Người Đổi Tính, Trời Đổi Vận | Chuyện Nhân Quả

Có những người làm lụng suốt cả đời mà đi tới đâu cũng thấy thiên hạ lạnh nhạt với mình. Không phải vì họ lười biếng hay kém tải, mà vì trong lòng luôn giữ quá nhiều chuyện cũ. Ai làm mình thiệt một lần, họ nhớ mãi không quên. Đến cuối cùng, tiền bạc chưa mất hết, nhưng lòng người đã rời đi từ lâu. Câu chuyện hôm nay kể về một người đàn ông mất 7 năm mới hiểu ra điều đó. Cuối thời Minh, tại Trấn Bình Xuyên có một người tên Tề Minh Châu. Người trong Trấn thường nói đùa rằng hắn đổi nghề còn nhanh hơn đổi áo. 7 năm, 6 nghề, không nghề nào sống nổi qua 2 mùa. Lúc thì bán than ngoài bến sông, lúc chuyển sang chợ gạo thuê. Có thời gian nuôi vịt ở bãi lao phía đông Trấn, sau đó lại mở quán rượu nhỏ gần cổng chợ. Mới mấy tháng trước còn nghe hắn hùn tiền ép dầu cùng người ta. Vậy mà giờ đã ngồi một mình dưới ngọn đèn dầu cũ, cuối đầu tính sổ. Đêm cuối năm lạnh buốt, cả con phố gần như tắt đèn hết. Chỉ còn ánh sáng leo lét trong căn nhà nhỏ của vợ chồng hắn. Minh Châu đặt cuốn sổ bia đen lên bàn. Ngón tay trai sần lật từng trang giấy đã ngả màu vàng cũ. Trong sổ không chỉ ghi tiền bạc, có dòng viết Lưu Tam từng để ta đứng chờ ngoài mưa nửa canh giờ. Lão Trần thiếu 3 đồng chưa trả. Tên khuân vác dám cãi lại giữa quán. Lục Ba Niên chia lời không đều. Hắn nhớ rất kỹ, kỹ đến mức đôi khi chính hắn cũng không biết mình đang ghi nợ tiền bạc hay ghi nợ lòng người. Ngoài sân văng lên tiếng gió lùa qua hàng tre khô. Thẩm Thanh Nhi ngồi vá áo cạnh bếp than nhỏ. Nàng đã quen với cảnh chồng mình mỗi cuối tháng lại lôi cuốn sổ ấy ra ngồi lật cả đêm. Một lúc lâu, nàng mới khẽ hỏi, Chàng còn nhớ chuyện của năm kia sao? Minh Châu không ngẳng đầu. Nhớ chứ? Người ta chắc quên lâu rồi. Người ta quên là chuyện của người ta. Hắn chấm đầu bút xuống trang giấy. Ta mà quên, có ngày bị đời nuốt sống. Thanh Nhi im lặng. Nàng nhìn chồng mình rất lâu. Người đàn ông này không phải kẻ lười biếng, cũng chưa từng cờ bạc rượu trẻ bê tha. Trời chưa sáng đã dậy, đêm khuya còn ngồi tính toán. Nhưng sống cạnh hắn lâu ngày luôn có cảm giác ngột ngạt, giống như chỉ cần lỡ một chuyện nhỏ thôi, hắn sẽ nhớ mãi không quên. Ngoài chợ, nhiều người nói Minh Châu không có số làm ăn. Nhưng cũng có người lắc đầu. Không phải không có số, là ở gần người này lâu quá, lúc nào cũng thấy mình mắc nợ hắn. Hồi nhỏ Minh Châu từng sống rất khổ, cha hắn làm nghề bán vải rong. Một năm mất mùa, bị người ta thiếu tiền quá nhiều, sinh bệnh rồi chết ngay cuối đồng. Trước lúc nhắm mắt, ông còn nắm tay con trai mà dặn, ra đời, đừng để ai ăn mình. Mấy lời ấy theo Minh Châu suốt hơn 20 năm, hắn sống như người lúc nào cũng đứng giữa chợ đông mà ôm chặt túi bạc trước ngực. Ai tốt với hắn một lần, hắn nhớ không lâu. Nhưng ai làm hắn mất mặt một lần, hắn có thể nhắc lại tới vài năm sau. Thanh Nhi đặt áo xuống, nhìn cuốn sổ bia đen, chàng nhớ nhiều chuyện như vậy. Nàng nói rất khẽ, không thấy mệt sao. Lần này Minh Châu không đáp ngay. Ngọn đèn dầu lay nhẹ, hắn nhìn chằm chằm những cái tên kín đặt trên giấy. Rất lâu sau mới cười nhạt. Mệt còn hơn để người khác ăn hiếp. Qua hết mùa xuân năm ấy, Tế Minh Châu gom chút bạc còn lại mở một quán rượu nhỏ gần cổng chợ phía Tây. Quán không lớn, chỉ bay 6 bộ bàn ghế cũ cùng 2 chum rượu kê sát vách. Nhưng vị trí khá tốt. Người đi buồn ngang qua thường ghé nghỉ chân. Những kẻ khuôn vác ngoài bên sông cũng hay vào uống vài chén cho ấm bụng. Ban đầu quán khá đông, ai uống cũng bảo rượu không tệ. Giá cũng không mắc hơn nơi khác bao nhiêu. Vậy mà chỉ qua vài tháng, khách dần thưa hẳn. Có hôm từ sáng tới chiều chỉ bán được chưa đầy nửa chum. Thanh Nhi nhiều lần không hiểu nổi. Nàng từng lén nếm thử rượu. Vị không chua, không nhạt. Cũng không pha nước như vài quán khác trong trấn. Vậy mà khách cứ đi dần. Có người ghé một lần rồi không quay lại nữa. Một buổi trưa lạnh, có gã phu kéo hàng bước vào quán gọi một bát mì cùng 2 chén rượu rẻ nhất. Ăn xong, hắn lục mãi trong túi mới tái mặt. Ta thiếu 2 đồng. Minh Châu đang ngồi tính sổ liền ngẳng lên. Thiếu thì đi vay. Ngày mai ta trả. Ngày mai là chuyện của ngày mai. Cả quán bắt đầu im lặng. Tên phu kéo hàng đỏ mặt. Ta làm ở Bến Nam, không chạy đâu được. Minh Châu cười nhạt. Ta biết loại người như người. Rồi hắn đứng dậy bước tới trước mặt người kia. Không tiền mà cũng bày đặt uống rượu. Không khí trong quán lạnh hắn xuống. Tên phu kéo hàng siết chặt bàn tay nhưng vẫn cố nhìn. Thanh Nhi từ trong bếp bước ra, nhỏ ròng. Hãy cứ để người ta trả sau một hôm đi. Minh Châu quay sang. Nàng biết một ngày có bao nhiêu kẻ nói câu đó không? Hắn nhìn xuống đôi giày rách dưới chân người kia. Để lại đôi giày. Tên phu kéo hàng ngẳng phát lên. Cái gì? Làm tin. Trời lạnh thế này. Thiếu tiền thì chịu. Cả quán không ai nói gì nữa. Người kia ngồi bất động rất lâu rồi mới chậm chạp cởi đôi giày cũ đặt xuống đất. Lúc bước ra ngoài, chân hắn tím tái vì lạnh. Hắn không chửi. Cũng không van xin thêm. Chỉ lặng lẽ kéo cao cổ áo rồi đi chân đất giữa con đường đầy gió. Thanh Nhi đứng nhìn theo tới khi bóng người khuất hẳn ngoài cổng chợ. Tối hôm đó, nàng đem đôi giày cũ đặt sát bếp thạn hồng khô. Minh Châu vừa gãy bàn tính vừa nói. Loại người này không làm mạnh tay thì sẽ leo lên đầu mình. Thanh Nhi khẽ đáp. Chỉ có hai đồng thôi. Minh Châu ngẩn lên. Hai đồng hôm nay thành hai mươi đồng ngày mai. Nói rồi hắn mở cuốn sổ bia đen ra. Nét bút cắm mạnh xuống giấy. Phu khuân vác còn nợ hai đồng. Viết xong, hắn mới khép sổ lại. Thanh Nhi ngồi cạnh bếp than rất lâu. Nàng nhìn đôi giày dách cũ đặt bên chân mình mà không hiểu nổi. Một người nhớ kỹ tới vậy. Rốt cuộc sống có nhẹ lòng nổi không? Sau mùa đông năm đó, Minh Châu dẹp quán rượu. Hắn nói do thời vận không thuận. Nhưng người trong trấn đều biết nguyên do thật sự. Khách không chịu nổi tính hắn. Ít lâu sau, hắn chuyển sang ép dầu lạc rồi hùn vốn với một chủ thuyền tên Lục Bá Niên. Lục Bá Niên hơn hắn gần hai chục tuổi. Da mặt sạm nắng, giọng nói chậm rái. Làm ăn nhiều năm ở bên sông nên quen viết khá rộng. Người trong trấn bảo láo dễ tính quá mức. Có khi bị thiếu vài đồng cũng chỉ cười cho qua. Minh Châu lại khác hẳn. Ngày đầu hợp tác, hắn đã tự giữ chỉ khóa kho dầu. Ngay cả lúc cân hàng cũng phải tự tay đứng nhìn. Mỗi lần chia lời, hắn đều ngồi tính rất lâu. Sai nửa đồng cũng bắt làm lại từ đầu. Lục Bá Niên ban đầu chỉ cười. Làm ăn cẩn thận là tốt. Minh Châu nghe vậy càng cho rằng mình đúng. Mấy tháng đầu việc buôn bán khát thuận. Dầu ép ra tới đâu bán hết tới đó. Nhưng càng làm lâu, không khí càng nặng. Một lần, người treo thuyền lỡ làm đổ nửa vò dầu xuống sông. Minh Châu đứng ngay bến chửi suốt gần nửa canh giờ. Tên treo thuyền cuối đầu nghe hết rồi lặng lẽ bỏ đi. Từ hôm đó không quay lại nữa. Lại có lần Lục Bá Niên tự ý cho một người quen khất tiền vài hôm. Minh Châu biết chuyện thì nổi giận ngay giữa kho. Ông lấy di đảm bảo hắn trả. Người quen cũ thôi. Người quen mới dễ quyệt nhất. Lục Bá Niên nhìn hắn rất lâu. Người sống cực quá rồi đó. Minh Châu cười lạnh. Ta không cực thì giờ đã chết đói từ lâu. Mâu thuẫn bắt đầu từ những chuyện nhỏ như vậy. Người làm trong kho đổi liên tục. Ai cũng bảo làm với Minh Châu rất mệt. Không phải vì việc nặng. Mà vì lúc nào cũng có cảm giác mình sắp làm sai điều gì đó. Một hôm trời đổ mưa lớn. Chiếc thuyền chở dầu về trễ nửa ngày. Mấy chung dầu bị nước tạt vào. Hỏng gần phân nửa. Minh Châu vừa nhìn thấy đã nổi điên. Hắn túm cổ áo tên treo thuyền. Ta biết ngay các người làm ăn gian dối. Lục Bá Niên bước tới kéo tay hắn ra. Trời mưa thì ai tránh được. Ông luôn đứng về phía người ngoài. Không phải người ngoài. Là người làm công cho mình. Minh Châu bật cười nhạt. Ta biết kiểu người như ông. Miệng thì nghĩa khí nhưng sau lưng tính đủ đường. Cả bến sông im phăng phắc. Lục Bá Niên đứng chết lặng vài nhịp rồi mới chậm dãi nói. Ngươi không tin ai. Lão nhìn thẳng vào mắt hắn. Rồi sẽ tới ngày không ai muốn để ngươi tin nữa. Nói xong, lão quay lưng bỏ đi. Mưa vẫn rơi nặng hạt ngoài bến. Đêm đó, Minh Châu ngồi một mình rất lâu. Có lúc hắn thật sự định sang tìm Lục Bá Niên nói vài câu mềm xuống. Hắn đã đi tới đầu ngõ nhà lão. Nhưng rồi lại quay về. Trong đầu hắn cứ hiện lên ý nghĩ. Nếu mình xuống nước trước, sau này người ta sẽ coi thường mình. Về tới nhà. Việc đầu tiên hắn làm là mở cuốn sổ bia đen. Ngọn đèn dầu hắt bóng hắn nghiêng dài trên vách. Nét bút cắm mạnh xuống giấy. Lục Bá Niên phụ ta. Viết xong, hắn khép sổ lại rất mạnh. Thanh Nhi ngồi bên cạnh nhìn thấy hết. Nàng im lặng hồi lâu rồi mới hỏi nhỏ. Chàng sống như vậy. Không thấy cô đọc sao? Minh Châu không đáp. Chỉ đưa tay kéo ngọn đèn sáng hơn một chút. Như thế trong căn nhà ấy, thứ hắn sợ nhất không phải bóng tối mà là cảm giác bị người khác làm mình thiệt mất một phần nào đó. Mùa hạ năm đó, nước sông dâng rất nhanh. Mưa rơi suốt bảy ngày bảy đêm. Kho dầu ngoài bến của Minh Châu nằm thấp hơn mặt đường nên vừa qua nửa đêm, nước đã tràn vào tận trong. Khi hắn chạy tới nơi, mấy chung dầu đã nổi lềnh bềnh giữa dòng nước đục. Người làm công đứng nép dưới mái hiên, không ai dám lên tiếng. Minh Châu lao xuống nước kéo từng chung dầu lên bờ. Kéo tới đỏ cả mắt. Nhưng vô ích. Sáng hôm sau, hơn nửa kho hàng coi như mất trắng. Minh Châu ngồi bên bậc đá tới trưa. Áo vẫn còn ướt. Hai bàn tay run lên vì lạnh. Đó là lần đầu tiên sau nhiều năm, hắn thật sự thấy sợ. Không phải sợ nghèo, mà sợ trắng tay. Chiều hôm đó, hắn bắt đầu đi vay tiền. Từ đầu trấn tới cuối trấn. Nhà đầu tiên là tiệm vải của Lưu Tam, người từng nhiều lần ngồi uống rượu ở quán hắn ngày trước. Lưu Tam nghe tiếng gõ cửa nhưng không mở. Trong nhà vẫn sáng đẹp, có tiếng trẻ con nói chuyện vọng ra. Minh Châu đứng ngoài rất lâu rồi lặng lẽ quay đi. Nhà thứ hai là một lái buôn từng mua dầu của hắn nhiều năm. Người kia vừa thấy hắn đã xua tay. Dạo này ta cũng khó. Nói xong liền đóng cửa. Tới chiều tối, Minh Châu ghé nhà một người làm cũ. Tên kia vừa thấy hắn ngoài cổng đã già vở ho xù xụ rồi nói vọng ra. Trong nhà có người bệnh. Minh Châu đứng ngoài mưa nhìn cánh cửa gỗ khép chặt trước mặt. Lần đầu tiên hắn nhận ra không ai thật sự muốn dính vào mình lúc này. Điều đau nhất là họ cũng chẳng cần phải làm gì quá đáng. Chỉ cần tránh đi là đủ. Trời tối hẳn, Minh Châu mới lê bước về nhà. Áo hắn dính đầy bùn đất. Vừa bước vào sân, hắn đã thấy Thanh Nhi đang ngồi cạnh bếp cháo. Bên cạnh nàng là một người đàn bà gầy gò cùng đứa con nhỏ trường 6 tuổi. Hai mẹ con co do tới mức môi tím tái. Thanh Nhi đang múc cháo cho đứa bé. Nó ôm cái bát bằng cả hai tay như sợ ai giật mất. Minh Châu nhìn nồi cháo rồi nhìn hũ gạo gần như đã cạn sạch trong góc bếp. Lửa trong lòng hắn bùng lên. Nhà mình còn chưa sống nổi. Thanh Nhi khựng lại. Đứa bé sợ hái ôm chặt cái bát vào ngực. Người đàn bà kia vội đứng dậy cuối đầu. Xin lỗi, ta ăn xong, sẽ đi ngay. Minh Châu xiết chặt bàn tay. Đi đâu thì đi. Cả gian nhà im phăng phắc. Thanh Nhi đặt mũng xuống. Đó là lần đầu tiên sau nhiều năm nàng nhìn thẳng vào chồng như vậy. Người nghèo trong trấn này đâu chỉ mình chàng. Giọng nàng rất nhỏ, nhưng từng chữ đều nặng. Có người nghèo hơn chàng nhiều, nhưng chỉ mình chàng. Nàng dừng lại vài nhịp, khiến ai gặp cũng muốn tránh. Minh Châu đứng chết lặng. Ngoài sân vẫn vang tiếng mưa rơi lột bột trên mái ngói. Hắn định nổi giận tiếp, nhưng đúng lúc đó đứa bé kia cuối đầu hút cháo quá vội nên sặc mạnh. Nó ôm cái bát sát vào người theo bản năng, giống hệt một ký ức cũ trong đầu hắn. Năm hắn 10 tuổi, cũng từng ôm chặt một cái bát như vậy giữa mùa đói, sợ người khác lấy mất. Minh Châu quay mặt đi chỗ khác. Suốt bữa tối hôm đó hắn không nói thêm câu nào. Đêm xuống rất khuya, Thanh Nhi đã ngủ. Minh Châu ngồi một mình dưới ngọn đèn dầu cũ. Hắn mở cuốn sổ bìa đen ra như thói quen. Ngồi bút dừng rất lâu trên trang giấy. Lần đầu tiên sau nhiều năm. Hắn không biết nên ghi thêm tên ai nữa. Qua đầu đông, Minh Châu rời trấn Bình Xuyên. Hắn nói với Thanh Nhi rằng muốn sang huyện bên tìm đường buôn dầu mới. Nhưng thật ra trong lòng hắn biết rõ. Nếu còn ở lại đây thêm một thời gian nữa, hắn sẽ bị chính ánh mắt người trong trấn làm cho nghẹt thở. Đi tới đâu cũng thấy người ta né mình. Ngay cả những kẻ từng ngồi uống rượu nói chuyện tới khuya ở quán hắn năm nào, giờ gặp ngoài chợ cũng chỉ gật đầu lấy lệ. Có hôm Minh Châu bước vào quán trả. Bên trong đang cười nói rất đông. Nhưng lúc hắn vừa ngồi xuống, không khí bỗng trùng hẳn. Không ai đuổi hắn, cũng không ai nói nặng. Chỉ là không ai thật sự muốn hắn ngồi đó. Cảm giác ấy còn khó chịu hơn bị chửi thẳng vào mặt. Ba ngày sau khi rời trấn, tuyết bắt đầu rơi. Đường núi phía bắc vắng tanh, gió lạnh quất vào mặt đau rát. Chiếc xe lừa thuê dọc đường bị gãy trục giữa dốc đá. Minh Châu phải bỏ lại gần hết hàng hóa để đi bộ tiếp. Tới lúc trời tối, trong túi hắn chỉ còn chưa đầy 10 đồng tiền. Hắn gõ cửa hai quán trọ bên đường. Quán nào cũng lắc đầu. Một nơi nói hết phỏng, nơi khác bảo không chứa khách thiếu tiền đặt trước. Đứng đứng ngoài trời tuyết rất lâu, bàn tay lạnh tới mức gần như không cầm nổi túi hành lý. Lần đầu tiên sau nhiều năm, hắn hiểu cảm giác bị người ta nhìn bằng ánh mắt, dè chừng. Cuối con đường nhỏ, có một quán mì cũ còn sáng đèn. Khói bếp bay lên lẫn trong màn tuyết trắng. Minh Châu bước tới rồi trợt khựng lại. Người đang lom khom nhóm bếp bên trong là Lão Trần. Chính là Lão già năm xưa bị hắn đuổi khỏi quán rượu vì thiếu tiền. Minh Châu đứng ngoài cửa rất lâu. Trong đầu hiện lên rõ mồn một cảnh Lão bị ép để lại túi thuốc cũ, làm tin rồi lặng lẽ đội mưa đi bộ về lạc. Lần đó Thanh Nhi đã cãi nhau với hắn suốt một đêm. Minh Châu xoay người định đi. Đúng lúc ấy, Lão Trần ngẳng lên nhìn thấy hắn. Hai người đứng im vài nhịp. Cuối cùng Lão chỉ chậm dãi nói. Vào đi. Minh Châu không nhúc nhít. Ta không đủ tiền. Trời lạnh thế này, đứng ngoài đó chết cóng bây giờ. Giọng Lão vẫn bình thản như đang nói chuyện với người xa lạ. Trong quán rất nhỏ, chỉ có hai bộ bảng ghế cũ cùng nồi nước lèo đang sôi lục bục trên bếp. Lão Trần không hỏi thêm gì. Chỉ lặng lẽ, trụng mì rồi đặt trước mặt hắn. Hơi nóng bóc lên khiến mắt Minh Châu cay sẻ. Đã lâu lắm rồi không ai chủ động đưa hắn thứ gì mà không hỏi tính toán trước. Hai người ăn trong im lặng. Ngoài trời tuyết rơi càng lúc càng dày. Một lúc lâu sau, Minh Châu mới khàn giọng hỏi. Ông không giận ta sao? Lão Trần chậm dãi uống ngụm nước nóng. Có chứ. Minh Châu cúi đầu. Nhưng Lão nói tiếp. Nhớ mãi một chuyện. Mệt lắm. Câu nói ấy như vật gì nặng nề rơi thẳng xuống trong lòng Minh Châu. Hắn bỗng thấy cổ họng nghẹn cứng. Đêm đó, Lão Trần cho hắn ngủ lại cạnh bếp. Minh Châu nằm quay mặt vào vách gỗ cũ. Suốt cả đêm không ngủ được. Trong đầu, hắn hiện lên rất nhiều khuôn mặt. Người treo thuyền, tên Phu Quân Vác, Lục Bá Niên, Lưu Tam. Tất cả đều nằm kín trong cuốn sổ bia đen của hắn. Hắn mở túi hành lý lấy cuốn sổ ra. Dưới ánh lửa đỏ nhạt, từng cái tên hiện lên dày đặc. Toàn là những người khiến hắn thấy mình từng bị thiệt. Nhưng lật đi lật lại rất lâu, không có nổi một dòng nào ghi ai từng giúp hắn. Minh Châu ngồi bất động hồi lâu. Rồi lần đầu tiên sau nhiều năm, hắn cầm bút viết thêm một dòng mới. Ta nợ Lão Trần một bát mỷ. Minh Châu trở về Trấn Bình Xuyên vào cuối đông. Lúc bước ngang cổng chợ, hắn kéo thấp mũ hơn thường ngày. Không hiểu vì lạnh hay vì không muốn gặp ai. Tiệm ép dầu cũ ngoài bến đã bị người khác thuê mất. Hắn gom số bạc còn xót lại, rồi thuê một gian nhỏ sát mẽ sông để làm lại từ đầu. Không biển lớn, không thuê nhiều người. Chỉ có một cối ép dầu cũ cùng mấy chum lạc chất sát bách. Ngày khai trương, ngoài thanh nghi ra không có ai tới phụ. Ngay cả mấy người từng làm công cho hắn năm trước cũng tránh mặt. Minh Châu hiểu, nhưng trong lòng vẫn nhói lên khó chịu. Có lúc hắn muốn quăng hết mọi thứ rồi bỏ đi nơi khác. Xong mỗi lần nhớ tới câu của Lão Trần, hắn lại cố nén xuống. Nhớ mãi một chuyện, mệt lắm. Những ngày đầu mở lại tiệm rất khó, khách tới mua vẫn rẻ chừng. Có người còn cố tình đứng ngoài cửa nói kháy. Coi chừng mua thiếu một đồng là bị ghi sổ đó. Mấy người khác bật cười. Minh Châu nghe rõ từng chữ. Bàn tay hắn siết chặt tới trắng bạch. Nếu là trước kia, hắn đã bước ra cãi nhau ngay giữa phố. Nhưng lần này hắn chỉ cúi xuống tiếp tục ép dầu. Tối đó, thanh nghi đem cơm ra sau nhà cho hắn. Nàng nhìn hai bàn tay chồng đầy vết hành đỏ rồi khẽ hỏi. Khó chịu lắm sao? Minh Châu im lặng một lúc mới đáp. Ta cứ thấy như người ta đang cưỡi lên đầu mình. Thanh nghi không nói gì thêm. Nàng biết với một người như hắn, nhịn xuống còn khó hơn mất tiền. Vài hôm sau, có một người tới xin làm thuê. Là tên phu khuân vác năm xưa bị hắn giữ đôi giày giữa mùa lạnh. Người kia gầy hơn trước nhiều. Hai bàn chân vẫn còn vết nước sẫm màu. Minh Châu nhìn thấy mà cổ họng nghẹn lại. Tên kia tranh ánh mắt hắn. Nghe nói ông đang cần người. Minh Châu mất một lúc mới gật đầu. Ừ. Từ hôm đó hai người làm chung trong tiệm. Không ai nhắc chuyện cũ, nhưng không khí lúc nào cũng gượng gạo. Có hôm người kia tới trễ vì mẹ bệnh. Minh Châu vừa nhìn thấy đã cảm giác cơn nóng quen thuộc bóc lên trong ngực. Câu chửi gần như sắp bật ra khỏi miệng. Nhưng rồi, hắn nhớ tới ánh mắt những người đóng cửa tránh mình giữa đêm mưa hôm nọ. Hắn quay mặt đi chỗ khác. Làm nhanh đi. Chỉ vậy thôi. Tên Phu Khuân Vác thoáng ngẩn lên nhìn hắn rồi lặng lẽ làm việc. Một buổi chiều gần cuối tháng, lúc đang chuyển dầu ra kho, tên kia lỡ tay làm đổ cả chum dầu xuống nền. Tiếng chum vỡ vang lên chát chúa. Dầu chảy lên láng khắp mặt đất. Cả gian tiệm im bật. Tên Phu Khuân Vác đứng chết cứng. Mặt tái mét. Hắn biết số dầu đó đáng giá gần nửa tháng lời. Ngay cả Thanh Nhi trong bếp cũng bước vội ra ngoài. Minh Châu đứng im rất lâu. Trong đầu như có hai giọng nói đang kéo nhau. Một bên muốn chửi, muốn bắt đền, muốn nhắc lại chuyện đôi giày năm xưa để chứng minh mình chưa từng sai. Bên còn lại chỉ thấy vẻ mặt hoàng hốt của người đối diện. Bàn tay hắn run lên. Cuối cùng chỉ khàn giọng nói. Lao đi. Tên Phu Khuân Vác tưởng mình nghe lầm. Ôm. Dầu đổ rồi, đứng nhìn cũng đâu đầy lại được. Giọng Minh Châu rất cứng, không dịu dàng, không cao thượng. Chỉ giống một người đang cố kéo chính mình lại khỏi mép vực quen thuộc. Tối hôm đó, sau khi Thanh Nhi ngủ, Minh Châu ngồi một mình bên bếp lửa. Hắn lấy cuốn sổ bìa đen ra. Lật tới trang viết món nợ hai đồng cùng đôi giày cũ năm xưa. Hắn nhìn rất lâu, rồi chậm chạp xé trang giày ấy xuống. Nhưng tới những trang khác, bàn tay hắn lại dừng lại. Có vài thứ bám trong lòng quá lâu. Muốn bỏ đi cũng không dễ như người ta tưởng. Qua đầu xuân năm sau, việc làm ăn của Minh Châu bắt đầu đỡ hơn đôi chút. Không khá lớn, chỉ đủ để trong nhà có thêm ít gạo trắng thay vì ngày nào cũng cháo loãng. Thi thoảng, cũng có người chủ động ghé mua dầu lần thứ hai. Điều khiến hắn ngạc nhiên nhất là bản thân mình dần quen với việc không tính sổ mọi chuyện nữa. Dù vậy, có vài thứ vẫn chưa đổi hẳn. Mỗi lần nghe ai nói kháy ngoài chợ, lòng hắn vẫn nóng lên. Mỗi lúc thấy khách trả giá quá thấp, hắn vẫn thấy khó chịu. Chỉ là bây giờ hắn biết im lặng lâu hơn trước. Đêm hôm đó, gió rất mạnh. Minh Châu đang ngủ thì nghe tiếng đập cửa rồn rập ngoài sân. Tên phu khuân vác đứng thở hồn hèn. Kho dầu cháy rồi. Minh Châu bật dậy lao ra ngoài. Lửa đã bốc cao từ phía kho chứa sát bờ sông. Ánh lửa đỏ rực cả một khoảng trời đêm. Người quanh bến kéo tới rất đông. Nhưng chỉ đứng nhìn, không ai dám vào. Kho dầu bén lửa rất nhanh, chỉ cần sơ ý là mất mạng như trời. Minh Châu đứng giữa đám đông, nhìn ngọn lửa nuốt dần từng chum dầu trong kho. Mùi khét nóng hắt thẳng vào mặt. Đó là toàn bộ số hàng hắn vừa gom góp được suốt mấy tháng qua. Có người đứng ngoài nói vọng. Đừng vào! Nổ bây giờ! Nếu là trước kia, có lẽ Minh Châu đã quay sang trách hết người này tới người khác. Trách ông trời, trách người làm, trách số mình đen. Nhưng lần này hắn chỉ đứng im. Rồi bỗng hiểu ra một chuyện rất kỳ lạ. Năm ngoái, lúc hắn trắng tay giữa trận lũ, cảm giác của những người tránh mặt hắn chắc cũng như bây giờ. Không phải ai cũng ác, chỉ là chưa thân tới mức dám liều vì mình. Minh Châu nghiến răng rồi bất ngờ lao thẳng vào kho. Tiến Thanh Nhi thất thanh phía sau. Minh Châu! Hắn kéo được một chum dầu ra ngoài, rồi lại quay vào lần nữa. Lửa cháy dữ hơn, mái gỗ bắt đầu nứt răng rắc phía trên đầu. Người ngoài đồng loạt la lên. Tên phu quân vác bỗng bước tới sát cửa kho rồi hét lớn. Đừng vào nữa! Giọng hắn khàn đặc. Ông chết thật đó! Minh Châu khựng lại giữa ánh lửa. Đó là lần đầu tiên sau rất nhiều năm, hắn nghe thấy có người thật sự lo cho mình. Không phải vì tiền, không phải vì nợ nần, chỉ đơn giản là không muốn hắn chết. Một thanh xà cháy rơi xuống ngay trước mặt, hơi nóng phả thẳng lên ra thịt. Cuối cùng Minh Châu phải lùi ra ngoài. Chỉ chậm thêm vài nhịp nữa thôi, có lẽ hắn đã không ra được. Kho dầu gần như cháy sạch tới sáng. Người xung quanh dần tạn đi. Không ai ăn uổi quá nhiều, cũng không có cảnh cảm động nào xảy ra. Ai cũng còn việc phải sống. Minh Châu ngồi bệt dưới đất nhìn đống cho đen trước mặt. Mặt hắn lem đầy bụi khói, hai bàn tay bỏng đỏ. Tên phu quân vác bước tới đưa cho hắn bầu nước. Uống đi! Minh Châu cầm lấy nhưng không nói gì. Người kia đứng cạnh một lúc lâu rồi mới chậm giải nói. Ông bây giờ. Hắn dừng vài nhịp. Không giống trước nữa. Nói xong liền quay đi. Minh Châu ngồi yên rất lâu dưới trời gần sáng. Lần đầu tiên trong đời, hắn thấy trong lòng mình nhẹ đi một chút. Không phải vì còn tiền, cũng không phải vì tai họa đã qua. Mà vì cuối cùng, có một người không còn nhìn hắn như nhìn một món nợ. Đêm hôm đó trở về nhà, Minh Châu mở cuốn sổ bia đen lần cuối. Ngọn đèn dầu cháy rất nhỏ. Hắn ngồi một mình tới tận sáng. Không khóc, không nói câu nào. Chỉ lặng lẽ xé từng trang giấy, từng cái tên rơi xuống đền nhà. Những món nợ, những chuyện cũ, những lần hắn ôm mãi trong lòng không chịu buông. Ngoài sân bắt đầu hừng sáng. Thanh Nhi tỉnh giấc bước ra. Nàng thấy những mảnh giấy nằm đầy dưới đất nhưng không hỏi gì. Chỉ lặng lẽ ngồi xuống cạnh chồng. Rất lâu sau, Minh Châu mới khàn giọng nói một câu. Giữ trong lòng nhiều quá. Mệt thật. Người trong trấn bình xuyên về sau vẫn nhắc tới tề Minh Châu. Không phải vì hắn giàu lớn. Cũng không phải vì làm nên chuyện gì vang dội. Tiệm giàu của hắn chỉ đủ sống. Có năm lời nhiều hơn một chút. Có năm vẫn thiếu trước hụt sau. Nhưng dần dần, người ta bắt đầu chịu ngồi lại nói chuyện với hắn lâu hơn. Lúc đi ngang chợ đôi khi có người gọi. Minh Châu, vào uống chén chả đi. Chỉ một câu rất bình thường thôi. Vậy mà nhiều lần hắn đứng khựng lại thật lâu. Bởi trước kia, thứ hắn thiếu chưa bao giờ là chăm chỉ. Hắn thiếu một chỗ để người khác thấy nhẹ lòng khi bước tới gần. Có những người sống cả đời luôn nghĩ mình bị thiệt. Họ nhớ rất kỹ, ai từng làm mình mất mặt. Ai từng thiếu mình một đồng. Ai từng nói nặng mình một câu. Nhớ tới mức trong lòng ngày càng trật. Mà lòng đã trật rồi, thì người khác bước vào cũng khó. Người sống như đang tính sổ với cả thiên hạ. Sớm muộn cũng sẽ cô độc. Đời này có lúc mất tiền chưa phải đau nhất. Đau nhất là tới khi gặp nạn mới phát hiện. Mình không có kẻ thủ. Nhưng cũng chẳng có ai thật lòng muốn bước lại gần. Nếu câu chuyện hôm nay khiến bạn trợt nhớ tới một người từng làm mình tổn thương. Hoặc chính bản thân mình của những năm cũ. Hãy đăng ký kênh Cổ Phong Nhân Quả để nghe thêm những chuyện đời thấm chậm mà nhớ rất lâu.