Đại số cơ bản: Giải phương trình- Bài 8: Dùng 2 ẩn phụ

Nguyễn Hữu Hạnh
123 Người theo dõi
207 Lượt xem video·31 thg 10, 2025
Bài này chúng ta sẽ bàn luận về phương pháp ẩn phụ
Nhưng mà dùng 2 ẩn phụ nhé
Bài học trước là chúng ta dùng 1 ẩn phụ
Bài này dùng 2 ẩn phụ
Cái tư duy của người dùng 2 ẩn phụ là như này
Người ta quan sát xem có 2 yếu tố nào lập đi lập lại không
Có 2 yếu tố nào mà mình có thể đặt 1 bàn A và 1 bàn AB
Sau đó mình sẽ biểu diễn được theo AB
Thì chúng ta sẽ chuyển được về một phương trình mới
có mối quan hệ giữa A và B
Thì bây giờ chúng ta lấy ví dụ 1 lần bắt đầu
Ở đây nhé
Ví dụ chúng ta nhìn thấy như này
Chỗ này là có x bình cộng 1 này
Chỗ này có x bình cộng 1
Thì cái chỗ này mình ghép 2 bên này
Cũng có x bình cộng 1
Còn chỗ này là 4 x bình
Thì chúng ta sẽ nhìn nhận là
Đó là 2 x
Tất cả bình
Đấy
Chia cho x bình cộng 1
Bằng
Thì cái chỗ bạn 4 x kia chúng ta nhìn nhận là 2 x 2 x
Rồi trừ đi mở ngoặc ra
X bình cộng 1
Đây đúng không?
Đấy
Thế thì chúng ta sẽ phát hiện ra là có 2 yếu tố
Lập đi lập lại này
Yếu tố thứ nhất là 2 x
Và đây có 2 x
Yếu tố thứ 2 là x bình cộng 1 và x bình cộng 1
Cho nên bây giờ chúng ta ký hiệu
Chúng ta đặt
Mình có thể đặt x bình cộng 1
Là U đi
Thì U này sẽ lớn bằng 1 đúng không?
Theo cái tảng sản của chúng ta
Là x bình cộng 1 thì nó sẽ lớn bằng 1
Và 2 x bằng V
2 x bằng V thì V không có điều kiện gì đúng không?
V thoải mái
Thế ta có
Là
Chỗ này là V bình phương
Trên U
Sẽ bằng 2 V
Trừ đi U
X bình cộng 1 chính là U đây đúng không?
Trông đẹp hơn hẳn đúng không?
Thế thì đến đây chúng ta sẽ lấy U nhân
Nhân sang bên này
Thì mình sẽ thu được là
V bình phương
Sẽ bằng
Lấy U nhân lên đây
Là 2 UV
Trừ đi U bình
Thế chúng ta nhìn vào đây chúng ta sẽ thấy là chuyện gì xảy ra?
Đó là nếu mà chúng ta chuyển sang thì ra hẳn thức đúng không?
Chuyển sang thì ra hẳn thức
Tương đương với U chữ V bình phương
Bằng 0
Đấy
Như vậy đến đây chúng ta thành công rồi
Thế thì
Bây giờ là U bằng V
Thì chúng ta suy ra
U bằng V chúng ta suy ra
U đây V đây
Như vậy là x bình phương
Cộng 1
Bằng 2 x
Hay là x chữ 1 bình phương bằng 0
Mình chuyển hết sang là hẳn thức đúng không?
X bằng 1
Như vậy thành công
Đấy
Tức là nhé
Cái người mà giải phương trình ý
Khi mà người ta nghĩ là hay là mình thử
Dùng phương hấp 2 ẩn phụ
Thì người ta sẽ cố gắng quan sát
Cố gắng quan sát
Quan sát 2 yếu tố lập đi lập lại
Nếu có 2 yếu tố lập đi lập lại
Hoặc là mình thử đặt 1 bạn này là U
1 bạn này là V
Sau đó chúng ta tìm cách biểu diễn được theo U V
Như vậy là chúng ta có thể thành công
Với cái phương hấp hẳn phụ này nhé
Đấy
Bây giờ quay sang cái bài số 2
Tất nhiên
Khi bài toán tiền giải phương trình ý
Thì mình phải đặt điều kiện
Đấy
Ở đây nhé
Thì mình thấy là đây có 2 trên x
Đây có 8 trên x mũ 3 ý
Thế thì
Chúng ta để ý nhé
8 trên x mũ 3 ý
Nó có mối liên hệ với 2 trên x
Đó là nó chính là 2 trên x tất cả mũ 3 này
Đấy
Nghĩa là 2 bạn này có mối liên hệ
Vậy thì nếu mình đặt bạn này là A chẳng hạn
Đặt 2 chính là A
Thì bạn này sẽ chính là A mũ 3 ngay
Thế thì
Con 1 này mình chuyển sang đây
Con 1 này chuyển sang đây
Thế thì lúc này 2 bạn này là giống nhau
Và chúng ta lại có hẳn phụ tiếp đúng không
Đấy
Ta có gì
Ta có x cộng 1
Mũ 3
Cộng với x cộng 1
Bằng 2 trên x
Tất cả mũ 3
Cộng với 2 trên x
Bây giờ chúng ta cũng đặt như vậy
Đặt
Mình đặt 1 bạn là U đi
Thực ra là mình đặt AB hay UV đều như nhau
Nhưng mà theo cái phong cách là
Người ta dùng UV để đại diện cho ẩn
Còn AB thì đại diện cho số thôi
Cho nên là
Người ta thường đặt UV nhá
X cộng 1
Đặt bằng U
Và 2 trên x
Mình đặt bằng V
Thì ta có
Ta có là
U mũ 3 cộng U
Bằng V mũ 3 cộng V
V mũ 3 cộng V
Đấy
Đến đây có phải là ra 1 mũ gân hệ rất là đẹp đúng không
Thì đến đây
Người ta có 2 cách để xử lý vấn đề nhá
Cách 1 như sao
Bởi vì
Bởi vì chúng ta liên quan đến sau này chúng ta còn làm nhiều việc nữa
Cho nên là ở đây thầy giới thiệu
Thầy giới thiệu có 1 cách xử lý cũng khá hay
Ngoài cách là ghép nhau tạo thành thức nhá
Cách 1 là
Phân tích hình nhân tử
Thì chúng ta sẽ ghép với nhau thôi
Tức là chúng ta lấy cái U mũ 3 này
Mình sẽ ghép U mũ 3 với V mũ 3
Còn U với V này
Thì chữ U mũ 3
Cộng U chữ V bằng 0
Đến đây mình có 1 cái nhân tử là U chữ V
Nhân bình phương thiếu của 1 tẩu
Thế nhưng
Ở đây cũng có U chữ V
Cho nên mình đặt U chữ V ra ngoài thì chỗ này còn cộng 1 nhá
Thì đến đây có 2 trường hợp
1 cái tích bằng 0 thì có 2 trường hợp
Là U chữ V bằng 0
Nghĩa là U bằng V
Thì chúng ta sẽ có gì?
U bằng V chúng ta sẽ có gì?
X cộng 1 bằng 2 trên X
Thế thì nó sẽ tương đương gì?
Mình nhân tráo lên là x bình phương
Cộng x bằng 2
Và tương đương với
Mình chuyển sang phân tích nhân tử
Thành x chữ 1 nhân x cộng 2
Bằng 0
Như vậy chúng ta thu được
Khai nghiệm là x bằng 1
Hoặc x bằng 2
Còn trường hợp thứ 2
Là U bình phương
Cộng UV cộng V bình phương
Cộng 1 bằng 0
Bạn nào có thói quen biến đổi hẳn thức
Và tìm miếng mắt thì sẽ biết là cái này
Nó sẽ dương như bây giờ chúng ta chứng minh như thế nào
Thì chúng ta sẽ tạo hẳn thức như thế này
U bình phương
Cộng với 2 nhân U
Nhân V trên 2
Bởi vì chúng ta muốn kiến tạo hẳn thức
Thì chúng ta nhất phải có số 2 đúng không
Thế thì phải là 2U
Nhưng mà để 2 ở đây
Thì phải chia 2 đi để cân bằng hệ số 1 ở đây
Và do đó chỗ này sẽ phải là
V trên 2 tất cả bình
V trên 2 tất cả bình thì bằng bao nhiêu
V bình trên 4 đúng không
Thế nhưng ở trên này là V bình
Mà dưới này là V bình trên 4
Giống như hệ số ở đây là 1 thì đây là 1 phần 4 đúng không
1 phần 4 cộng bao nhiêu thì ra 1
Cộng 3 phần 4
Cộng 1 bằng 0
3 phần 4 V bình
Cộng 1 bằng 0
3 bạn này tạo hẳn thức là
U cộng với V trên 2
Bình phương
Cộng 3 phần 4
V bình phương cộng 1 bằng 0
Cái này sẽ vô nghiệm
Vì sao vô nghiệm
Mỗi 1 cái bình phương đều lớn bằng 0 đúng không
Cái này lớn bằng 0
Cộng 1 thì nó lớn bằng 1
Tức là nó sẽ dương, dương thì vô nghiệm
Như vậy tóm lại phương trình chúng ta chỉ có
2 nghiệm là 1 và âm 2 thôi
Và đấy là cách xử lý cách 1 nhé
Chúng ta có cái cách xử lý nó
thành điệu hơn như thế này
Cách 2
Cách 2 nó tránh được việc chúng ta phải tạo hẳn thức này là như thế này
Chúng ta có 1 cái nhận xét là như thế này
Nếu A lớn hơn B nhé
Thì suy ra A mũ 3
lớn hơn B mũ 3, đây là chúng ta dựa vào cái nhận xét này
Không chỉ A mũ 3 lớn hơn B mũ 3
Mà là tất cả các bạn mũ lẻ
Ví dụ A mũ 5 cũng lớn B mũ 5
Và A mũ 7 cũng lớn B mũ 7, miễn là A lớn B
Thế cho nên là
Cách 2 thì chỉ về đây nhé
Nếu mà U bằng V
Thì nó sẽ thỏa mãn đúng không
Nếu mà U bằng V
Đây này
Mình đang nói chuyện về phương trình này này
Nếu U bằng V thì thỏa mãn thôi đúng không
Còn nếu U lớn hơn V nhé
Thế thì mình sẽ có gì
Có U mũ 3 lớn hơn V mũ 3
Và U lớn hơn V
Thì bây giờ mình cộng lại thì có phải là
U mũ 3 cộng U
Sẽ lớn hơn V mũ 3
Cộng V
Tương tự như vậy
Nếu U nhỏ hơn V
Thì chúng ta cũng sẽ có U mũ 3
Cộng U
Sẽ nhỏ hơn V mũ 3 cộng V
Và cũng dẫn đến loại
Điều này có nghĩa là gì? Chỉ có U bằng V thôi
Chỉ có U bằng V
Chúng ta sẽ không phải tạo hoàng thức nữa
Thì đây là một cách nhận xét khá hay
Và chúng ta sau này cũng sẽ hay dùng nhé
Ở đây câu 3 thì
Y xì câu 1
Câu 4 y xì câu 2 để chúng ta luyện tập nhé
Thì thấy là
Mấu chốt của cái phương pháp này là
Đầu tiên chúng ta phải nghi ngờ nó đã
Nghi ngờ là mình dùng hạn phụ
Sau đó mình bắt đầu đi quan sát
Có thể có những bài nó hiện ra luôn
Có những bài nó chưa hiện ra
Mình phải điều chỉnh một chút thì nó mới ra được nhé
