Một giấc kê vàng, một đời người #chammotchut #podcastviet

Trong đời, có những giấc mơ ngắn đến mức chỉ bằng một giấc ngủ trưa. Nhưng khi tỉnh dậy, ta thấy mình như vừa sống qua cả một kiếp người. Có người mơ thấy công danh, có người mơ thấy tình yêu, và có người chỉ mơ được yên ổn. Nhưng rồi ai cũng tỉnh dậy, khi nổi kê còn chưa kịp chín, và nhận ra rằng vinh hoa hay thất bại, hóa ra đều chỉ là một làn khói mỏng. Chào bạn, tôi là Bình An. Cảm ơn bạn đã chọn dừng lại một chút giữa nhịp sống tắt bật để cùng tôi ngồi xuống và nghe một câu chuyện. Trong hồng lâu mộng của Tào Tuyết Cần, có một chi tiết khiến tôi nhớ mãi. Khi giả quý phi, người con gái được tiến cung quyền quý và sang trọng nhất gia tộc trở về thăm nhà. Cả giả phủ náo nước, cờ quạt rợp trời, và giữa không cảnh vừa huy hoàng vừa xúc động ấy, người ta dâng lên một vờ kịch rất mộng nam kha. Một vờ kịch về vinh hoa trong mộng, để diễn cho một người đang sống giữa vinh hoa cũng như mộng. Có lẽ Tào Tuyết Cần đã muốn nhắn đủ một điều. Mọi hào nhoáng rồi cũng là giấc mơ, và giấc mơ nào rồi cũng tan khi người ta mở mắt. Hôm này trong chậm một chút kể và ngẫm tôi muốn kể bạn ghê về giấc mơ ấy, giấc mộng hoàng lương hay còn gọi là giấc ghê vàng. Ngày xưa có một người tên Lư Sinh, một nho sĩ trẻ, tài cao trí lớn, nhưng khi đi thì lại vẫn trượt. Một hôm anh dừng chân trong quán trọ ven đường, mệt mỏi và chán trường. Trong quán có một ông đạo sĩ, tóc bạc, mắt sáng, hai người hàn huyên, Lư Sinh thở dài. Đại trượng phu mà chẳng lập được công danh, sống nghèo thế này há chẳng đáng buồn sao. Đạo sĩ cười, anh mong gì ở đời? Tôi muốn đỗ đạt, được trọng dụng, để lại tên trong sử sách. Đạo sĩ gật đầu, đưa cho anh chiếc gối rồi bảo, ngủ một giấc đi, khi nào nồi kê vàng kia chín, dậy ăn là vừa. Lư Sinh nằm xuống, đầu gối lên chiếc gối của ông đạo sĩ. Chủ quán vừa nhóm bếp, nồi kê bắt đầu rôi lục bục, và anh chìm vào giấc ngủ. Lư Sinh thấy mình lên kinh, rồi thi đỗ trạng nguyên, được nhà vua trọng dụng, gà công chúa cho, rồi làm quán lớn, một đời rực rỡ huy hoàng. Anh chinh chiến, sông pha, dẹp yên loạn quân, lập công lao lớn, được phong tể tướng. Dân chúng ca tụng, bạn bè ngưỡng mộ, nhà nhà nhắc đến tên anh. Nhưng rồi, mây gió xoay chiều, người đố kị, kẻ dèm pha, anh bị giáng chức, bị đi đầy, rồi được tha, rồi lại phục chức. Cả một đời thăng trầm, vinh nhục, được, mất, tất cả như trò chơi trong bàn tay xoay vần của định mệnh. Khi tóc đã bạc, con cháu đầy nhà, lưu sinh mỉm cười mãn nguyện, rồi nhắm mắt xuôi tay. Một luồng hơi nóng ập vào mặt, anh mở mắt, thấy mình vẫn nằm trong quán trọ, đạo sĩ vẫn ngồi bên, và nổi kê vàng trên bếp vẫn chưa kịp chín. Một đời vinh hoa, chỉ khoáng bằng một giấc ngủ trưa. Đạo sĩ mỉm cười nói, Cái huy hoàng nhất của đời người, cũng chỉ như thế mà thôi. Lưu sinh cúi đầu lại tạ, rồi rời đi, lòng thanh thản lạ thường. Từ đó, anh không còn bận tâm, công danh phú quý, chỉ sống nhẹ nhàng, bình yên, như mây trôi trên trời. Từ điển tích ấy, các ghi nhân đời sau đều mượn để nói về đời người. Nguyễn Trãi từng viết, Là thôi tình giấc kê vàng, mới hay môn sự thảy toàn hư hâm. Dựng nhà trong núi mà ưng, sách dừa ngồi đọc, nghe rừng nở hoa. Còn Nguyễn Gia Thiều, giữa cùng điện tráng lệ, đã cười buồn. Rất nam kha, khéo, bất bình, đừng con mắt dậy, thấy mình tay không. Hai con người, hai thời đại, nhưng cùng một nỗi thức tình. Rằng vinh hoa phú quý cuối cùng cũng chỉ là hư ảnh, cái còn lại chỉ là một lòng thanh thản biết mình đang sống. Có lẽ giấc mộng Hoàng Lương không bảo ta rời bỏ cuộc đời, mà chỉ khẽ nhắc ta sống tình giữa cuộc đời này, vẫn làm việc, vẫn yêu thương, vẫn cố gắng, nhưng không để những được mất ấy kéo mình đi xa khỏi sự bình yên bên trong. Giấc mộng kê vàng nhắc tôi rằng, sống không nhất thiết phải rực rỡ ước, không cần gom hết ánh sáng về phía mình, mình chỉ cần biết mìm cười, ngay cả khi nồi kê đời mình vẫn còn giang dở. Vì thật ra, chẳng ai có được mọi điều như ý. Lúc ta chờ đợi, lúc ta lỡ dở, đôi khi chính là những khoảng bình yên nhất, là lúc ta được ở gần với chính mình nhất. Kê có thể chưa chín, nhưng trong hơi ấm của ngọn lửa nhỏ, trong tiếng sôi lục bục của thời gian, ta vẫn có thể thấy hạnh phúc, chỉ cần ta biết dừng lại, và mìm cười một chút thôi. Chậm một chút để nhận ra, tỉnh thức không phải là rời khỏi giấc mơ, mà là biết mìm cười giữa mộng. Bạn vừa nghe chậm một chút kè và ngẫm, tập giấc mộng hoàng lương. Nếu câu chuyện này khiến bạn thấy lòng mình dịu lại, hãy chia sẻ nó cho ai đó cũng đang chờ nồi kê của riêng họ. Hẹn gặp lại bạn trong một buổi trưa yên lành khác, khi nồi kê vàng vẫn còn ấm.