VÌ SAO TỔ YẾN CHỈ LÀ NƯỚC DÃI MÀ ĐẮT THẾ?| BLV Hải Thanh Plus

Món ăn này được ví như vàng trắng của ẩm thực châu Á, từng là đặc quyền của vua chúa Nhưng giờ đây đã trở thành món bổ dưỡng trên bàn ăn của nhiều gia đình Và là món giải khát của rất nhiều người, uống cứ như là uống nước ngọt Đó chính là tổ yến hay còn gọi là yến xào Đã bao giờ bạn tự hỏi tại sao chỉ là nước rãi của chim yến mà tổ yến lại đắt đỏ đến như vậy? Lịch sử của nó ra sao? Ngày xưa có thật là chỉ dành cho vua chúa hay không? Bây giờ người ta nuôi yến kiểu công nghiệp được chưa? Và liệu món này có được yêu thích ở phương Tây hay chỉ có những người phương Đông chúng ta mới mê mẩn? Tổ yến trên thị trường thì sao? Trước tiên, cho những bạn chưa biết, tổ yến là tổ của loài chim yến Và nó được làm từ nước rãi của chúng Nghe hơi kỳ quái, nhưng chính thứ nước bọt này Qua quá trình đông đặc tạo thành những tổ yến trắng ngà, mỏng manh Nhìn như một chiếc bát nhỏ xinh xắn bám ở trên vách đá hay trần nhà Loài chim yến, đặc biệt là giống yến hàng Sống chủ yếu ở Đông Nam Á, như Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Thái Lan và Philippines Ở Việt Nam thì nổi tiếng nhất là yến khánh hòa Điều khiến tổ yến quý không chỉ vì nó hiếm, mà còn vì giá trị dinh dưỡng của nó Theo nghiên cứu, tổ yến chứa tới 50-60% protein, 18 loại acid amine Và hơn 30 vi chất như canxi, sắc, maze Trong y học cổ truyền, người ta tin rằng tổ yến giúp tăng cường sức khỏe Cải thiện hệ hô hấp và làm đẹp da, tăng đề kháng Thậm chí hỗ trợ phục hồi cho những người ốm yếu Ở Việt Nam, tổ yến được xếp vào bát chân Bát chân ở đây có nghĩa là 8 món ăn cao lương mỹ vị Ngang hàng với những món như nem công, chả phượng, tay gấu hay tê giác Nhưng không chỉ dinh dưỡng, tổ yến còn quý vì quá trình thu hoạch cực kỳ gian nan Hàng trăm năm trước, tổ yến chỉ được tìm thấy trong các hang động Mà những hang động này lại treo leo ở các đảo ngoài khơi Những người thợ yến phải leo vách đá, dựng gian ráo bằng tre Đối mặt với sóng biển và nguy cơ rơi xuống vực Một tổ yến nhỏ xíu, nhưng công sức để lấy được nó có khi là cả mạng sống Chính vì thế tổ yến từ xưa đã mang danh là món ăn của giới thượng liều Tổ yến được ghi nhận trong lịch sử từ Trung Quốc Theo các tài liệu cổ, người Trung Hoa đã dùng tổ yến từ thời nhà Minh Lúc đó, tổ yến không chỉ là món ăn, mà còn là một dược phẩm quý Thường được dùng để bồi bổ cho Hoàng đế, Hoàng hậu Một câu chuyện thú vị là vào thời nhà Thanh Vua Cà Long được cho là cực kỳ mê món súp yến Ông ra lệnh cho các thương nhân ở Quảng Đông hãy nhập tổ yến từ Đông Nam Á Đặc biệt là từ Việt Nam và Indonesia Các món ăn từ yến xào được chế biến cầu kỳ Như là yến nhồi bồ câu, yến chưng cách thủy với nhân sâm hay là yến omelette Và nó chỉ xuất hiện trong những bữa tiệc lớn của triều đình được gọi là đại yến Ở Việt Nam, tổ yến cũng có lịch sử lâu đời Cắn liền với những vùng ven biển Nam Trung Bộ Như là Khánh Hòa, Phú Yên, Quảng Nam và Bình Định Theo các tài liệu lịch sử, từ thời các chúa Nguyễn ở Đàng Trong Tổ yến đã được xem là một sản vật quý Chỉ dùng để tiến vua hoặc là xuất sang Trung Quốc Đến thời nhà Nguyễn, việc khai thác tổ yến được tổ chức rất chặt chẽ Vua Cà Long đã ra lệnh thành lập các đội chuyên đi lấy tổ yến ở Quảng Nam Do người dân tộc Hồ ở vùng Hội An phụ trách Đến thời vua Minh Mạng, triều đình còn quy định rõ ràng về việc thu thuế tổ yến Ví dụ giữa triều của những vua đời sau như vua Đồng Khánh Mỗi năm Quảng Nam và Bình Định phải nộp khoảng 16.000 quan tiền từ việc khai thác yến Đến năm 1920, triều đình yêu cầu nộp 10kg tổ yến mỗi năm vào tháng 4 âm lịch Cả một nước mà khai thác được có 10kg mới thấy là nó gian nan và khó đến nhường nào Những con số này cho thấy tổ yến không chỉ là món ăn mà còn là nguồn thu quan trọng của triều đình Và đúng như các bạn nghĩ, tổ yến thời đó chủ yếu dành cho vua chúa và hoàng tộc Tổ yến cũng được dùng làm qua biếu cho các sứ thần hoặc bán sang các nước láng giềng Vì thế không chỉ ở Việt Nam mà ở Trung Quốc, Nhật Bản hay Triều Tiên Tổ yến luôn là biểu tượng của sự sa sỉ và quyền lực Bây giờ, hãy đến với thời hiện đại Nếu ngày xưa tổ yến chỉ có trong hang động và là đặc quyền của vua chúa Thì giờ đây, nhờ công nghệ và sự sáng tạo Con người đã đưa tổ yến từ thiên nhiên vào nhà yến nhân tạo Đó là nghề nối yến Nghề nối yến trong nhà bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam từ khoảng 20 năm trước Vào đầu những năm 2000 Trước đó, tổ yến chỉ được khai thác từ các đảo yến tự nhiên như ở Khánh Hòa hay Cô Đảm Nhưng mà việc thu hoạch này vừa nguy hiểm, vừa làm giảm số lượng chim yến Vì nhiều người lấy cả tổ khi mà chim còn đang ấp trứng Để giải quyết vấn đề này, người ta nghĩ ra cách, đó là xây dựng nhà yến Đây là những công trình nhân tạo mô phỏng môi trường sống của chim yến Nhà yến sẽ được xây dựng ở vùng biển Đây là những nơi có khí hậu ấm áp, có độ ẩm cao và nguồn thức ăn dồi dào Chim yến thì chủ yếu ăn côn trùng Các nhà yến được thiết kế với vách gỗ Với hệ thống phát âm thanh dẫn dụ và máy tạo độ ẩm Để tạo điều kiện lý tưởng cho chim yến làm tổ Nghe có vẻ đơn giản Chỉ việc dựng nhà là sẽ có chim đến làm tổ Nhưng nuôi yến không phải là việc xây nhà rồi ngồi chờ chim đến Không phải là chuyện há miệng chờ sung Đây là một nghề đòi hỏi vốn lớn, kiên nhẫn và kiên thức kỹ thuật Một nhà yến trung bình tốn khoảng 1-2 tỷ đồng để xây dựng Chưa kể chi phí bảo trì, thiết bị âm thanh và tạo môi trường Sau khi xây xong, lại mất 1-3 năm để dẫn dụ được đàn yến về làm tổ Nếu mà chọn sai vị trí, thiếu nguồn thức ăn hoặc môi trường không phù hợp Nhà yến sẽ ế, dẫn đến lỗ nặng Nhưng nếu thành công, lợi nhuận từ nhà yến sẽ rất hấp dẫn Hiện nay Việt Nam có khoảng 22.000 nhà yến Sản xuất khoảng 120 tấn tổ yến mỗi năm, trị giá gần 450 triệu đô Nhờ công nghệ hiện đại, người nuôi yến đã biến tổ yến từ một sản phẩm quý hiếm Trở thành một mặt hàng thương mại, xuất khẩu sang nhiều nước như Trung Quốc, Mỹ, Úc Và một số quốc gia có cộng đồng người châu Á phát triển Nhưng tổ yến có phải chỉ người châu Á mê mẩn hay người phương Tây cũng thích? Ở các nước Đông Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam Tổ yến là biểu tượng của sự sang trọng và chăm sóc sức khỏe Là thứ món hàng mà chỉ vua chúa ngày xưa mới được dùng Thị trường lớn nhất là Trung Quốc, nơi tổ yến được dùng trong các bữa tiệc cao cấp Làm quà biếu hoặc bồi bộ cho người già, phụ nữ mang thai và trẻ em Người châu Á yêu tổ yến không chỉ vì dinh dưỡng mà còn vì niềm tin văn hóa Trong đồng ý, tổ yến được xem là âm thực, giúp cân bằng cơ thể và tăng cần sinh lực Dù một số công dụng chưa được khoa học chứng minh đầy đủ Niềm tin này đã ăn sâu vào tâm thức của người dân Vì ngày xưa vua chúa dùng cái gì, bây giờ mình được dùng cái đấy là quá quý Còn ở phương Tây, tổ yến vẫn là một khái niệm rất mới mẻ Ở những nước như Mỹ, Úc hay Canada Tổ yến bắt đầu xuất hiện trong cộng đồng người châu Á, đặc biệt là các khu phố tàu Tuy nhiên những người dân bản địa biết đến rất ít hoặc là không quen với việc ăn nước dãi của con chim Dù vậy, tổ yến đang dần được quảng bá ở phương Tây như một siêu thực phẩm Những công ty tại Mỹ bắt đầu bán nước yến đóng chai hoặc là bột yến hòa tan Nhằm đến những người quan tâm đến sức khỏe và làm đẹp Tuy vậy, thị trường phương Tây vẫn rất nhỏ so với châu Á Châu Á là hơn 90% Còn phương Tây chiếm chưa đến 10% tổng sản lượng yến toàn cầu Hiện nay, tổ yến không còn là đặc quyền của vua chúa mà đã trở thành một món ăn quen thuộc với nhiều gia đình Nhưng nó vẫn giữ được vị thế là một trong những món ăn đắt nhất trên thế giới Giá tổ yến của Việt Nam giao động từ 1,5 đến 3 triệu đồng trên 100 gam yến thô Rồi từ 3 triệu rưỡi cho đến 6 triệu 100 gam yến tinh chế Các loại cao cấp như là hồng yến tức là màu hồng cam hay là huyết yến màu đỏ còn đắt hơn Có thể lên đến 10 cho đến 20 triệu đồng trên 1 gam Người ta đồn thổi rằng đó là do khi mà con chim yến nhỏ dãi ra thì có cả máu của nó ở trong đó Ngành yến sao toàn cầu hiện có giá trị hơn 5 tỷ đô với sản lượng khoảng 2.800 tấn mỗi năm Việt Nam là một trong những nước xuất khẩu lớn cùng với Ido và Malay Ngoài tổ yến thô, các sản phẩm chế biến như là nước yến, sữa yến hay mặt nạ yến Đang ngày càng phổ biến, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng Tuy nhiên người mua cũng cần cẩn thận vì thị trường có nhiều yến giả hoặc là yến kém chất lượng Ngày nay một sản phẩm đang nổi lên đó là nước yến công nghiệp Một sản phẩm phổ biến được nhiều người ưa chuộng bởi vì tiện lợi Bật nắp, bật lon là uống, dễ sử dụng và giá thành phải chăng so với tổ yến nguyên chất Tuy nhiên giá trị dinh dưỡng và chất lượng của nước yến công nghiệp thì cũng rất là hoài chấm Nước yến công nghiệp là sản phẩm được chế biến từ tổ yến Thường là yến tinh chế hoặc là yến vụn kết hợp với nhiều nguyên liệu khác Như là nước, đường phèn, nấm yến, mật ong hoặc là những chất bổ sung Nước yến công nghiệp cũng có mang lại một số lợi ích cho sức khỏe Nhưng giá trị dinh dưỡng của nó thường thấp hơn đáng kể so với tổ yến nguyên chất hoặc là yến chưng thủ công Do hạm lượng yến thấp và có thêm đường hoặc chất bảo cản Nước yến công nghiệp thường được xem là đồ uống giải khát bổ dưỡng hơn là một sản phẩm chăm sóc sức khỏe chuyên sâu Nhiều sản phẩm nước yến có giá siêu rẻ, có khi chỉ trên chục nghìn một lọ Thường là hàng giả, hàng nhái hoặc chứa rất ít yến, sử dụng gelatin, đường hóa học và những hương liệu tổng hợp Những sản phẩm này không chỉ thiếu dinh dưỡng mà còn có thể gây hại cho sức khỏe Nếu bạn muốn tối ưu sức khỏe, hãy ưu tiên nước yến chưng thủ công hoặc tổ yến nguyên chất dù giá cao hơn và nếu bạn có thể đáp ứng được Còn nếu chỉ cần một thức uống giải khát bổ dưỡng hoặc một quà tặng tiện lợi Nước yến công nghiệp là một lựa chọn hợp lý miễn là bạn chọn được sản phẩm uy tín Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này