Vị Xuyên – nơi từng diễn ra những trận chiến biên giới khốc liệt, cũng là nơi hàng nghìn người lính đã gửi lại tuổi xuân. Hơn 40 năm sau, chúng tôi theo chân các cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa, đi qua cao điểm 468, ngã ba Thanh Thủy và những địa danh từng in dấu bom đạn. Điều gì vẫn còn lại trong ký ức của những người lính khi họ một lần nữa trở về nơi đồng đội đã nằm xuống?
Executive Producer: Phung Trung Dung Producer: Dat Nguyen Research: Tuan Anh Nguyen Animation & Editor: Tuan Anh Nguyen Cameraman: Ngoc Nguyen Host: Dat Nguyen & Tuan Anh Nguyen Thumbnail: Ngoc Nguyen Quality Control: Dinh Khiem Vu -----------------------------
Hàng năm vào tháng 7, các cựu chiến binh Sư đoàn 356 tổ chức hành trình trở về chiến trường xưa tại Vị Xuyên, Hà Giang. Chuyến đi là dịp để hội ngộ, tri ân những đồng đội đã hy sinh và truyền lại cho thế hệ trẻ những ký ức khốc liệt về cuộc chiến bảo vệ biên giới, qua đó nhấn mạnh giá trị của hòa bình và lòng biết ơn đối với những người anh hùng.
Ngày 12 tháng 7, với nhiều người, đó có thể chỉ là một ngày bình thường trên tờ lịch.
Nhưng với hàng nghìn kiệu chiến binh, đó là ngày dỗ trận không thể nào quên.
Mỗi năm, khi tháng 7 đến, một cuộc hành quân đặc biệt lại bắt đầu.
Từ khắp mọi miền đất nước, những người lính năm xưa trở về chiến trường cũ.
Đó không chỉ là một dịp hội ngộ, mà còn là hành trình chi ân của những người còn sống,
thực hiện lời hẹn với những người đã mãi mãi tuổi đôi mười.
Và hôm nay, chúng tôi, những người thuộc thế hệ chưa từng đi qua chiến tranh,
sẽ theo chân những kiệu chiến binh trở lại vị xuyên.
Chúng tôi có mặt tại cổng công viên Phó Thị 6, Hà Nội.
Đúng như tác phong của người lính, các cựu chiến binh của Trung đoàn 150 và 153,
Sư đoàn 356 đã có mặt đông đủ từ trước giờ hẹn.
Trước mặt chúng tôi là một chặng đường khoảng 300 km lên thành phố Hà Giang,
mất tầm 5 đến 6 tiếng di chuyển.
Khoảng thời gian để những người lính vừa hội ngộ, hỏi thăm nhau.
Còn với chúng tôi, đây là cơ hội để làm quen với các bác và lắng nghe những câu chuyện đầu tiên.
Anh em xác định, lên đánh nhau chỉ có một lạt trật.
Đánh được, bắn được, không được là hy sinh.
Không có anh em nào nghĩ chuyện lùi về hay rút lùi là không có.
Phá về sau đánh đến gần trưa thì nó bắn, nó nu mịt,
gọi như là khói xuống, khói xuống, khói đạn.
Gọi như là các loài đạn nó đánh nó trả vào.
Gọi như là hầu như là thương vọng nhiều.
Quân số mình thì nó lệch.
Nó không phải là thất trận mà quân số mình mỏng.
Mà gọi như là sau khi Trung Quốc nó vi động, bao nhiêu vạn quân lên thì bác biết rồi.
Đánh điểm cao thì nó khó khăn này.
Vào đánh thì nó vừa tâm tả.
Xong rồi đánh lên đến nơi gì thì gặp quả lực mạnh.
Thật sự lúc này chúng tôi chưa thể hiểu hết những gì người cựu chiến binh ấy kể.
Nhưng viết tích khốc liệt của trận chiến để lại là quá rõ để nhận ra.
Ăn vỡ xương này.
Thế là máu nó ra tự do.
Xe dừng chân tại một trạm nghỉ trên cao tốc.
Đến lúc ấy chúng tôi mới nhận ra mình không phải là đoàn duy nhất đang hướng về Hà Giang.
Xen giữa những chiếc xe lựa hành là không ít ô tô cá nhân chở theo gia đình, con cháu.
Sau khoảng 20 phút đoàn tiếp tục di chuyển cho đến trạm dừng nghỉ tiếp theo.
Đây là nơi chúng tôi với các bác có bữa cơm thân mật đầu tiên.
Khoảng 3 giờ chiều, xe đã tới thành phố Hà Giang.
Hà Giang những ngày này đi đâu cũng thấy lính.
Các khách sạn đều trong tình trạng gần kín phòng.
Sau một chiến đi khá mệt mỏi, đoàn cựu chiến binh sẽ nghỉ ngơi để sáng sớm hôm sau lên đường tới lò vôi thế kỷ năm xưa.
Anh Hòa nhé, hôm đầu tiên bò lên này.
Anh Hòa bắt DC nhé.
Thì mình đang chờ tối như một ngày.
Ông Hòa bò lên trước, mình bò sau.
Rồi là bắt đầu cuối giờ bào.
Ốc Quỳnh với bệnh viện nhiều lắm.
Hôm vừa rồi lên.
Hôm vừa rồi.
Cái hàng ấy.
Cái hàng ấy ở ngay chỗ cái cây nghiến ấy.
Đi vào có cái cửa hàng đi xuống ấy.
Cái cửa hàng ấy là vừa rồi là đâu được 1, 2 phút nằm ở trong ấy.
Thì cái trận đánh cuối cùng là đêm ngày 26 bắt đầu cầu.
Nó chạm khoảng 500 thằng vào.
Thì lúc ấy lính mình ở E2 là có 11 người.
E5 là có 11 người nữa.
Bên E2 thì bị thương 9 người.
Còn bên E5 là cứ hy sinh hết hôm đấy.
Chúng tôi di chuyển khoảng 20 km trên quốc lộ 2
dọc theo sông Lô lên khu vực chiến trường Vị Xuyên.
Đây cũng chính là con đường duy nhất
dẫn lên chiến trường năm xưa.
Điểm đến cụ thể của chúng tôi là
đền thờ các anh hùng liệt sĩ mặt trận Vị Xuyên
đặt trên cao điểm 468.
Trong những ngày này
xã Thanh Thủy đã huy động lực lượng cảnh sát,
nhân viên y tế, thanh niên tình nguyện
hỗ trợ phục vụ các kiệu chiến binh
và thân nhân gia đình liệt sĩ ghé thăm.
Đường lên đỉnh 468 khá hẹp.
Các bác phải xuống xe nhỏ để di chuyển lên.
Còn chúng tôi đi theo bằng xe ôm
của những người dân địa phường.
Trước tiên, chúng tôi sẽ cùng các bác
kiệu chiến binh Sư Đoàn 356
tại Hà Nội làm lễ tháp hương
tưởng nhớ các chiến sĩ đã hy sinh.
Trân trọng kính mời đồng chí
Huỳnh Đức Nam Phó Sư Đoàn Trưởng
Sư 356 Huỳnh Dương Hương.
Các đoàn chuẩn bị tiếp theo.
Trời vừa hưởng nắng,
không khí trở nên oi bức.
Nhưng dường như thời tiết
chẳng còn là điều đáng bận tâm
với những kiệu chiến binh
sau những gì đã trải qua
nơi chiến trường năm ấy.
Sau khi xong xuôi,
chúng tôi đã có thời gian lắng nghe
rõ hơn về cuộc chiến khốc liệt
hơn 40 năm trước.
Điểm cao 468 này là lúc
sở chỉ huy của Sư Đoàn 153
từ bắt đầu thang bằng lò
lên đến điểm cao 468 này
và nhìn sang trước mặt là
685 là ngõ mấy bù ở đây này
đây là 685
bây giờ gọi là lò thịt vô thế kỷ
và cái đồi đằng trước
đồi thịt băm là 772
là 772 nó có 4D
D1, D2, D3 và D4
ráp vào đến
chân 159
còn cái 685 này
chú là người trực tiếp dò hướng của mình đầu tiên
tiếp cận là
lên đến E2
ngoài đầu cùng là mỏm E2
của 685 và sang đến
E5 và E3 là cạnh nhau
thì sang điểm cao bên này
là điểm 772 là cái ngày mở
màn chiến dịch ngày 12 tháng 7
là cái đồi này là đồi D1
xong rồi đồi D2 lùi vào trong
có 4D
thì D1, D2, D3, D4
là cái ngày 12 tháng 7
anh em hi sinh rất nhiều ở đây
và mấy trăm người hi sinh ở trên cái đồi này
thì chú là bắt đầu tháng
đầu tháng 11 là bắt đầu
lên tiếp cận 685 mà
chiếm được cái mỏm E2 và E5
thì là mất khoảng 3 tháng
thì bắt đầu là chiếm được
2 cái mỏm này thì là
trong đấy có trung đoàn 153
trực tiếp đánh vào đại đội 10
thì chú là trinh sát công minh
đi phối thuộc cùng mấy đơn vị đó
tiếp theo đến ngày 26
tháng 12 là
đồng chí Giang
là lúc đấy là
chính sĩ viên của đại đội 10
tổ chức xung phong đánh tấn công vào E1
đánh vào được
khi đưa 3 thi đội vào
đánh vào E1 thì là gần như hi sinh
gần hết, thi đội chú là thi đội thứ 4
và tiếp cận thì là
làm được 3 cái hầm trong 1 đêm
đến 5 giờ sáng chú rút về thì là
bắn ra cho anh em thì bắt đầu
phát hiện được
Trung Quốc phát hiện được bắt đầu họ dập pháo vào
bắn sọc luôn tất cả
và có 1 số anh em nằm lại
tức là bắn sạch 3 cái hầm đấy luôn
3 hầm bắn sạch thôi
có nghĩa là lúc mình chiếm được
thì là mình nằm kè
ở đấy thì bắt đầu là nó
khi vào buổi
mờ sáng mà nó phát hiện ra được
thì là nó bắn sọc luôn
có 1 số anh em hi sinh ở đấy
hôm đấy thì hi sinh nhiều, 3 thi đội vào
hi sinh
có những đoạn hào
đến ngập chân luôn
nhưng tại vì nó qua 1 cái
viên đá này thì là có những đoạn hào
nói chung là
hôm đánh vào nó
quá trì là
thấu biệt luôn
ngày 26 tết là trận đánh cuối cùng
500 lính Trung Quốc là khoảng 1 tiểu đoàn
nó sang vào E2 và E5
đánh cái trận đấy là
E2 có 11 người và E5 có
11 người nữa là tổng
anh em mình có 22 người mà chống trả
10 đợt phần công từ lúc 6 giờ
4 giờ sáng bắt đầu bắn pháo
sau khi bắn 2 tiếng hồ
cấp tập vào E5 và E2
thì bắt đầu là nó kiệt nạn bắt đầu bổ vinh xuống không
thì khi mà đánh
10 đợt phần công của nó là anh em mình
bắt đầu là bị thương bị hi sinh 1 số rồi
thì bên E2 là 9 đồng chí bị thương
không hi sinh người nào còn bên E5
gần như hi sinh hết, không có 1 người nào sống sót
thì đấy là còn 1 đồng chí
cuối cùng tổng chí gọi pháo lên
pháo của mình lên bắn thẳng vào trận địa luôn
là tất cả E5 đã hi sinh hết
đấy là chú Thực Kiếp
là người hôm nay ở trên đấy
4 tháng 5 ở trên đấy là
ngày đấy thì nó
gian khổ lắm
có những cái lúc mà
không có nước uống
vì nước là phải xuống dưới khe dưới này
đi mất khoảng 3 tiếng mới xuống đến đây
lúc lên là mất khoảng 2 tiếng
thì xuống đến suối
4-5 tiếng mới xuống lấy được
1 căn gùi 20 lít lên
có những lúc là không tắm, không rửa được cả
mấy tháng rồi là không có nước để tắm rửa
Ví dụ như ngày xưa
mà không có đường đẹp như này thì mình lên được gì?
đi đường mòn
tất cả đi theo vách đá đường mòn hết
còn cái đường này
ngày xưa nó cũng nhỏ tí là cái đường mòn
không có đường như bây giờ
thì là khi mà chú lên
là Trung Quốc vẫn còn nằm
trên đỉnh 685
thì là chú với người gỡ của mình đầu tiên
để cho bộ binh mình
tập kết vào
để chuẩn bị
đáng là ngày 22 sẽ mở
một cái chiến dịch là 40 năm
nhờ đánh vào E1
là lúc cái mỏm 685 là
chia làm 5 mỏm chính
là E1 thì nó cố thủ, mình kiếm được
E3, E4, E2, E5
thì E1 là nó cố thủ vì nó cao hết
cao hơn và giáp phía bên nó hơn
thì là mình
đánh trong vòng
lớn rũ trong vòng khoảng 3 tháng rồi
đấy, thì là
cuối cùng là đến lúc
năm, tết năm 84, 85
thì chú được rút, vì lúc đấy
cũng không về, đến sau lại đi
làm nhiệm vụ nơi điểm khác
chú có tham gia chiến dịch MB84 không?
chú có tham gia 2 chiến dịch luôn
chủ yếu là đi làm, chú là làm
kiểu trinh sát phải không ạ?
chú là trinh sát của một tiểu đoàn
thì là, cái nhiệm vụ của chú là
bao giờ cũng phải đi tuyến đầu để
do gỡ mình cùng với, phối thuật cùng với
các đơn vị khác
thế trong, ví dụ trong cái quá trình mà chú đi
đi tuyến đầu như thế thì chú đã từng
kiểu đụng độ với cả trinh sát địch
chú đã từng đụng độ nhiều lần
có những lúc chú cách
địch khoảng tầm 30 mét nhưng mà không được
lệnh, bởi vì chú là trinh sát
bò vào đêm thì không được
bao giờ chú nói bắn trước thì mình mới được phép
bắn lại, bởi vì bọn chú là nhiệm vụ
không thể
lộ diện, có những lúc
chạm chán thì có thể là
khi mà mình bị phép hiện thì
có những lần bọn chú phải ném nhau bằng
lịch đạn cho chúng nó
nói chung là trong cái đội trinh sát thì
cứ đi, đêm thì đi
ngày thì về trong hang
nằm, nói chung
nhiệm vụ thì nó cũng gian khổ nhưng mà
tất cả mọi người
lúc đó đều tươi tâm
sau khi bà đánh chiếm
lại 2 vị trí E2 này
thì là rất nhiều bộ đội mình
huy sinh ở trên đấy để khi đánh bà E1 rất nhiều
bộ đội mình huy sinh ở trên thi trường
thì hiện nay
vừa rồi mới lấy được thêm bao nhiêu người ở trên đấy
chú là
trụng bộ binh
của trung đoàn 816
cũng tham gia
phục vụ mặt trận AMB84
đơn vị chú là
đơn vị chủ lực
đơn vị đầu tiên
tham gia đánh chiếm đềm cao
7.2 như vừa rồi là
chú Tuấn vừa nói
thì chú cũng là
một trong những chiến sĩ
có mặt trận đánh đầu tiên
của
chiến dịch AMB84
từ đấy là
các đơn vị chú đắm quân trên này
thì nó là
hơn 2 năm
chú cũng chỉ biết là
hoàn thành nhiệm vụ
của một thời xe xe
chú nếu mà
nói về người lính thì mỗi người có
một kỷ niệm riêng sâu sắc nhất của chú
là chú
sau những trận đánh
chú thường thường là được cứu
những đồng đội bị thương
hoặc là những đồng đội đã hy sinh
ra khỏi
những vị trí chiến đấu
chú cũng từng đã có mặt
trên rất nhiều những điểm cao
chủ yếu như E2
E5
trên điểm cao 65
rất nhiều những kỷ niệm
đối với chú trong người lính
đó là nhìn trước mặt chú
rất nhiều đồng đội
hy sinh trước mặt chú
và chính bản thân chú là con người may mắn
được sống sót và cứu những đồng đội không may mắn
ra khỏi những vị trí
gian khổ nhất
đấy là những kỷ niệm sâu sắc nhất của chú
Ngày xưa là bác đánh trận
MV 84 hả bác?
Bác đánh trận MV 84 ngày 12 tháng 7
12 tháng 7
và tiểu đoàn của bác là tiểu đoàn 3
của trung đoàn 876
sư đoàn 356
là các bác đánh ở mỏm D3
của 7v2 kia bên trong
chỗ cái bản nặng ngặt kia đi lên
ở trong đó là đồi đất
các bác trực tiếp đánh cờ mở trong ý
đánh cờ mở là đánh như thế nào ạ?
đánh cờ mở tức là nó có cái hàng dao vùng vùng
và bên trong là có hào
thì các bác đánh cờ mở để bộ binh
phá cờ mở để bộ binh lên
hiểu chưa?
mình làm ngay là bao nhiêu lâu rồi hả cô?
năm nay bắt đầu mới làm
còn các cô đi chương trình, các chương trình từ xa
thì rất nhiều rồi
các cô làm rất nhiều rồi
và thấy các chú đã cống hiến
cái xương máu của mình cho
đất nước mình nhiều quá rồi
thì mình cũng góp một chút công sức
nhỏ bé của mình vào để
cho các chú đến
vui vẻ
và có được cái ngục nước cho nó mát mẻ thôi
không có cái độc lực nào cả
thì thấy các chú cũng đã bất vả
rất là nhiều với lại
quê hương tổ quốc của mình rồi
nhất là quê hương của mình
Cô có tìm hiểu qua
về những cái mặt trận vị xuyên không cô?
Cô sinh sống ở đây từ bé em cô biết mà
thì từ cái thời mà cô
thế là cô sinh năm bao nhiêu hả cô?
cô sinh năm 73
tức là khi mà chiến dạnh ở đây là cô cũng là bé bé rồi
là bắt đầu có nhận thức rồi đấy ạ
thế thì ấn tượng của cô khi đến về
cái cuộc chiến đấy là như thế nào?
sợ hãi
lúc đấy bọn cô chỉ có sợ khóc
ở đấy mình có phải đi di tản hay là như thế nào?
không nhà cô thì không đi di tản
nhưng mà mọi người đi di tản lên ở nhà cô
thế cô cái ký ức nào
cái kỷ niệm nào mà cô vẫn còn nhớ
bây giờ về cái cuộc chiến đấy không?
nói chung là mình không được trực tiếp
mình chỉ là nghe tiếng súng tiếng pháo là mình sợ thôi
tức là ở chỗ cô vẫn nghe tiếng pháo?
ừ
ở chỗ cô là có hay đón bộ đội đi qua không?
bộ đội vẫn ở nhà cô
ở nhà cô vẫn có mà
ăn ở cùng với bộ đội
còn bé
thế nào biết được cái cuộc sống của các chú
rất là khó khăn rất là ngày xưa
không như bây giờ đâu
nên là coi tiếp cho các chú
có cái động lực lên
cái Hà Giang mình nhiều hơn
vâng cháu cảm ơn cô
ngoài ra
chúng tôi còn khám phá ra một địa điểm rất đặc biệt
có lẽ là
bộ đội mình có chai đồng ký
là
khi mà
còn một mình trên đó
đồng ký là gọi
Sáu hãy bắn vào đầu tôi
đấy
và bắn vào
hàng giữ được hàng bao nhiêu giờ là Trung Quốc không tiến lên được
đấy
đồng ký là anh xin
chú ngay xưa là cũng ở trong
F356 rồi chú
nhà chú công tác là ở bên chủ nào
bên ban tác chiến
à ban tác chiến
chú đã trực tiếp
và đánh cái 685
chú đã trực tiếp đánh trận 685 luôn
chiến lượt hầm
của mình vẫn còn đây
tay làm vẫn còn đây
đây là chú làm đấy ạ
chính xác
bên vẫn còn cái hầm đấy
đấy là sản phẩm
giữ lại là vẫn còn được đấy
cháu thấy là cái hầm còn lại duy nhất đúng không
đúng rồi đấy
đấy là 17 của 356 chúng tôi làm đấy
vâng quá tuyệt vời
nhiều anh cứ để chụp ở đây
không biết ai làm không
biết làm sao được
đây cái thằng làm vẫn đây
bác tên là gì ạ
tôi là Kim An Bả
D17356
chính xác luôn
các chuyên sĩ ở dưới bắt đầu lên
các hầm ở trên trốt
có 2 loại hầm
hầm chú U còn 1 loại hầm chú A
vào 1 nối và ra 1 nối
nếu có sức ép ở đây vào
thì nó sẽ nguồn vào phía kia
kia đây đều có cửa
lực ép có hiện đại rất là nướng
chúng tôi ăn ở như thế này
sinh hoạt ở đây
cơm nắm mỗi vườn
mưa gió này chúng tôi cũng phải trốt như thế này
thế thì cái hầm chú U với hầm chú A
công dụng nó khác gì nhau không ạ
nó đều như nhau nhưng mà công dụng của nó
phải có 2 nối thấp
tại sao mình lại phải chia ra làm 2 loại hầm như thế ạ
tùy cái địa điểm
để mình xây dựng cái hầm đấy cho nó hợp lý
chứ không phải bắt buộc
chỗ này có thể là chú U được
chỗ khác không thể nằm chú U được
mà phải nằm chú A
bác tên là gì hả bác
bác là bác Năng
bác là cũng ở F3356
không F31 của BNT Nguyên
để tăng cường lên mặt trạng này
vâng vâng cháu cảm ơn bác
chúng ta sẽ cùng vào
cùng vào xem bên trong này
thật sự là
thật sự là nó rất là chật
không hiểu được là ngày xưa các bác
làm như nào mà 9 người
rồi lại còn cả quân trang, vũ khí
mọi thứ
và ở trên thì là mưa bom bão đạn
của quân Trung Quốc rội xuống
thật sự là
thật sự là quá không phục
đây là cái hầm hào công sự duy nhất rồi
và nó chỉ
có là 1 cái hình chú U rất là ngắn như thế này thôi
đi 1 tí, 1 tẹo là ra
xuống khỏi cao điểm 468
chúng tôi dịch chuyển dần
về phía ngã 3 Thanh Thủy
tại đây có gì thích hang rơi
là nơi tập trung lương thảo, đạn dược
và đón nhận các chiến sĩ bị thương nặng
chuyển về từ các điểm cao ác liệt xung quanh
thật không may
trước cửa hang là khu vực quân sự
nên chúng tôi không được phép ghi hình tại lối vào
trong hang thì lại đang tạm thời
đóng cửa, không thể vào tham quan
sau này chúng tôi mới biết
tại Vị Xuyên còn 1 hang đậu khác
có quy mô lớn hơn rất nhiều
có thể che chở cho cả 1 trung đoàn
đó là hang Làng Lò
nằm ngay dưới chân cao điểm 468
mà chúng tôi vừa đi xuống
tuy nhiên do hạn chế về thời gian
chúng tôi đành hẹn hang Làng Lò trong 1 ngày trở lại
đoàn ra đến ngã 3 Thanh Thủy
và lên viếng đền thờ các anh hùng liệt sĩ
tại đây
nhìn vào bản đồ chúng tôi mới thấy
Trung Quốc chọn Vị Xuyên làm địa bàn tấn công
là 1 tính toán cực kỳ kỹ lưỡng
tại đây
địa hình bên phía Trung Quốc cao hơn
dễ triển khai quân hơn
còn phía Việt Nam chỉ có 1 con đường chính đạo duy nhất
dẫn lên đây
chính là con đường dọc sông Lô mà đoàn vừa đi
điều đó biến ngã 3 Thanh Thủy
trở thành ít hầu giao thông
nơi các đoàn quân, xe vận tải
và lực lượng tiếp viện của ta phải đi qua
tuy nhiên ngã 3 này lại nằm
trong tầm không chế trực diện của pháo binh
đối phương từ các cao điểm xung quanh
do đó
bất kỳ mục tiêu
hay đội hình nào di chuyển qua ngã 3 này
đều hứng chịu những trận mưa đạn pháo
cày sới liên tục gây thương mong lớn
đứng tại chính nơi được mệnh danh
là ngã 3 cửa tử năm ấy
hàng loạt câu chuyện lại được kể
chỗ này là ngã 3 đấy hả bác
đây là ngã 3 nhé
cái đường ngã 3 này ngày trước nó bán ở dưới
ngã kia kìa, bán ở đường 250
ở đâu đây, đường 250
ở cái đỉnh cao này
đấy đúng rồi con cũng quay
cái cầu sập này
cái cầu sập này là bọn các bộ đội
chuẩn bị vào chiến đấu
thì sợ quân chủ quốc tràn ra
thì có đánh sập cái cầu này
đấy còn nói về
các trận chiến của chú
thì ngày xưa là bọn chú là
cái đài là trên đỉnh này này
73
đấy bọn chú làm đấy, trên đó gồm các đài chỉ huy
và các
đài chính xác
rồi là pháo 76 ly 2
của các trung đoàn khác
đấy còn chú lại
ở khe dưới là
chú thuộc cối 160
đấy
chú ngay trước là thuộc bên pháo binh
ừ chú là pháo binh
tại vì là cái đợt ý
để ở cái mặt trận Bình Xuyên này
thì ta lặng về
đấu về pháo chứ không phải
đấu về người
13 tháng 6
thì có một đồng chí
tên là Vân
năm 1980 ở Phú Thọ Hy Sinh
ở cổ này
thì bọn tôi, bọn tôi có
vào
các thứ để bóp cho chú và đồng thời
vào cả đơn vị
cái lòng cam thù nó rất lớn
thì mình nói một câu là trả thù cho
đồng chí Vân
thì đồng thời là pháo của ta hồi ấy
thì cũng hạn chế quá
mà pháo giặc mỗi lần mình đắn vào đấy
thì là pháo giặc nó khoảng
như là một tiểu đoàn
nó bắn vào cái trận địa của chú
tại vì cái trận địa của chú
nó bị lộ rồi
tại vì bọn chú vào chiếm lính rất sớm
để thay 33
thì thôi chú chỉ là giới thiệu
còn đây là đầu tiên
là A trưởng của chú
cuộc C6
tiểu đoàn 11
150
và thuộc về tiểu đoàn Cối
gọi là Cối là đoàn bảo vệ cối to nhất rồi
thật ra thì đơn vị của chú
cùng với chú Dũng này
chú là 2 anh em cùng khẩu đội với nhau
chú là khẩu đội trưởng
thì trong thời gian chiến đấu
thì nó có rất là khác biệt
pháo binh của ta là chỉ có một tiểu đoàn
có được 3 đại đội
mỗi đại đội có 4 khẩu
thì đại đội
của chú là đại đội 11
à đại đội 6
thì đại đội 6 này có 4 khẩu
đại đội Cối 160
thì bị 2 khẩu do Dũng vực
còn 2 khẩu nữa thì là trực tiếp chiến đấu
mà hầm thì sập nhiên tục
trong thời gian chiến đấu thì nói chung là
đơn vị của chú bắn được một phát
thì 4-5 đơn vị khác của Trung Quốc
tập trung vào bắn lại đơn vị khẩu đội
nên là mỗi một lần mà
thực hiện bắn
để đảm bảo đúng với cả
mấy ngạch từ trên đài
chuyển xuống
thì có anh em rất nhiệt tình
rất anh Dũng để
chiến đấu trong thời gian
phản pháo vẫn phải làm sao
để đáp đúng
mấy ngạch từ trên
xuống
nên là mỗi một lần bắn pháo như thế này
nền đất rất là yếu
khi mà cả khẩu Cối 160
nó dập xuống thì lại sai
lại toàn bộ các hướng
tầm hướng
chính thì lúc đó lại phải
lấy lại trình lại bắn
nên là cái thời gian bắn
đảm bảo đúng cho chính xác
chứ không thể nào nói là
khó mà lấy nhưng mà phải lấy được đúng
thì nói chung là đơn vị của Trung Quốc hoàn thành được nhiệm vụ
sau những lần chiến đấu
thì tôi thấy có một đơn vị
ở chỗ trên điểm cao
688
thì có một khẩu
Trung viên của Trung Quốc
tập trung nó bắn vào
bối binh không thể nào lên được
thì yêu cầu pháo Cối nào phải rót vào
trong đúng cái cửa hàng đó
thì sau 2 khóa đạn thôi
đã thiêu diệt được
cũng được quân dương và cũng được
sư đoàn trưởng
khen thưởng
đây còn đồng chí thần
là
đại đội 18
là chuyên môn đi làm đài
cùng với cả các
các đại đội
là đại đội 18
đại đội 18 không tin đồng đội
toàn đi theo các đại đội khác
để trực tiếp chiến đấu cùng
thế thì làm đài
là làm như thế nào
đài thì
mình chỉ có
trách nhiệm về thông tin thôi
tức là khi
Trung Quốc nó bắn
mà đứt dây thì bọn chạy
phải đi lối dây
tức là chủ yếu là
làm về mặt liên lạc thông tin
đấy, chủ yếu là
liên lạc thông tin
thế còn quá trình lối dây như thế có gặp nhiều khó khăn không?
rất nhiều khó khăn
bởi vì dây bình thường thì nó
chỉ đứt 1 đoạn thôi
nhưng mà mỗi lần quả đạn khi nó bắn vào
nó đứt 4-5 đoạn
thì lại phải về lấy dây mới
có 2 đường dây
lơi này có thể bị đứt
thì lơi bên này
thì ta lại lối 1 đường khác là 2 đường đi
còn như cháu bảo là các đài
mới đầu chú là chiến sát
thì các đài chiến sát là
cũng vừa như chú Hiệp vừa nói
là để trình
mục tiêu của đạn bắn vào lơi
trình bao giờ trúng mục tiêu
thì bắt đầu là khẩu đội cấp tập
cấp tập là chỉ liên tục
cứ lấy độ hướng để mà bắn vào cái lơi
đấy, đúng là thế
pháo binh là thế
phối hợp rất nhiều giữa đài
đúng rồi
đài chỉ huy, trung đoàn, sư đoàn
và pháo
phối hợp kết hợp với các đơn bạn
khác cũng là pháo
thì cái đài đấy sẽ thường đặt
trên điểm cao nhất
6.73
đây này, cao nhất
kia 1.250 ở bên kia
1.250 bên cái tàu
nếu như mà mình mặc định
để các cái đài ở trên điểm cao nhất như thế
thì Trung Quốc có cư thế nó bắn vào không ạ
có chứ, đâu có chứ
mình vận chuyển các cái thiết bị của đài
đấy lên là cũng toàn bằng tay hết
đều bằng tay
bây giờ này, chú lại
chú lại nói nhé
tại vì cái là
2 ước là đều tất cả là
do
của 1 tiểu đoàn hay 1 đại đội
là những lính, các lính mỗi người 1 nhiệm vụ
người B này, người B đó
đấy là nghiệp ngộ như thế
đấy, bây giờ chú giới thiệu cho cháu nhé
cháu ra kia
bây giờ gặp chú Khang
chú là ban chỉ huy trung đoàn
ngày xưa là bác vận chuyển các cái
cái thứ lên như thế nào
đây là bác này là ban Tham Miu
ngày trước mình là bên
ban Tham Miu
hoài như là phục vụ và bảo vệ thủ trưởng
đài chỉ huy chính của nó là
phía trước là 82
thì là đi từ đường Đằng Binh lên
sau đó thì là nhiệm vụ bọn mình
nó vất vả hơn anh em pháo thủ nhiều
tức là nó lại vừa là vừa bảo vệ
nó lại vừa bảo vệ sở chỉ huy
xong lại vừa bảo vệ kho tàng
và đảm bảo vấn đề về đạn dược
vì ở bên
pháo binh thì nó không có
đơn vị vận tải
cho nên là bọn mình lại phải thay đơn vị vận tải
khi mà đạn anh em bắn hết thì là
phải đưa vào đây nhiều hôm mà coi như
ngồi trên cái đầu xe
mà cầm vào cái đầu xe đấy
nó nóng mà coi như ngồi để xe nó bò
bò theo việc vì ánh sáng
mà có đèn phát là coi như là địch nó bắn
là chết cho nên ngồi nhiều khi
mải nhìn đường thì coi như là đi đến tận trên này
mới thấy
chết rồi này coi như là đi quá
quá thì phải lùi lại
lái xe lại phải bình tĩnh
nhưng mà khi mỗi lần bỏ đạn xuống được rồi
thì gần như là lái xe chạy
đầu cứ đâm lên nóc rồi
nó chạy pháo nó bắn đuổi
cái việc là
mình nó vất vả hơn anh em pháo thủ
anh em pháo thủ thì đạn nó dập liên tục
có thể bị sức ép rồi là các kiểu
trận địa pháo đưa vào có thể 1 tuần
nó đã tan thành rồi lại phải thay pháo mới
cái công việc
của anh em ở đấy thì là gần như cái ngày tháng
năm đấy thì là nó vất vả
và hy sinh mà sự hy sinh
thì là bọn mình là trực tiếp biết được cho nên là
hàng năm là cứ phải coi như là
tranh thủ thời gian lên đây để thắp thương cho những
linh hồn mà anh em coi như là
hy sinh. Mình chỉ là những người may mắn
là còn được đến ngày hôm nay. Có trường hợp
nào hy sinh trong cái vận chuyển mà chú nghĩ là
chú nhớ nhất không?
Ví dụ như cái đoàn vận tải
như ngày trước của mình thì là làm
đài chỉ huy thì mình nhìn thấy là từ chỗ
làng binh mà để lên 82 thì là anh em
là đi thẳng. Đi thẳng thì đạn lúc
nó rơi nó bắn thì không phải là nó nhìn thấy đội
hình đi mà nó phản các
trận địa pháo ở phía trước thì là đạn
nó rơi ra đằng sau. Rơi ra đằng sau thì nhìn thấy
anh em hy sinh cơ là cũng không biết làm
nào được. Vì anh em đang đi lên này đạn
nó rơi đúng thì bao nhiêu người nó cứ tung lên thôi
Đấy thì là cái đợt đấy thì
có những cái mình không thể nói hết
được vì nói hết ra thì nó
công việc của người lính là nó
bất bản như thế đấy, nó khổ như thế đấy
Để cho các thế hệ sau làm sao mà
mà biết ơn được và được sống trong cái
môi trường hòa bình của đất nước như này thì
hãy xây dựng đất nước, hãy đóng góp những gì
có thể cho đất nước được thì nên đóng góp
Chúng tôi tiếp tục di chuyển về làng pinh
nơi được ví như thủ đô
của lính Vị Xuyên. Làng pinh
nằm dưới chân dãy núi đá tai mèo
được che chắn khỏi hỏa lực từ những
cao điểm địch. Với việc đi qua
ngã Ba Cửa Tử quá nguy hiểm
nó trở thành điểm cuối cùng để xe cơ
giới có thể tiếp cận. Rồi từ đây
mỗi đêm quân ta mới gùi đổi
tiếp tế qua cao điểm 812
đến các chốt trên 468
685, 1100
300, 400
Các bác nghĩ là ngày xưa
ở đây địch từng bắn pháo
thì các bác bảo là cái trạm phẫu này
là cái nơi mà
lính được đưa về
Bác Hùng ơi
cái trạm phẫu này ngày xưa là
để thương minh nằm ở đây ạ
Gần trưa chúng tôi quay về thành phố Hòa Giang
Đường đi tràn ngập
những câu chuyện thời lĩnh
Hôm nay
chúng tôi sẽ chỉ ghé thăm
một điểm đến và cũng chính là
điểm đến đặc biệt nhất trong toàn bộ
chuyến hành trình này
Đó là Nghĩa Trang Liệt Sĩ Quốc gia Vị Xuyên
Đây là nơi
quy tập 2 cốt liệt sĩ đã hy sinh
trên mặt trận biên giới năm xưa
2 năm trước là có thấy
Đây là khách số từ ngàn năm
đến cái lúc này là dân chào
hương nhớ của dân tộc
Ngày như thế này
đông đúc như thế này
quá dân chào, quá cảm xúc
Thật sự là tôi cảm thấy rất là xúc động
Bọn tôi là những người
vào sinh ra tử ở đây
thì thực tế
đến những ngày
mà gần dỗ trận
là gần như là không ngủ
Thật sự thật thật
Nói chung là tưởng nhờ
những lúc đu an thầm ngủ
Em 150F356
Quê chú này
À
Quê bác là ở Phú Thọ đấy ạ
Ừ Thanh Sơn Phú Thọ
Vâng vâng
Bác là năm nào cũng lên đây thắp hương hả bác?
Ừ năm nào bác cũng lên đây thắp hương
Thế ngày trước bác công tác là công tác ở bên binh chủng nào ạ?
Ở bộ binh
Bác cũng đánh trận ngày 12 tháng 7 năm 84
À bác đánh trận ngày 12 tháng 7 đấy ạ
Ừ
Nói chung là hôm nay là lên lấy chốt thôi
À lên lấy chốt thôi ạ
Vâng vâng
Tức là cũng có nổ súng ạ
Vâng
Bác thiệt hại lắm
Bác thiệt hại
Địch tấn công quá pháo bên kia
Mình có 1 phần
3 diện tích thôi còn kia nó 3 phía
Đấy 4 phía này bên Trung Quốc
Nó ở điểm cao
Đấy
Và nó dã pháo sát
Pháo nó dọc
Là cứ
Cứ loạt nọ loạt kia
Đấy
Tụng lên tụng xuống
Nhiều anh quay
Lớn với đất
Nếu mà để mà nói ngã 3 thanh thủy
Trước năm
Trước năm tháng 7
Rất là khúc lửa
Tháng
Ngày 12 tháng 7 năm 84
Trận MB 84
Rất là khúc sinh
Nói chung là ngã 3 thanh thủy
Thì chủ yếu lý tài
Mình cũng đi vào đấy
Anh ấy mang
Như áo phẩm
Nên để cho mang lên chốt cho các khẩu
Nên là qua đấy cuối
Bộ động lý sinh
Ngay đêm chú sẽ tài hôm ấy là
Buổi tối hôm ấy là chết 2 sinh
Một là
Nguyễn Quang Tốn là người Thái Bình
Một là
Anh Tuyên
Ở Hương Yên
Đấy còn chú thì
Cũng có chú bị thương là
Có anh Khang hành cáo chú ra phẫu
Ở trong làng
Làng Cáy
Mấy hôm ấy chú lại vào
Phải vào trong
Đỡ thì khỏi
Chú lại vào đơn vị chú ngã 3 thanh thủy này
Lúc mà chú bị thương
Chú bị thương ở đâu?
Lúc là phần mềm thôi
Vậy thì
Năm nào chú cũng đi thăm lại
Chiến trường Vị Xuyên
12 tháng 7 chú đi
Còn 1 năm chú phải lên đây
6-7 lần
Chú đi với cả anh Nguyễn Vũ
2 anh em đi làm từ thiện
Nghĩa trang này là có hay bao giờ hả chú?
Nếu mà để nghĩa trang
Ngày xưa là nghĩa trang đạo đức
Trước nó là đồi thông
Bây giờ nhà nước quán đảng
Nhà nước quan tâm lên
Mới mới xây nghĩa trang
Nghĩa trang Vị Xuyên
Chứ chết là
Bộ đội mình chứ chết là
Chú đi
Những 5 tháng mà ở trên này
Nếu mà để
Bộ đội mình hư sinh quá nhiều
Chú không tưởng tượng đồi
Có những gì bạn tốn bạn mất
Là quay lại
Bây giờ bạn nó lên
Tôi không cần nó mất
Mất liệu người bay cả đâu
Nồng mê quay hết
Mang ra là 8h30
Đây chắc là kỷ niệm trường
Mặt trận
Đúng rồi
Nhưng mà thôi bây giờ
Cảm ơn đảng nhà nước
Để quan tâm đến
Bộ đội Xuân Minh
Vừa rồi là
Chiến dịch 500 ngày đêm
Thu gom tìm kiếm Hải quốc
Những nghệ sĩ
Trong nhà trời là mười mấy bộ
Có 3 bộ tập thể
Chú có hay tham gia
Trường trình tìm kiếm Hải quốc
Thỉnh thoảng lên thôi
Chú không
Chú thì có
Đánh những trận
Anh biết nhiều hơn
Anh ấy đánh
33, 34
Khi
Bên nào giữ bên ý rồi
Chú chỉ giữ thôi
Cố nó bắn sang thôi
Bây giờ bọn cháu cảm ơn chú nhé
Chiếc xe lạng lẽ
Rời vị xuyên
Đưa chúng tôi trở về những cung đường tuyệt đẹp
Của núi rừng Đông Bắc
Sau chuyến đi chúng tôi hiểu rằng
Cảnh bình yên ấy chưa bao giờ là điều tự nhiên mà có
Nó được đánh đổi bằng tuổi xuân
Bằng máu và cả cuộc đời
Của biết bao người lính
Có lẽ điều quý giá nhất mà chúng tôi mang về
Không chỉ là những thức phim hay những câu chuyện
Mà còn là thông điệp
Hòa bình luôn có một cái giá
Và ký ức về những người đã hy sinh
Để gìn giữ hòa bình ấy
Sẽ mãi cần được gìn giữ
Và tiếp nối
Chỉ nát mãi về anh
Người chiến sĩ
Tiến hô
Chỉ nát mãi về anh
Người chiến sĩ
Tiến hô
Mãi về anh
Người chiến sĩ
Tiến hô