Cà Phê 100k/Kg, Nông Dân Thu Tiền Lẻ, Ai Mới Là Kẻ Hưởng Tiền Tỷ? Cơn Sốt Đất 4 Tỷ/ha | Tin Tức 24h

Một kg cà phê nhân sô tại Tây Nguyên vừa cán mốc lịch sử hơn 100.000 đồng, thậm chí có thời điểm vượt ngưỡng 120.000 đồng, cao gấp 3 lần so với mức giá trung bình của nhiều năm trước. Nhưng ngay trên chính mảnh đất trồng ra những hạt cà phê đắt đỏ đó, một hectare rẫy trước đây giá chỉ 3-400 triệu, nay bị cò đất đẩy lên tới 2 tỷ, 3 tỷ, thậm chí 4 tỷ đồng. Người người vây mự sổ đỏ để lao vào mua rẫy, nhà nhà phá bỏ tiêu, sầu riêng để xuống giống cà phê. Một cơn số tiền chưa từng có đang càng quét qua các làng quê Đắk Lắc, Lâm Đồng, Gia Lai. Tuy nhiên, đằng sau những bao cà phê chất cao như núi và những tờ tiền tỷ chuyền tay nhau trên giấy tờ, ai mới là người thực sự cầm tiền bỏ vào túi? Còn ai đang bị biến thành nạn nhân gánh trọn đống đỡ nần khi bong bóng này tan vỡ? Chào mừng quý khán giả đến với kênh Góc Nhìn Thế Giới SVO. Nơi đây chúng tôi liên tục cập nhật các bài phân tích chuyên sâu về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, thế giới với góc nhìn khách quan và mới lạ. Hãy nhấn nút đăng ký kênh để không bỏ lỡ các video mới nhất. Cầm tờ hóa đơn mua phân bón vừa tăng thêm 2 triệu đồng mỗi tấn. Nhiều nông dân tại huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng đứng thẩn thờ nhìn vườn cà phê hơn 1 hectare của gia đình. Với giá bán hơn 100.000 đồng 1kg, nhẫm tính mỗi hectare năm nay thu về gần 350 triệu đồng. Một con số mơ ước của cả đời làm nông. Nhưng niềm vui đó kéo dài không quá 1 tuần. Ngay khi tiền bán cà phê vừa chuyển vào tài khoản, họ phải rút sạch để trả nợ đại lý vật tư nông nghiệp, trả tiền phân bón, tiền thuốc trừ sâu, tiền dâu chạy máy tưới và tiền thuê công hái. Sau khi trừ sạch các khoản chi phí, số tiền còn lại trong tay họ chẳng còn bao nhiêu. Thực tế tại các vùng trồng trọng điểm cho thấy phần lớn người nông dân trực tiếp làm ra hạt cà phê không hưởng trọng vẹn mức giá đỉnh lịch sử này. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Cà phê Cacao Việt Nam, đại đa số nông dân Việt Nam canh tác nhỏ lẻ, diện tức chỉ từ vài sao đến dưới 2 hectare. Áp lực tiền nợ, phân bón và tiền sinh hoạt gia đình tích tụ từ các vụ trước khiến nhiều hộ phải ký hợp đồng bán non hoặc bán chốt lợi ngay khi giá vừa chạm ngưỡng 60.000-70.000 đồng 1kg. Đến khi giá cà phê nhảy vọt lên 100.000 rồi 120.000 đồng, cà phê trong kho của nông dân đã trống rỗng. Lượng cà phê đắt giá còn lại nằm trọn trong tay các đại lý thu mua lớn, các công ty thương mại và giới đầu cơ có tiềm lực tài chính mạnh. Họ là những người có kho bãi, có vốn căm hàng từ đầu mùa để chờ đỉnh giá. Họ mới là nhóm thu về khoảng lợi ngưỡng khổng lồ hàng tỷ đồng mỗi ngày, mà không tốn một giọt mồ hôi trên rảy. Bất công hơn, trong khi giá bán ra phụ thuộc hoàn toàn vào sự lên xuống thất thường của thị trường thế giới, thì toàn bộ chi phí đầu vào tại Việt Nam đã lập một mặt bằng giá mới vô cùng đắt đỏ. Tại huyện Cư Mơ Ga, tỉnh Đắk Lát, giá phân bón URE và NPK đã bị đẩy tăng từ 30% đến 50%. Một bao phân trước đây giá 500.000 đồng nay nhảy lên hơn 800.000 đồng. Giá nhân công hái cà phê tăng vọt lên 500.000 đồng một ngày, nhưng chủ rảy vẫn phải đỏ mắt đi năn nghỉ từng người vì thiếu lao động. Giá xăng dầu tưới nước, giá thuốc bảo vệ thực vật, chi phí vận chuyển đồng loạt tăng ăn sạc vào tiền lợi. Tính toán chi tiết, trên một hectare cà phê đạt năng suất trung bình 3,5 tấn nhân số, doanh thu thu về ở mức giá 100.000 đồng một kg là 350 triệu đồng. Nhưng tổng chi phí vật tư, phần bón, công chăm sóc, công thu hoạch và điện ước đã nguống hết từ 180 đến 200 triệu đồng. Lợi nhuận thực tế còn lại khoảng 150 triệu đồng cho cả gia đình 4 người lao động cực lực suốt 365 ngày. Nghĩa là thu nhập bình quân của mỗi người nông dân chỉ khoảng 3 triệu đồng một tháng, một con số quá đều bọt nếu so với công sức nạn nhọc và rủi ro độc hại mà họ phải gánh chịu. Bi kịch lớn nhất không dừng lại ở những người trồng cũ mà đang dăng ra trước mắt những người đến sau. Nhìn thấy giá cà phê tăng cao, một làn sóng đầu cơ đất nông nghiệp bùng nổ dữ dội tại Tây Nguyên. Tại nhiều xã thuộc tỉnh Lâm Đồng và Đắk Lắc, giá đất rẫy bị đẩy lên mức không tưởng từ 300 triệu đồng một hectare cách đây 3 năm, nay vọt lên 2,5 tỷ, thậm chí 4 tỷ đồng một hectare. Nhiều gia đình ở các đô thị hoặc các vùng quê khác đã đem hết tiền tiết kiệm, thậm chí thế chấp nhà cửa ở quê để phay ngân hàng hàng tỷ đồng lao lên Tây Nguyên mua rẫy. Nhưng đây là một phép tính tài chính đầy rủi ro. Hãy nhìn vào phép tính đơn giản này. Nếu một người bỏ ra 3,5 tỷ đồng để mua một hectare rẫy cà phê đang kinh doanh, trong đó phay ngân hàng một tỷ đồng với lãi suất trung bình 9% một năm, mỗi năm riêng tiền lãi phay phải trả cho ngân hàng, đáng mốn mức 90 triệu đồng. Trong khi đó, tiền lợi rồng thu được từ việc bán cà phê chỉ khoảng 150 triệu đồng. Như vậy, sau khi cày ải cả năm trời và gánh trọn rủi ro thiên tai sâu bệnh, số tiền thực tế còn lại trong tay họ chỉ võn vẹn 60 triệu đồng, tức chưa đầy 5 triệu đồng một tháng. Đó là chưa tính đến khoản tiền gốc phải trả hàng kỳ cho ngân hàng. Một khoản đầu tư hàng tỷ đồng nhưng thua về dòng tiền thua cả thu nhập của một người làm mướn. Người mua rẫy cà phê này không đầu tư dựa trên năng suất cây trồng. Họ đang đánh bạc với niềm tin mù quán rằng giá cà phê sẽ giữ ở mức cao hoặc tăng mãi và giá đất sẽ còn lên nữa để bán lại ăn trên lệch. Tâm lý sợ mất cơ hội này đang lan rộng ở khắp nơi. Lịch sử ngành nông sản Việt Nam đã ghi lại những bài học cay đắng còn nguyên giá trị. Hơn chục năm trước, cân số giá hộ tiêu cũng từng đẩy giá đất rẫy lên trời. Người dân ồ ạc phai tiền mua đất, đốn hạ cà phê để trồng tiêu. Đến khi nguồn cung thế giới dư thừa, giá tiêu rất thảm hại, từ 200.000 đồng xuống còn 30.000 đồng một kg. Hàng nghìn gia đình tại Gia Lai đắt nông vỡ nợ, mất nhà, mất rẫy, vợ chồng con cái phải bỏ quê đi làm công nhân. Kịch bản tàn nhẫn đó đang có nguy cơ lặp lại hoàn toàn với cây cà phê. Ở lót độ quản lý kinh tế, đợt tăng giá bất thường này không tạo ra sự phát triển bền vững mà đang làm xáo trộn quy hoạch nông nghiệp địa phương. Tại nhiều nơi, người dân đang rầm rộ chặt bỏ những diện tích sầu riêng, mắc ca, cao su vừa mới cho thu hoạch để chạy theo trồng cà phê. Sự cháo đổi bừa bãi này làm mất cân bằng hệ sinh thái cây trồng, biến nông dân thành những kẻ luôn đi sau thị trường. Hai đến ba năm sau, khi họ trồng xong cà phê thì giá thế giới lao dốc, còn cây trồng cũ đã bị đốn hạ, không thể phục hồi. Đáng lo ngại hơn, cân xốp đất rẫy hiện nay chủ yếu do các nhóm cò đất và giới đầu cơ mua đi bán lại để ăn trên lệch. Dòng tiền cơ hội này không rót một đồng nào vào việc cải tạo đất, không đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, cũng không xây dựng nhà máy chế biến sâu. Khi thị trường hạ nhiệt, giới đầu cơ ôm tiền rút lui, để lại những rẫy cà phê giá đắt đỏ bị bỏ hoang, cùng những khoản nợ xấu đè nặng lên hệ thống tính dục đông thôn và vai áo những người nông dân. Trên thế giới, con đường đi của hạt cà phê Việt Nam vẫn chịu sự vô lý đến cay đắng. Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới, nhưng chúng ta chủ yếu xuất khẩu hạt thô, giá trị gia tăng cực kỳ thấp. Trồng một ly cà phê espresso bán tại các chuỗi cửa hàng ở Mỹ hay châu Âu với giá 4-5 đô la, tương đương hơn 100.000 đồng Việt Nam. Tiền hạt cà phê nguyên liệu do nông dân Việt Nam trồng ra chỉ chiếm chưa tới 3% giá trị ly nước. Hơn 97% giá trị còn lại chảy vào túi các tập đoàn rang xay, các thương hiệu bán lễ quốc tế và hệ thống phân phối nước ngoài. Nông dân Việt Nam đổ mồ hôi, bán sức lao động, chịu nắng mưa và rủi ro thiên tai dịch bệnh, nhưng lại là nhớ nhẫn về phần bánh nhỏ nhất trong chuỗi giá trị toàn cầu. Mặt khác, những rào cản khắc khe từ thị trường quốc tế đang áp sát. Liên minh châu Âu đã thông qua quy định chống suy thoái rừng, EUDR, Abuse. Cà phê trồng trên diện tích đất lớn chiếm rừng hoặc không chứng minh được nguồn gốc xuất xứ rõ ràng sẽ bị cấm nhập khẩu hoàn toàn. Việc người dân đâm đầu mở rộng diện tích tự phát trong cơn sốc giá hiện nay có thể khiến hàng ngàn tấn cà phê Việt Nam đối mặt nguy cơ bị từ chối tại các cảng biển châu Âu trong tương lai gần. Khi nguồn cung tại Brazil hay Indonesia phục hồi sau thiên tai, giá cà phê thế giới chắc chắn sẽ quay đầu giảm. Giá cà phê nhân sô trong nước sẽ tục khỏi mốc 100.000 đồng. Lúc đó, những người vây tiền tỷ, mua rảy giá đỉnh sẽ sống ra sao khi mỗi năm tiền bán cà phê không đủ đóng lại ngân hàng. Những nông dân đã lỡ bán non sẽ lấy tiền đầu để tái đầu tư cho vụ sau khi giá phân bón đã bị đẩy lên múc trời. Mức giá 100.000 đồng một kg cà phê nghe có vẻ là một kỳ tích, nhưng đằng sau con số long lanh đó là một thực tế chui chát. Nông dân làm lụng thực nhọc vẫn chỉ thu về tiền lẻ, trong khi giới buôn đất, đại lý gam hàng và các tập đoàn nước ngoài cũng chọn tiền tỷ. Cơn sốt đất rảy hiện tại không phải là sự giàu lên của nông thôn, mà là một cái bẫy nợ nần đang dăng ra chờ đớt gọn những người già dạ. Sự bất hợp lý này sẽ còn kéo dài đến bao giờ khi người đổ mồ hôi trên rảy luôn là người chịu thiệt, còn kẻ ngồi mát gấp bát vàng lại là những người nắm cuộc chơi. Bạn nghĩ sao về việc người nông dân gánh trọn rủi ro, còn kẻ đầu cơ hưởng trọn lợi nhuận trong cơn sốt cà phê này? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới.