ĐẠO CỦA NƯỚC TRONG ĐẠO ĐỨC KINH CỦA LÃO TỬ | THUẬT CỔ NHÂN

Vạn vật trên đời, thứ giống với đạo trong con mắt của Lão Tử nhất không nghi ngờ gì đó chính là nước. Trong mắt Lão Tử, nước là thứ gần nhất với đạo. Ở chương thứ tám của Đạo Đức Kinh có câu, Thượng thiện nhược thủy, người có đức cao thì giống như nước. Nước có khả năng giúp ích cho vạn vật mà không tranh giành, ở nơi mà mọi người ghét bỏ, vì vậy nó cư ngụ tại chỗ thấp. Khi Lão Tử lần đầu tiên đề cập đến nước, ông đã sử dụng hai chữ, Thượng thiện để mô tả, không chút che giấu sự tán dương đối với nước. Đạo Đức Kinh có hơn năm nghìn chữ. Hiểu được đạo của nước sẽ giúp ta dễ dàng hơn trong việc hiểu đạo mà Lão Tử nói đến. Vậy rốt cuộc, nước có đức hạnh gì mà khiến một người đại trí tuệ như Lão Tử lại yêu thích đến vậy? Thuật cổ nhân mến chào quý vị và các bạn. Mỗi ngày lắng nghe một cuốn sách giá trị sẽ giúp bạn có một đời sống minh chiếc, thúc đẩy tư duy của bạn lên một tầm cao mới. Hôm nay, chúng ta tiếp tục giải má Đạo Đức Kinh của Lão Tử. Trong kỳ này, chúng ta cùng xem triết lý của Lão Tử về nước, Thượng thiện nhược thủy. Nhắc đến Lão Tử, người ta nghĩ ngay đến chữ Đạo. Câu đạo khả đạo, phi thường đạo, đạo có thể gọi thì không phải là đạo thường, đã làm cho đạo trở nên bí ẩn và trở thành biểu tượng của triết học Lão Tử. Người nói theo đất, đất nói theo trời, trời nói theo đạo, và đạo nói theo tự nhiên. Trong lòng Lão Tử, đạo không nghi ngờ gì là tự nhiên và vô vi. Hiểu được điều này, chúng ta sẽ hiểu tại sao Lão Tử lại yêu thích nước đến vậy. Tất cả bắt nguồn từ Đạo Pháp Tự nhiên. Lão Tử đã xây dựng trong Đạo Đức Kinh một hệ thống 2 cộng 1. Người xưa chú trọng đến sự hòa hợp giữa trời và người. Trong đó, số 2 đại diện cho vạn vật trên trời và đất, còn số 1 đại diện cho quy luật và nguồn gốc, tức là đạo. Để giúp chúng ta dễ hiểu hơn về đạo, Lão Tử đã dùng nước làm ẩn dụ. Ông nói rằng, nước là thứ gần với đạo nhất. Nước giúp ít cho vạn vật nhưng không tranh giành. Nước tuy mềm mại nhưng có thể trở nên cứng rắn, sức mạnh của nước. Mềm nhưng có thể cứng. Trong mắt Lão Tử, nước vô vi nhưng không có gì là không làm được. Nước vô hình nhưng có thể tạo hình. Nó thực hiện những việc không làm mà làm, giảng dạy mà không cần nói. Đây có lẽ là điều hoàn hảo nhất. Trọng mềm nhẹ cứng là một trong những đặc điểm chính của triết lý Lão Tử. Và sự mềm mại chính là đặc trưng nổi bật nhất của nước. Trong triết lý của Lão Tử, đạo của nước thể hiện phẩm chất của sự mềm mại. Mềm là một đặc điểm quan trọng trong triết lý sống của Lão Tử. Và nước cực kỳ mềm mại. Từ đó thể hiện tư tưởng trọng sự mềm mại của Lão Tử. Đạo đức Kinh chương 78 nói rằng, Thiên hạ không có gì mềm yếu hơn nước, nhưng để công phá sự cứng mạnh thì không gì thắng nổi nước. Mặc dù nước rất mềm yếu, nhưng khi đối mặt với những thứ cứng mạnh, không có gì có thể vượt qua nó. Mọi người đều biết rằng sự mềm yếu có thể thắng sự cứng mạnh, nhưng ít ai có thể thực sự làm được. Sự mềm mại của nước không phải là yếu đuối, mà là sức mạnh kiên cường và bền bỉ. Mềm là quy luật của nước, đồng thời cũng là biểu tượng của sức mạnh. Trong mắt Lão Tử, mềm không phải là nhu nhược và yếu đuối, mà là sự kiên nhẫn, linh hoạt và khéo léo. Đạo đức Kinh chương 76 nói rằng, Người sống thì mềm yếu, người chết thì cứng rắn, cỏ cây sống thì mềm mỏng, khi chết thì khô cứng. Do đó, kẻ cứng mạnh là đồ chết, kẻ mềm yếu là thuộc về sự sống. Khi người ta còn sống, cơ thể họ mềm mại, nhưng khi chết, cơ thể trở nên cứng rắn. Cây cỏ khi sinh trưởng thì mềm mại, nhưng khi chết thì khô cứng. Vì vậy, những sinh vật mất đi sự sống trở nên cứng rắn, còn những vật có sức sống lại mềm mại. Sự mềm mại của nước không phải là yếu đuối, mà ẩn chứa trong đó sức mạnh kiên cường và bền bỉ vô song. Sự mềm mại trong tính cách của con người thể hiện ở khả năng linh hoạt và thích nghi. Chỉ có những người linh hoạt mới có thể tiến lùi tùy thời, dễ dàng ứng phó với mọi tình huống. Chính sự mềm dẻo này là biểu hiện của sức mạnh thực sự trong nhân cách. Tính mềm yếu, nhưng lại chứa đựng sức mạnh vô tận, giống như cây cung được căng. Cung càng dẻo, mũi tên bắn ra càng xa. Vì vậy, sự yếu mềm của nước không phải là yếu đuối, mà là sự dẻo dai, kiên cường, ẩn chứa sức sống và khả năng sáng tạo vô tận. Sử dụng sức mạnh bạo lực sẽ dẫn đến sự hủy diệt. Nước không phải yếu đuối vô lực, mà là có sức mạnh kiên cường, bền bỉ. Sự mềm dẻo của nước biểu hiện trong nhân tính là một loại sự linh hoạt. Chỉ những người có khả năng linh hoạt mới có thể dễ dàng thích ứng và thể hiện sức mạnh thực sự trong tính cách. Đạo của nước là lợi thà. Lão Tử nói rằng, nước lợi vạn vật mà không tranh. Vạn vật trên thế gian nếu thiếu nước sẽ không thể sinh trưởng. Nước ở trên trời thì hóa thành mưa tuyết, rơi xuống đất thì nuôi dưỡng vạn vật. Tất cả đều thể hiện tinh thần lợi thà của nước. Chính vì nước giúp ích cho vạn vật mà không tranh giành, nên nước là cội nguồn của vạn vật và là nguồn sống. Đạo đức Kinh chương 81 nói rằng, Thánh nhân không tích lũy, càng giúp đỡ người khác, bản thân lại càng đủ đầy. Càng cho người khác, bản thân lại càng giàu có. Người có chí huệ không tích lũy của cải, họ tận lực giúp đỡ người khác, bản thân lại càng giàu có. Trời giúp ích cho vạn vật mà không hại vật nào. Và người có đạo giúp đỡ người khác mà không tranh giành. Trong thế gian, mọi người đều nghĩ đến cách tích lũy của cải. Nhưng Lão Tử lại dạy chúng ta một cách làm giàu khác. Người thực sự có chí tuệ không nằm ở việc tích lũy bao nhiêu của cải. Bởi vì của cải, tích lũy luôn có giới hạn. Lợi tha chính là cung cấp giá trị cho người khác. Và nhờ đó mà bản thân càng trở nên giàu có hơn. Inamori Kazuo, được mệnh danh là Thánh nhân của Quản lý, cả đời thiệu hiện triết lý lợi tha. Nói đơn giản, trong cuộc đời, ông đã làm ba việc lớn. Lập công ty Kyocera khi 27 tuổi, và biến nó thành một trong 500 công ty lớn nhất thế giới. Lập KDDI khi 52 tuổi, và cũng biến nó thành một trong 500 công ty lớn nhất thế giới. Ở tuổi 78, theo lời mời của Thủ tướng Nhật Bản, ông trở lại Thương trưởng. Và chỉ trong một năm, ông đã giúp hãng hàng không Japan Airlines thoát khỏi tình trạng phá sản, và đưa công ty này trở thành hãng hàng không có lợi nhuận cao nhất thế giới, cũng nằm trong danh sách 500 công ty lớn nhất thế giới. Inamori Kazuo nói rằng, khi ông mới bắt đầu sáng lập Kyocera, động cơ của ông cũng là vị kỷ, chỉ muốn phát triển kỹ thuật cá nhân của mình. Nhưng vào năm thứ ba, một sự kiện xảy ra đã thay đổi suy nghĩ của ông. Khi đó, một nhóm nhân viên trẻ của công ty đã yêu cầu tăng lương, nếu không thì họ sẽ đồng loạt từ chức. Lúc này, ông bắt đầu suy nghĩ về một câu hỏi. Ý nghĩa của việc tồn tại của công ty là gì? Liệu có phải chỉ để phát huy kỹ thuật cá nhân của mình, hay là để đảm bảo cuộc sống của nhân viên? Hai động cơ này, một là vì lợi ích cá nhân, một là vì lợi ích cho người khác, thì động cơ nào sẽ giúp công ty đi xa hơn? Inamori Kazuo nói rằng, sau sự việc này, ông đã có sự thay đổi lớn trong tư duy kinh doanh, hình thành triết lý về sự giàu có, lợi tha. Ông nói, nếu muốn làm việc lớn, thì động cơ làm việc nên là vì người khác, chứ không phải vì chính mình. Khi thành lập công ty viễn thông KDDI, ông đã làm việc để mọi người có thể sử dụng điện thoại dễ dàng hơn. Khi tái cơ cấu Japan Airlines, ông cũng nhằm khôi phục niềm tin của người dân. Động cơ của những việc làm này đều là vì người khác. Tuy nhiên, Inamori Kazuo cũng nhắc nhở rằng, làm việc phải có tâm lợi tha, nhưng không nên ngay lập tức nâng nó lên mức hy sinh bản thân vì người khác. Đừng để việc lợi tha không liên quan gì đến sở thích của chúng ta. Nếu không, chúng ta sẽ không còn đam mê trong công việc. Hơn nữa, lợi tha là một việc rất đơn giản. Chỉ cần bắt đầu từ những điều xung quanh, làm những việc trong khả năng là đủ. Trong xã hội hiện đại, chúng ta luôn nghe đến từ cạnh tranh, nhưng lại không biết rằng, quy luật của thiên đạo hoàn toàn ngược lại. Một người không tranh giành, khiêm nhường và tạo giá trị cho người khác, ngược lại sẽ nhận được nhiều hơn. Nếu chỉ trăm trăm tự lo cho mình, tranh giành không ngừng, có thể cuối cùng chẳng nhận được gì. Thực tế là khi bạn cho đi, bạn cũng đang nhận lại. Lợi tha chính là hình thức cao nhất của lợi kỳ. Khi bạn kiên trì cho đi, chắc chắn bạn sẽ thu được rất nhiều. Như câu nói, giúp người thì người sẽ giúp lại. Một người cống hiến mà không mong đợi sự đền đáp, một người không mất mà không mong được, một người kiên trì làm việc thiện, thì phước lành sẽ ngày càng nhiều. Đó chính là nguyên lý vô vi nhi vô bất vì, không làm mà không gì không làm được. Trong chương thứ tám của Đạo Đức Kinh, Lão Tử đã mô tả một cách chi tiết về thượng thiện nhược thủy, liệt kê bảy phẩm chất tốt đẹp và cảnh giới của đời người mà nước đại diện. Cư thiện địa, ở chỗ tốt. Tâm thiện uyên, tâm như vực sâu. Giữ thiện nhân, sống hòa hợp với người. Ngôn thiện tín, nói lời đáng tin. Chính thiện trí, cai trị tốt. Sự thiện năng, làm việc hiệu quả. Động thiện thời, hành động đúng lúc. Lão Tử đã từ từ giới thiệu về những phẩm chất của nước và đưa ra hàng loạt triết lý sống và cảnh giới trong đời. Điều này không nghi ngờ gì nữa, đã mang lại những giá trị nhận thức và gợi mở quan trọng trong việc đối nhân sự thế của chúng ta. Bây giờ, chúng ta hãy nói về 7 tầng cảnh giới của nước. Số 1 Cư thiện địa, ở nơi tốt. Nước ở đâu? Nó ở nơi thấp nhất. Đối với vị trí, nước không có bất kỳ yêu cầu gì. Ai cũng muốn vươn lên, nhưng nước lại sẵn lòng ở vị trí thấp. Liệu ở vị trí cao có hạnh phúc không? Trong một bài từ của Tô Thức có viết, có lẽ cung điện ngọc ngà kia quá cao, lạnh, không thể chịu nổi. Tục ngữ cũng có câu, nhạc cao siêu thì ít người hiểu. Một người càng kêu ngạo, ở vị trí cao, thì càng dễ tạo ra kẻ thù và càng dễ đặt mình vào tình thế nguy hiểm. Nhưng nếu một người có thể cúi mình mà không kêu căng, càng khiêm nhường, thì người khác càng muốn giao lưu với họ. Càng dễ được người khác ủng hộ và giúp đỡ, dễ dàng hòa hợp với trời đất và những người xung quanh. Lịch sử là một tấm gương, là một công thần khai quốc của Triều Minh. Đường Hòa cũng là bạn thủi nhỏ của Hoàng đế Chu Nguyên Trương. Các tướng quân khác thường gọi Chu Nguyên Trương là Trọng Bát, tên thời niên thiếu của ông, và hay lấy những chuyện thời nhỏ ra để đùa dỡn. Nhưng chỉ có Đường Hòa giữ được sự tỉnh táo, luôn gọi Chu Nguyên Trương bằng những danh xưng tôn trọng. Năm Hồng Vũ III, Chu Nguyên Trương phong tước cho các công thần, nhưng Đường Hòa không được phong vương mà chỉ được phong hầu. Đường Hòa không những không có bất kỳ oán giận nào, mà còn rất vui vẻ chấp nhận. Trong số các hầu tước cùng thời với Đường Hòa, có đến 27 người, trong đó nhiều người tự mãn vì lập công lớn, tỏ ra kiêu ngạo và không biết khiêm tốn. Rõ ràng, Chu Nguyên Trương rất hài lòng với thái độ không tranh danh của Đường Hòa. Năm Hồng Vũ thứ 11, Chu Nguyên Trương lại giao cho Đường Hòa một nhiệm vụ mới. Đến năm Hồng Vũ thứ 21, khi Chu Nguyên Trương đã giả, quyền chỉ huy binh lính của các công thần vẫn là điều khiến ông lo lắng. Đường Hòa nhận ra tâm tư của Hoàng đế, liền thuận theo ý chỉ, lấy lý do tuổi cao sức yếu, không còn đủ khả năng chỉ huy quân đội, nên chủ động giao lại quyền lực và xin về quê an dưỡng tuổi già. Chu Nguyên Trương vì thế, mà vô cùng hài lòng, thu hồi quyền lực từ Đường Hòa và còn cấp kinh phí xây dựng nơi an cư cho ông ở quê nhà Phụng Dương. Trong thời kỳ đầy dãy máu tanh đó, Đường Hòa có thể sống sót trước lưỡi dao sát thần của Chu Nguyên Trương. Quả thật là một kỳ tích. Nguyên nhân chính là nhờ Đường Hòa biết khiêm tốn, không tranh công, giữ vững sự khiêm nhượng. Láo tử trong Đạo Đức Kinh Trương 10 có nói, sinh chi, dưỡng chi, sinh ra và nuôi dưỡng. Sinh mà không chiếm hữu, làm mà không chiếm giữ, trường dưỡng mà không cai trị, đây chính là đức hạnh sâu xa nhất. Giúp vạn vật sinh trường và phát triển, nuôi dưỡng chúng mà không chiếm làm của riêng, làm chủ vạn vật, nhưng không cai trị chúng, đó là đức hạnh thâm sâu. Tính thiện của việc ở đất thấp không chỉ liên quan đến thế giới bên ngoài, mà còn cả thế giới nội tâm. Khi môi trường bên ngoài không thể thay đổi, chúng ta cần điều chỉnh trạng thái bên trong của mình. Điều này gọi là truyền đổi tâm trí, dùng tâm để thay đổi hoàn cảnh. Chỉ có chính mình mới quyết định được nơi đặt trái tim. Khi trái tim ở nơi tốt lành, bất kể ta đến đâu, nơi đó cũng sẽ trở thành nơi tốt lành. Đúng như cổ nhân nói, người phúc ở đất phúc, đất phúc có người phúc. Số 2 Tâm thiện uyên, tâm như vực sâu. Nước tuy ở vị trí thấp, nhưng không hề than phiền hay tranh giảnh, mà lòng dạ của nó rộng lớn như vực thầm, không ai có thể đo lường được độ rộng và sâu của nó. Chính nhờ nước chảy xuống mà nó có thể tạo thành biển lớn. Trên trái đất, diện tích biển chiếm tới 71% tổng diện tích. Đây là kết quả của việc nước luôn đổ xuống và tích tụ lại. Nước biển có thể nhận tất cả các dòng sông lớn, sông nhỏ, thậm chí là những con suối bẩn thiểu. Nếu biển khơi kén tròn, không muốn nhận những dòng nước nhỏ bé hay dơ bẩn, thì làm sao nó có thể trở thành biển lớn? Chúng ta thường nói về tầm vóc. Một người có tầm vóc mới, có thể làm nên những việc lớn lào. Vậy tầm vóc là gì? Đó là tầm nhìn rộng lớn và lòng dạ bao dung. Khi có tầm nhìn xa và lòng dạ rộng mở, ta mới có thể gọi là người có tầm vóc. Lòng dạ như vực thầm, chúng ta cần học từ tính cách của nước. Để trái tim trở nên rộng lớn, không bận tâm đến vinh nhục. Lão Tử trong Đạo Đức Kinh chương 26 nói Trọng là gốc của khinh, tĩnh là chủ của động. Nếu khinh xuất thì mất gốc, nếu nóng nảy thì mất chủ. Lão Tử dạy chúng ta về sức mạnh của sự tĩnh lặng. Như câu nói, nước tĩnh chảy sâu, sự tĩnh lặng trong tâm hồn là cơ sở để ta nhìn nhận và suy ngẫm vấn đề. Tĩnh lặng sinh định tĩnh, mà định tĩnh sinh trí tuệ. Tâm tĩnh có thể giữ được những điều bí mật. Nếu một người không giữ được bí mật hay tiết lộ tất cả, thì sẽ khó mà thành công. Số ba, giữ thiện nhân, sống hòa hợp với người. Nước ban ơn cho vạn vật mà không tính toán, không đòi hỏi báo đáp. Dù là con người, động vật hay thực vật, nước đều cung cấp dưỡng chất cho chúng. Trên đất liền, nước dùng để tưới tiêu. Trên sông hồ, nước giúp thuyền bè đi lại. Lão Tử cho rằng con người cũng nên đối xử với nhau như vậy. Không phân biệt dân tộc, màu da, người lạ hay bạn bè. Khi có thể giúp đỡ, chúng ta hãy giang tay hỗ trợ. Có câu nói, mức độ văn minh của một xã hội được đo lường bằng cách nó đối xử với người yếu thế. Trong xã hội này, có những người nghèo khó, có những người khuyết tật. Chúng ta cần đối xử bình đẳng với tất cả. Lòng tốt cần xuất phát từ tâm hồn nhân nghĩa. Giúp đỡ người khác phải có đức nhân nghĩa. Không thể vì giúp đỡ người khác mà nghĩ rằng mình đang cứu vớt họ hay coi mình là vị cứu tinh. Nếu giúp người mà đòi hỏi đền đáp, thì đó là sự trao đổi, không phải là lòng tốt. Khi trao tặng, không mong đợi sự đáp trả hay lòng biết ơn. Đó mới là sự nhân nghĩa của nước. Từ đó, ta thấy rõ triết lý bình đẳng trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử. Trong mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, Lão Tử cho rằng vạn vật đều xuất phát từ đảo. Vì vậy, vạn vật bình đẳng. Trong chương 25, Lão Tử viết, Đạo lớn, trời lớn, đất lớn, con người cũng lớn. Trong vũ trụ, có bốn thứ lớn và con người là một trong số đó. Con người cũng như vạn vật khác cùng tồn tại bình đẳng dưới trời đất. Không chỉ là con người với nhau, mà giữa con người và tự nhiên cũng cần bình đẳng. Con người là một phần của tự nhiên, không thể tách rời tự nhiên mà tồn tại. Là một phần của tự nhiên, chúng ta phải học cách tuân thủ các quy luật của tự nhiên. Pháp Thiên, Pháp Địa, Pháp Đạo, tuân theo quy luật của trời, của đất và của đảo. Ngày nay, khoa học đã có những bước phát triển vượt bậc, nhưng tự nhiên vẫn luôn là người thầy mà con người không thể tách rời. Chỉ khi tôn trọng quy luật tự nhiên, cuộc sống và sản xuất của con người mới được đảm bảo. Nếu đi ngược lại quy luật tự nhiên, gây tổn hại quá mức đến thiên nhiên, cuối cùng người bị tổn thương vẫn là chính con người. Số bốn, Ngôn Thiện Tín, Nói lời đáng tin. Nước giữ vững lời hứa của mình luôn tuân theo quy luật của tự nhiên. Những ai đã từng nhìn thấy các đại dương hay con sông lớn đều biết rằng thủy triều luôn lên xuống đúng giờ, rất chính xác. Sự đáng tin cậy của nước không chỉ thể hiện trong quy luật hoạt động của nó, mà còn trong bản chất của nó. Bài thơ Giang Nam Khúc của Lý Ích có câu, Sớm biết triều có tín, gà cho người chơi triều. Đây là lời thơ của người phụ nữ cảm thấy thất vọng trước sự thiếu tín nhiệm của người đàn ông, đồng thời cũng là sự khẳng định sự đáng tin của nước. Trong thời cổ đại, khi chưa có gương, làm sao con người biết được dung mạo của mình? Họ soi bóng xuống nước là biết ngay. Nước phản chiếu mọi vật như một chiếc gương chân thực. Người đẹp nhìn xuống nước sẽ thấy được vẻ đẹp của mình. Người xấu cũng nhìn thấy hình dáng xấu của mình. Không chút dối trá. Con người học từ nước một bài học quan trọng, giữ lời hứa và đáng tin kể. Lão Tử trong Đạo Đức Kinh chương 36 nói, hứa hẹn dễ dái thì hiếm khi giữ lời, đánh giá mọi việc quá dễ dàng thì sẽ gặp nhiều khó khăn. Người không suy nghĩ kỹ lưỡng, dễ dàng đưa ra hứa hẹn, thường không giữ lời vì họ đánh giá công việc quá dễ dàng. Kết quả là khi thực sự hành động, họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn không lường trước được. Khi không thể hoàn thành, họ dễ mất đi lòng tin từ người khác. Số 5. Chính thiện trí, cai trị tốt. Nước có thể biến đổi không ngừng. Khi đổ vào bát thì có hình dạng của bát. Khi chảy vào sông, nó mang hình dạng của dòng sông. Điều quan trọng nhất là nước luôn giữ được sự công bằng. Nó nuôi dưỡng mọi sinh vật và luôn giữ cho mặt phẳng của nó ổn định, dù ở trong bát, hồ hay sông. Lão Tử đã đưa ra lời khuyên cho những người quản lý đất nước, hãy học cách từ nước. Trong Đạo đức Kinh chương 17, Lão Tử nói, người lãnh đạo tốt nhất là người mà dân không biết đến sự tồn tại của họ. Người lãnh đạo tiếp theo là người dân yêu mến và ca ngợi, sau đó là người dân sợ hái, và cuối cùng là người dân khinh bì. Chiết lý quản lý đất nước của Lão Tử có giá trị thực tiễn lớn, ngay cả trong thời hiện đại, cũng không lỗi thời. Ông dạy chúng ta điều gì là tốt nhất cho một nhà lãnh đạo quốc gia. Hãy xem một câu chuyện nhỏ để hiểu rõ chiết lý này. Tại nước Tể, lũ lụt làm gãy cầu. Một ông Lão bị mắc kẹt bên bờ sông, và lúc này Tể tướng Yến Tử cũng cần qua sông. Ông đã dùng thuyền của mình để đưa ông Lão qua bờ bên kia. Sau khi qua sông, ông Lão cảm kích và ca ngợi đức độ của Yến Tử. Đây chính là biểu hiện của người quản lý mà Lão Tử nói đến. Người dân yêu mến và ca ngợi. Tuy nhiên, một người lãnh đạo tốt hơn sẽ làm gì? Họ sẽ phát hiện cầu bị gãy và nhanh chóng tổ chức sửa chữa, mà không cần để ai biết. Người dân có thể không biết ai đã sửa cây cầu, hoặc thậm chí không biết cầu đã từng bị hỏng. Nước có khả năng vô tận nhờ luôn ở vị trí thấp. Sự phát triển của mọi vật phụ thuộc vào nước, tàu thuyền đi lại cũng cần nước, và nước có thể làm sạch vết bẩn. Nước không cần cố ý để đạt được điều gì, nhưng chính vì không cố ý mà nước lại có thể làm được mọi thứ. Đây là một phẩm chất của vô vi mà vô bất vi, không làm gì mà không gì không làm được. Con người phải rèn luyện trong thiên nhiên, và đồng thời thích ứng với nó, làm mọi việc theo hoàn cảnh. Con người cần phải giống như nước, không ngừng mở rộng tầm nhìn, không ngừng học hỏi và nâng cao kỹ năng của bản thân. Một người nếu có nhiều tài năng và kiến thức sẽ có cơ hội phát triển trên nhiều lĩnh vực rộng lớn hơn. Nước chảy đá mòn, nước suối thì vui tươi, nước hồ thì tĩnh lặng, nước sông thì cuộn trào, nước thác thì mạnh mẽ, và biển cả thì bao la rộng lớn. Mỗi loại nước có vai trò và khả năng khác nhau, nhưng chúng đều góp phần làm phong phú thế giới này. Học hỏi từ nước, ta có thể phát triển tính kiên trì từ những giọt nước, sự vui vẻ từ dòng suối, trí tuệ từ hồ nước, và sức mạnh từ thác nước. Thác nước chính là hiện thân của sự bền bỉ. Khi nước không còn đường đi, nó mới tạo ra thác. Con người khi gặp khó khăn nhất lại dễ dàng bùng nổ sức mạnh. Học từ nước sâu trong đầm để ghen luyện sự mềm mại và bao dung, để trở nên sâu lắng và khó đoán, biết dung hòa giữa cứng và mềm, động và tĩnh. Một người đạt được trạng thái này sẽ trở nên hài hòa trong cuộc sống. Còn điều gì mà không thể làm được? Số 7 Động thiện thời, hành động đúng lúc. Hành động khéo léo, đúng thời điểm. Nghĩa là khi làm bất cứ việc gì cũng cần chọn thời cơ phù hợp. Dòng chảy và sự biến đổi của nước luôn biết cách thích ứng theo hoàn cảnh, không cố gắng lao vào ngõ cụt mà không quay đầu lại. Đầu tiên, hãy nói về dòng chảy của nước. Trên thế giới này, không có con sông nào chảy thẳng tắp đến biển. Trong hành trình của mình, nước lúc thì cuồn cuồn, lúc thì chảy chậm, lúc thì lao thẳng, lúc lại ngoằng ngoèo uốn lượn, tùy theo thế đất mà tiến. Khi gặp chứng ngại, nếu có thể vượt qua, thì nó vượt qua. Nếu không thể, nước sẽ ngay lập tức điều chỉnh và thay đổi hướng đi. Tuy nhiên, mục tiêu cuối cùng vẫn không thay đổi. Chúng ta hãy xem xét hình thái của nước. Hình thái của nước biết nắm bắt thời cơ, biến đổi theo hoàn cảnh. Lúc là mây mưa, lúc là sương mù, lúc là giận dữ, lúc là sương giá, tuyết hay băng. Tất cả đều xuất hiện đúng thời điểm và biến đổi theo thời tiết. Mùa xuân làm ấm ướt hoa cỏ, mùa hạ tưới mát vạn vật, thu gom mây mù, đông dải tuyết trắng. Bốn mùa xoay vòng, cảnh vật muôn hình vạn trạng, không ngừng thay đổi. Từ nước học cách đối nhân sự thế, chúng ta cũng phải biết linh hoạt ứng biến và nắm bắt thời cơ khi đối nhân sự thế. Hãy học hỏi phẩm chất này của nước. Khi làm bất kỳ việc gì, hãy điều chỉnh theo mùa, hoàn cảnh khác nhau mà biến hóa linh hoạt, tuân theo quy luật của tự nhiên. Trong Đạo đức Kinh chương 63, Lão Tử nói, Khó ở chỗ dễ, lớn ở chỗ nhỏ. Việc khó trên thế giới đều khởi nguồn từ việc dễ. Việc lớn trên thế giới đều khởi đầu từ những điều nhỏ nhặt. Để làm được việc khó, chúng ta phải bắt đầu từ những việc dễ dàng. Để làm được việc lớn, chúng ta phải bắt đầu từ những điều nhỏ bé. Thời gian của chúng ta cũng như dòng nước trôi đi. Một khi đã qua, thì không bao giờ trở lại. Ngày tháng cứ thế trôi qua. Vì vậy, chúng ta cần biết nắm bắt thời cơ làm những việc cần làm vào đúng lúc. Khi cần hành động, thì hãy hành động. Khi cần ngừng lại, thì ngừng lại. Đây chính là bài học mà dòng nước mang đến cho chúng ta. Nước không tranh đấu, không lo âu. Trong Đạo đức Kinh chương 8, Lão Tử nói, Một người khi đã đạt đến trạng thái không tranh giành, lòng họ sẽ không còn lo lắng, tâm hồn sẽ không còn oán hận. Cuối cùng, tôi xin gửi đến bạn toàn bộ chương 8 của Đạo đức Kinh. Trong mắt Lão Tử, nước gần với đạo hơn bất cứ gì. Nước có hai đức lớn, nuôi dưỡng vạn vật mà không tranh giành, và ở nơi mà người khác không muốn ở. Khi thực hiện những đức tính này, sẽ có bảy đức khác xuất hiện. Những đức tính này đều xuất phát từ hai đức lớn đó, thuận theo tự nhiên và theo đạo của con người. Thượng thiện như nước. Nước mềm mải, yếu đuối, nhưng không tranh giành, nuôi dưỡng vạn vật mà không chấp trước, không trách móc. Nước đi theo thiên đảo, thuận theo tự nhiên, giữ vị trí thấp nhưng không kiêu căng, kiên định mà tiến về phía trước. Cảm ơn bạn đã theo dõi nội dung hôm nay. Phần tóm lược và giải nghĩa sách Đạo đức Kinh kỳ này đến đây là hết. Nếu bạn có ý kiến cá nhân về Đạo đức Kinh, hãy để lại bình luận và chia sẻ. Nếu bạn cảm thấy nội dung của tôi có giá trị, đừng quên chia sẻ với bạn bè và người thân. Xin mến chào và hẹn gặp lại!