THƯỞNG PHẠT-ĐẾ PHẠM

THƯỞNG PHẠT
Trời nuôi dưỡng vạn vật cũng như vua cai quản dân chúng. Trời lấy nóng lạnh làm đức, vua lấy nhân ái làm tâm. Nóng lạnh điều hòa thì thời tiết không gây dịch bệnh; gió mưa không điều độ thì trong năm có đói rét.
Nhân ái ban xuống dưới thì dân không tàn tệ; giáo lệnh mất chừng mực thì chính sự rối loạn. Ngăn chặn nguồn gốc gây hại là để dân không phạm pháp; mở mang lợi ích căn bản là để dân chăm lo nghề nghiệp của mình. Hình phạt rõ ràng để thể hiện uy nghiêm, ban thưởng minh bạch là để giáo hóa; lập được uy nghiêm thì kẻ ác biết sợ, thực thi giáo hóa thì người thiện được khuyến khích. Kẻ thuận theo mình nhưng gây trở ngại cho đạo trị quốc thì không thêm bổng lộc; người làm trái ý mình mà có lợi cho đất nước thì không thi hành hình phạt. Thế nên người được thưởng không phải mang ơn vua, vì đó là do công lao của họ mà có; kẻ bị phạt không oán hận cấp trên, vì đó là tội lỗi họ đáng phải chịu. Vậy nên “Kinh Thư” nói: Không thiên vị, không bè đảng,Vương đạo rộng lớn bao la. Đây chính là quyền bính của thưởng phạt vậy.