang rất phổ biến. Bản chất của bắp, gạo lức hay yếng mặt đều là tân bột. Khi trải qua quá trình xay ép và chế biến công nghiệp để chuyển sang dạng lỏng, cấu trúc chất sơ đã bị phá vỡ hoàn toàn, tạo ra một dung dịch có tải lượng carbon hiraz cao và chỉ số đường huyết rất lớn. Một ly sữa bắp hoặc là một ly sữa yếng mặt có thể làm tăng đường huyết nhanh không kém gì là việc uống nước đường trực tiếp. Để so sánh, sữa nguyên kem không đường, ví dụ như các loại sữa bò nguyên bản không đường phổ biến trên thị trường chứa một lượng carbon hiraz nhất địch và nó không đi kèm với cấu trúc chất béo và khối lượng đạn tự nhiên. Khối lượng chất béo và protein này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường ở đi mặt rụt, kiểm soát phản ứng tiết insulin một cách an toàn. Nếu bạn uống 2-3 ly cà phê pha sữa bắp, sữa yếng mặt, rồi các sữa động nằn nhiều đường gì đó mỗi ngày, thì bạn đang trực tiếp đưa vào cơ thể một trạng thái tăng được huyết lập lại. Để duy trì sự ổn định của gluco, các lựa chọn an toàn hơn về mặt sinh lý bao gồm là sữa tươi nguyên kem không đường, sữa hạn nhân không đường, hoặc là sữa hạt macca nguyên chất. Nhóm sữa từ các loại hạt béo này sẽ chứa một lượng carbon hyrat rất thấp, thành phần chủ yếu đó là chất béo tốt nên không làm biến động đường huyết. Với tư cách là một bác sĩ lâm sàng, tôi luôn yêu cầu người bệnh của mình trước khi mua sản phẩm nào đó hãy đọc kỹ nhẵn mát các thành phần dinh dưỡng. Rất nhiều loại sữa hạt pha sẵn bán tại siêu thị hoặc là dùng trong các chuỗi cà phê lớn tại Việt Nam được bổ sung trực tiếp đường kính hoặc là si rô, Sau khi phân tích tất cả các khía cạnh sinh lý đó, tôi muốn làm rõ một dữ liệu dài hạn về cà phê để bạn không có cái nhìn sai lệ. Cà phê không phải là nguyên nhân gây bệnh, ngược lại các nghiên cứu dịch tệ học quy mô lớn tại châu Âu trên hàng trăm ngàn người đã chứng minh mối liên hệ nhất quả giữa việc tiêu thụ cà phê với một lượng vừa phải từ 1 đến 2 ly mỗi ngày và sự suy giảm nguy cơ mất bệnh đá thơ đường tiếp 2, bệnh Parkinson và các bệnh lý về gan giảm tiếm lệ tử vong do mọi nguyên nhân. Giá trí y khoa của cà phê nằm ở hợp chấp hoạt tính sinh học, bao gồm Chlorogenic và Polyphenol, chúng có đặc tính chống viêm và hỗ trợ điều chỉnh lượng đường trong máu hoàn toàn độc lọc với caffeine. Vậy thì câu hỏi bác sĩ Tuấn thường xuyên nhận được đó là từ đồng nghiệp và từ bệnh nhân của tôi tại phòng khám đó là giới hạn an toàn của lượng sữa cho vào cà phê nằm ở đâu. Về mặt trao đổi chất, 1 hoặc 2 thịt sữa bò nguyên kem thêm vào cà phê chỉ cung cấp khoảng 1 đến 2 gram carbohydrate cùng với một lượng nhỏ chất béo và protein. Lượng nhỏ này hoàn toàn không đủ để tác động đáng kể đến đáp ứng đường thiết ở người bình thường. Tuy nhiên một ly cà phê sữa đá kích thước lớn hoặc là một ly bạc xỉu nhiều sữa đặc, đó lại là một bữa ăn thực sự về mặt tải lượng carbohydrate. Một ly cà phê chứa khoảng 150 đến 200 ml sữa cung cấp từ 7 đến 9 gram carbohydrate hoặc là cao hơn rất nhiều nếu dùng sữa đặc. Nếu bạn nạp lượng này lúc bụng đói, tuyến tỵ phải làm việc với cường độ cao để tiết insulin. Sự kết hợp giữa cortisone do caffeine kích thích và lượng carbohydrate từ sữa trong trạng thái nhiễm đói, đó chính là kịch bản phá hủy sinh lý mà chúng ta đã thảo luận. Ranh giới thực sự dựa trên bằng chứng lâm sàng, đó là một lượng nhỏ sữa dưới 50ml, có thể là sữa nguyên kem sữa hạt nhân không đường, uống cùng với cà phê sau bữa ăn sẽ không gây rối loạn chuyển hóa. Vấn đề cốt lõi không phải là bản thân việc uống cà phê, mà đó là thói quen uống cà phê lúc bụng đói rồi kết hợp với một đêm thiếu ngủ, rồi kết hợp với các loại sữa dầu tinh bột và nhiều đường. Điều này đặt cơ thể vào một biểu đồ đường huyết giao động liên tục mà bạn phải mắc cả ngày để đưa mức glucose về trạng thái cân bằng. Tác động của thói quen này trong ngắn hẹn có thể không xuất hiện chữ chứng liền, nhưng nếu quý vị cứ lặp lại từ ngày này qua ngày kia, trong nhiều thập kỷ sẽ tiếp tục thành gánh nặng nổi tiếc. Chuyển hóa đường huyết hoạt động theo cơ chế là tích lũy tổn thương tương tự như một sai lịch cơ học nhỏ. Lịch thước lái một góc rất nhỏ trên ô tô sẽ không làm hỏng xe của bạn ngay, nhưng nếu bạn di chuyển như vậy trong 20 năm, hệ thống treo và lốt xe sẽ chịu sự mai mòn cực kỳ nghiêm trọng. Việc tạo ra 2 hoặc 3 đỉnh đường huyết không cần thiết mỗi ngày trong suốt 10-20 năm. Đó là một áp lực tương đương lên chức năng tiết insulin của tiển tụy, sức khỏe chuyển hóa và toàn bộ hệ tiêm mạch. Ngược lại chỉ cần thay đổi thời điểm uống cà phê sau bữa ăn sáng. Thứ 2 là kiểm soát thành phần thêm vào ly cà phê. Bạn không chỉ duy trì sự tỉnh táo xinh lý vào đầu giờ chiều, mà còn đang chủ động giảm bức gánh nặng chuyển hóa mạng tính. Đó là một điều chỉnh y khoa nhỏ và bảo vệ chức năng mạng lọc cầu thẳng và toàn bộ hệ thống sức khỏe lau dài. Sự thay đổi thứ 4 và thành phần trong ly cà phê sáng không chỉ giúp bạn duy trì mức năng lượng ổn định, mà còn là một biện pháp y khoa để bảo vệ tuyển tụy và đổi nhảy insulin trong dài hạn. Hiện tại bạn có đang duy trì thói quen uống cà phê như thế nào vào một bữa sáng và bạn gặp những dấu hiệu những triệu chứng nào khi uống hay không? Hãy bình luận bên dưới video này, bác sĩ Tuấn sẽ trực tiếp đọc và giải đáp thắc mắc của quý vị. Và nếu thấy những phân tích này hữu ích, đừng quên là nhấn nút đăng ký kênh và bật thông báo để không bỏ lỡ những video tiếp theo về y khoa và dinh dưỡng trên kênh Bác sĩ Toàn Tuấn. Cảm ơn bạn đã theo dõi. Chúc bạn và gia đình sức khỏe và hẹn gặp lại trong những chủ đề y khoa tiếp theo.