Ôn thi chuyên- Bất đẳng thức- Bài 8.1: Tư duy đánh giá theo tia- đưa về 1 biến

Nguyễn Hữu Hạnh
123 Người theo dõi
58 Lượt xem video·3 thg 11, 2025
Cái kỹ thuật đánh giá theo tia là một kỹ thuật độc đáo nhé
Nó rất là độc đáo và nó phù hợp với những bài toán mà
Người ta không cho mối quan hệ giữa A, B, C với nhau
A, B, C ở đây là
là ba bạn bất kỳ, chẳng qua là
bị chặn dưới và chặn trên bởi 1 phần 2 và 1 thôi
Thì người ta có thể nghĩ đến đánh giá theo tia
Đánh giá theo tia này thì
một trong những suy nghĩ của chúng ta có thể là
chúng ta làm giảm bậc đi
Đầu tiên bài 1 này chúng ta nhớ có một cái kết quả
Kết quả
là
AB nhân với A chữ B
cộng với
BC
nhân với B chữ C
cộng với CA
nhân với C chữ A
Đối với cái thời chúng ta mới học phân tích nhân tử ấy
thì chúng ta đi phân tích cái bạn này thành nhân tử thì nó sẽ ra một cái kết quả
Và kết quả đấy chúng ta nên nhớ luôn
là A chữ B
nhân với B chữ C
và nhân với không phải C chữ A mà là A chữ C này nhé
Đấy, cho nên là
cho nên là bạn B này có thể được viết
chúng ta có thể không mất tổng quát
không mất tổng quát
Chúng ta giảm sự
A lưới vòng B lưới vòng C
Cái việc này chúng ta phải kiểm tra xem là liệu nó có phải là
ABC đối xứng không
Nếu như không có giá trị tuyệt đối thì nó không phải đối xứng
mà nó chỉ là hoát vị vòng quanh
Còn nếu có trị đối thì
thì nó trở thành đối xứng
Đấy
Thì cái này AB này mình nhân tráo lên
tức là mình quy đồng nhân tráo lên thì nó sẽ ra cái này
ra cái này thì phân tích nhân tử thì nó sẽ ra cái này
Mà lặp trị đối vào thì nó sẽ trở thành đối xứng
Muốn kiểm tra đối xứng hay không thì mình giữ nguyên con A
Sau đó là mình đổi B thành C
Sau đó đổi C thành B
Mà cái biểu thức kia nó không thay đổi
thì đấy sẽ là đối xứng
Đấy thì cái này là đối xứng cho nên mình được khép giải thử như thế này
Thế nhưng mà
Vì giá trị nhỏ nhất phải là 1 phần 2 cho nên mình có quyền
viết 1 phần 2 vào đây và viết 1 vào đây như thế này
Chúng ta có quyền giải thử như thế này
Và vì cái này liên quan đồng bậc ấy
Nó liên quan đồng bậc cho nên nó liên quan động bắc chia và chúng ta
có thể giảm bậc đi bằng cách là mình chia cho ăn
Mình
Mình đặt x bằng
B trên A
Và y bằng C trên A
Thế thì khi đó nhé bạn B của mình nó sẽ bằng là gì
B là
Đầu tiên là A chữ B
Nhân với B chữ C
Nhân với A chữ C
Chia cho A B C như thế này
Đây
Thế nhưng A với B là bằng C rồi
cho nên chúng ta có quyền phá trị đối ra
Nó sẽ chính là
A chữ B
Đây mình chia cái A vào đây đi
Nhân với B chữ C
Mình
Không sao, đây mình cứ chia B đã nhé
Nhân A chữ C
Trên C
Vì các bạn A chữ B, B chữ C, A chữ C đều lớn bằng 0 rồi
cho nên mình phá được giá trị đối ra
Và thế thì bây giờ bạn này
Chúng ta sẽ biểu diễn nó theo x y đây nhé
Cái này sẽ là
A chia là 1 rồi
1 chữ đi B trên A chính là x
1 chữ x
Bây giờ mình chia A vào cả tử cả mẫu của bạn này
chia vào cả tử cả mẫu của bạn này
chia vào đây thì có phải là thành x chữ y không
x chữ y
Nhân với chia A vào
chỗ này này, chỗ này là phải chia B trên A đi
thành chữ x này
Còn chỗ này là chia A vào tử
thành 1 chữ C trên A tức là 1 chữ y
và C trên A tức là chia cho y
Đây, nó đây
Chúng ta viết gọn lại nhé, thì thành là 1 chữ x
nhân với 1 chữ y
nhân với x chữ y
trên xy
Đây
B bây giờ là bạn này
Thế bây giờ chúng ta hiểu biết gì về xy nhé
Chúng ta đặt điều kiện cho xy
x bằng B trên A thì
Đây, x bằng B trên A
thì có phải nhỏ bằng 1 không
Tại vì sao?
Tại vì B nhỏ bằng A mà
thì B trên A sẽ nhỏ bằng 1 đúng không?
Thế bây giờ câu hỏi đặt ra là x lớn bằng cái gì?
x sẽ lớn bằng cái gì?
Tân nhân B lớn bằng C
Tân nhân B lớn bằng C cho nên x sẽ lớn bằng y nhé
x sẽ lớn bằng y
Thế bây giờ câu hỏi đặt ra là y lớn bằng gì?
y sẽ lớn bằng gì?
Thì y là gì?
Chúng ta có y là C trên A
C trên A
Bây giờ chúng ta muốn biết C trên A lớn bằng gì nhé
Dựa vào cái điều kiện là
chạy trong khoảng từ 1 phần 2 đến 1 ấy
thì C trên A thì sẽ lớn bằng là
bạn C này
lớn hơn 1 phần 2 đúng không?
Đúng không?
C thì lớn bằng 1 phần 2
cho nên C trên A sẽ lớn bằng 1 phần 2 trên A
Nhưng bạn A này nó nhỏ bằng 1
Bạn A nhỏ bằng 1 cho nên cái phân số này lại lớn hơn 1 phần 2 trên 1
tức là 1 phần 2
Điều này có nghĩa là chúng ta thu được gì?
Chúng ta thu được là
1 lớn hơn hoặc bằng x
lớn hơn bằng y
và lớn bằng 1 phần 2
Đây là điều kiện mới của chúng ta
Trong khi đó đây là bạn P
Bạn P mà chúng ta đang
đi tìm giá trị lớn nhất của nó
Thì bây giờ
chúng ta đã làm được một việc là
chuyển 3 biến về 2 biến
và bây giờ chúng ta đi thực hành
cái việc là đi
đánh giá nó theo tia
Thế thì một trong những kiểu đánh giá theo tia
đánh giá theo tia nhưng mà
để cuối cùng chúng ta đưa về một biến
thì người ta có một cái
gọi là con mắt đơn điệu
con mắt đơn điệu
Bây giờ mình sẽ đánh giá y đi
Bây giờ mình đánh giá y
đánh giá theo y
Đánh giá theo y thì bây giờ y
mình trả lời là y lớn bằng gì và nhỏ bằng gì nhé
thì y nhỏ bằng
đây y sẽ nhỏ bằng x và lớn bằng 1 phần 2
Thế thì bây giờ mình dùng con mắt đơn điệu
mình nhìn vào biểu thức này
mình coi x là một hàng số
coi x là một hàng số nhé
thì mình sẽ tách con v ra bằng này
một chữ x trên x
một chữ x trên x này
nó là độc lập
nó không liên quan gì con y luôn coi như là hàng số
coi như cái chỗ này là mình không động vào nhé
thì bây giờ còn gì
còn một chữ y này trên y
thì mình sẽ tách thành là
một trên y chữ một
và nhân với x chữ y
Đấy
Thì theo con mắt đơn điệu
đối với y nhé
thì một trên y là gì? là đồng biến hay nghịch biến
Nhìn bằng con mắt đơn điệu
thì một trên y là đồng biến hay nghịch biến? Đối với y
một trên y là nghịch biến đúng không?
một trên y là nghịch biến
Thế còn x chữ y là đồng biến hay nghịch biến? Đối với y
Nghịch biến
Nó cũng nghịch biến
Bởi vì
Chứ y là nghịch biến mà
Thế nhưng hai bạn này dương, nhân với nhau
thì nó cũng thành nghịch biến
cho nên ở đây mô hình của nó là ngịch biến
nhân với ngịch biến và sẽ trở thành bằng ngịch biến
có nghĩa là cái bạn P này này
đối với Y mà nó là ngịch biến, ngịch biến thì bây giờ câu hỏi đặt ra là
P
P này mình nhìn nhận là con X là hàng số
đây là P của Y
thì nó ngịch biến với Y
ngịch biến với Y có nghĩa là bây giờ chúng ta phải đặt câu hỏi là
cái P này nhỏ bằng gì
muốn biết nhỏ bằng gì thì Y sẽ đạt giá trị nhỏ nhất
thì nó sẽ, P nó sẽ trở thành lớn nhất bởi vì nó ngịch biến mà
cho nên chúng ta sẽ đoán được là
đoán được là cái P này này
nhỏ hơn hoặc bằng
cái bạn mà con Y thay vào 1 phần 2
đấy tức là
cái con
cái này nó ngịch biến đối với Y thì nó
muốn lớn nhất thì con Y nó phải nhỏ nhất
ngịch biến với Y thì cái biểu thức này muốn lớn nhất thì con Y nhỏ nhất
Y nhỏ nhất chính là 1 phần 2
cho nên chúng ta sẽ chứng minh được là P
chúng ta bây giờ đi tìm cách chứng minh là P nhỏ hơn
1 chữ X
trên X
nhân với, bây giờ mình thay 1 phần 2 vào đây
thay 1 phần 2 vào đây thì 1 chia 1 phần 2 là 2
thành 1 này và X chữ 1 phần 2 này
đấy bây giờ chúng ta sẽ đi chứ
chúng ta sẽ chứng minh được cái này nhỏ bằng cái này rất đơn giản
đây nhá
chứng minh thì đơn giản, đây chúng ta có
có
1 trên Y chữ 1 có phải nhỏ bằng
nhỏ bằng 1 đâu
đây
thay Y bằng 1 phần 2 vào đấy, thay Y bằng 1 phần 2 vào đây là 2 chữ
có phải chuyện này hiển nhiên không
một điều nữa là bạn X chữ Y
nhỏ hơn hoặc bằng X chữ 1 phần 2 đúng không
đấy, bởi vì
bây giờ mình khử X đi đúng không, chuyển Y sang, chuyển 1 phần 2 sang
thành là Y lớn bằng 1 phần 2 không
cho nên chúng ta có bạn này và có bạn này
nhưng mà chúng ta cũng đồng thời cũng có bạn này dươm
bạn này lớn bằng 0
bạn này có dấu bằng đấy, có dấu bằng
thì chúng ta được phép nhân 2 bân thức cùng chiều
vì 2 bân thức này, 2 bạn này
nó đều lớn bằng 0 cho nên chúng ta được nhân lại
thì khi mà chúng ta nhân 2 cái này lại thì nó sẽ nhỏ hơn cái này nhân cái này
đấy, cho nên là nhân bạn này nó nhỏ hơn cái này
đến đây thì mình coi cái này là Fx
mình ký hiệu cái này là Fx, và bây giờ công việc của mình là gì
là đi tìm mắt của bạn này
bây giờ chúng ta đi tìm mắt của bạn này
thế bây giờ nhỏ bằng bao nhiêu
thì chúng ta sẽ cảm nhận được là cái con x này nó chạy từ
mình sẽ phán đoán là
đấy, thì bây giờ chúng ta đi tìm mắt của bạn này
mắt của bạn này
bây giờ chúng ta tìm mắt bằng cách nào
bây giờ mình cứ nhân ra nhá
mình viết là 2Fx đi
thì sẽ là 1 chữ x
nhân với mình nhân 2 vào đây là 2x chữ 1
trên x như thế này
đấy
thế thì
bây giờ câu hỏi là cái này nhỏ bằng cái gì
thế thì
chúng ta thử nhân nó ra nhá
là
chữ x nhân với 2x là chữ 2 bình mà chia cho x là thành chữ x đi
cái này là cộng x
cái này là cộng x cộng 2x là cộng 3x
chia cho x là cộng 3
cộng 3
1 với 1 là chữ 1, chữ 1 trên x
đây, nó đây đúng không
thế thì mình để cái này cạnh nhau như thế này đi, mình để cạnh nhau như thế này đi
cộng với 1 trên x
cộng 3 như thế này đúng không
nhỏ bằng cái gì, có vẻ quá đơn giản không
do x cộng với 1 trên x này
là
đây là, đây là chữ 2x bình thì biến thành
nhầm nhầm nhầm đâu à
đây, chúng ta viết lên đây nhá
bằng này
chữ x nhân với 2x là chữ 2 bình, chia x đi là thành chữ 2x
chữ 2x
ở đây là có chữ là cộng x, cộng với 2x là cộng 3x
chia x là cộng 3
đây là chữ 1 trên x, đây là chữ 1 trên x, đấy đúng rồi
đây nó đây không
thế thì nó sẽ là 3 chữ đi
2x cộng 1 trên x
đấy, thì bạn này theo cosi lớn bằng gì
theo cosi lớn bằng gì
lớn bằng 2 can 2
cho nên là bản thân bạn này lại nhỏ hơn nó bằng
3 chữ 2 can 2
đấy là 2 của fx đúng không, thế thì suy ra
P sẽ nhỏ hơn hoặc bằng
fx
và sẽ nhỏ hơn hoặc bằng 3 chữ 2 can 2
3 chữ 2 can 2
nhưng mà còn chia 2 nữa không
tại vì đây là 2fx nó mới nhỏ như thế này
thế còn giống bằng thật ra khi nào
đó là y bằng gì
y của chúng ta là bằng 1 phần 2
thế còn x bằng gì
đây x xảy ra giống bằng chỗ này này
là 2x bằng 1 trên x bình tức là 2x bình bằng 1
x bằng 1 trên can 2
đấy, đây là giống bằng
thì bây giờ chúng ta nhìn lại bài toán này nhé, thì chúng ta thấy
như thế nào, điểm mấu chốt là gì, kỹ năng chính là gì
tư duy chính là gì
một là chúng ta cần có kết quả
ban đầu để chúng ta chuyển về cái dạng trông nó thân thiện đúng không
thứ 2 là chúng ta có một ý tưởng là nó đang 3 biến
chúng ta lùi nó về một biến bằng cách là
chia cả
chia tất cả các bạn này cho một số A đi
cho số A đi, thì nó chỉ còn B trên A và C trên A thôi
như vậy nó chuyển về bài toán 2 biến
chuyển về bài toán 2 biến, sau khi có 2 biến rồi
chúng ta có quyền đánh giá từng biến một
tức là chúng ta đánh giá được là 1 đối bằng x đối bằng y
đối bằng 1 phần 2
thế thì sau đó chúng ta bắt đầu đánh giá
theo tia, tức là chúng ta chỉ đánh giá 1 con y thôi
con x cho cấu định lại, chúng ta không động gì con x cả
chúng ta cố định con x và chúng ta chỉ đánh giá con y này
việc chúng ta đánh giá một con y kia
thì chúng ta dùng công cụ là con mắt đơn điệu
và khi đánh giá được thì lúc đấy nó chỉ còn con x thôi
và tức là chúng ta còn một biến rồi, gọi là động tác đưa về một biến
đánh giá theo tia, đưa về một biến
dùng con mắt đơn điệu
thế bài này chúng ta cần nghiên cứu kỹ nhé
