Phát Hiện Sốc: Vật Thể Lạ Dài 25km Đang Xâm Nhập Hệ Mặt Trời – Sao chổi 3I/ATLAS | Top thú vị |

Quý vị và các bạn thân mến, mới đây, các nhà thiên văn học đã có một khám phá hiếm có và phi thường khi phát hiện một vật thể liên sao khổng lồ vừa đi vào hệ mặt trời của chúng ta. Điều này nghe có vẻ như kịch bản của một bộ phim khoa học viễn tưởng, nhưng đây hoàn toàn là sự thật. Trong lịch sử khám phá thiên văn học, thì đây mới chỉ là lần thứ 3 một vật thể liên sao được phát hiện ghé thăm hệ mặt trời đã từng ghé thăm hệ mặt trời lần lượt vào năm 2017 và 2019. Vị khách lần này là một sao trổi liên sao được gọi là 3E Atlas rất lớn với chiều dài ước tính lên tới 25 km, đủ sức để phá hủy một thành phố nếu chẳng ngay nó lao vào trái đất. Vậy làm sao để chúng ta biết đây là một sao trổi liên sao và liệu nó có nguy cơ đâm vào trái đất hay không? Xin mời quý vị và các bạn cùng đi khám phá! Vào ngày 1 tháng 7 năm 2025, các nhà khoa học NASA đã vui mừng xác nhận rằng một vật thể liên sao đang trên đường xâm nhập vào hệ mặt trời của chúng ta. Đến hiện tại, các nhà khoa học đã xác nhận vật thể đang tiến vào hệ mặt trời là một sao trổi liên sao. Họ gọi nó là 3E Atlas và được định danh là C2025N1 Atlas. Có thể bạn chưa biết, vật thể liên sao là những thiên thể không thuộc hệ mặt trời mà chúng đến từ khoảng không gian giữa các vỉ sao, nghĩa là chúng có nguồn gốc từ một hệ sao khác. Và bằng một lý do nào đó, ví dụ như sự va chạm hay nhiễu loạn hấp dẫn, chúng bị đẩy ra khỏi quỹ đạo ban đầu và bắt đầu cuộc du hành vô tận trong vũ trụ. Khi lang thang trong vũ trụ, đôi khi chúng vô tình đi ngang qua hệ mặt trời của chúng ta và người ta gọi những vật thể đó là vật thể liên sao. Sao trổi liên sao này lần đầu được nhìn thấy trên màn hình radar trong khoảng từ ngày 25 tháng 6 đến 29 tháng 6 năm 2025 bởi hệ thống cảnh báo cuối cùng về tác động của tiểu hành tinh trên trái đất Atlas. Đây là hệ thống tự động quét bầu trời đêm bằng kính viễn vọng ở Hawaii, Chile và Nam Phi. Ngay khi phát hiện, mọi sự chú ý lập tức đổ rôn về phía vật thể lạ. Khi đó, người ta cho rằng cái đang di chuyển với tốc độ chóng mặt kia là một tiểu hành tinh và các nhà khoa học đặt cho nó tên gọi tạm thời là A11PL3Z. Nhưng những quan sát tri tiết hơn đã tiết lộ vật thể đang lao về phía mặt trời trên một quỹ đạo hình Hippiebone rất thẳng và phẳng, không giống bất kỳ vật thể nào khác đã biết trong hệ mặt trời của chúng ta. Thêm vào đó, nó bay với tốc độ cực kỳ nhanh, khoảng 220.000 km trên giờ, tương đương 61 km trên giây. Với vận tốc nhanh như vậy, nghĩa là nó có nguồn gốc từ bên ngoài tầm ảnh hưởng hấp dẫn của mặt trời, có đủ động lượng để lao thẳng qua vùng lên gận vũ trụ của chúng ta mà không hề chậm lại. Đến ngày 1 tháng 7, nó chính thức được xác nhận là một sao sổi liên sao, được gọi với cái tên 3I Atlas và được định danh là C2025N1 Atlas. Nhờ các bạn đã biết, sao sổi là một thiên thể giống một tiểu hành tinh, nhưng không có cấu tạo nhiều tới đất đá mà chủ yếu là từ bằng nước. Xét về nguồn gốc người ta chia sao sổi gồm 2 loại là sao sổi thông thường và sao sổi liên sao. Với sao sổi thông thường, chúng là những cư dân của hệ mặt trời thường xuất phát từ vành đai quỷ bơ hoặc đám mẻ óc, trong khi sao sổi liên sao thường có nguồn gốc từ một hệ sao khác, chỉ lướt qua một lần và biến mất mãi mãi. Vào thời điểm sao sổi liên sao 3I Atlas được phát hiện, nó cách mặt trời khoảng 4,5 đơn vị thiên văn ạo, tương đương 670 triệu km. Nó có đuôi dài hoạt động, khoách tán bụi và băng nước vào không gian, với chiều dài của đuôi sao sổi khoảng 25.000 km. Phần nhân của sao sổi có màu đỏ, biểu thị bụi, tương tự như sao sổi liên sao trước đó là 2I Borisov. Kích thước của nhân sao sổi vẫn chưa được xác định một cách chính xác, nhưng các chuyên gia dự đoán nó có thể nằm trong khoảng từ 20 đến 25 km. Đó là một kích thước rất lớn so với các tiểu hành tinh từng đâm vào trái đất của chúng ta. Để so sánh, tiểu hành tinh đâm xuống Chicxulub gây ra sự kiện tuyệt chủng loài khủng long, có đường kính từ 10 đến 12 km. Điều đó có nghĩa sao sổi 3I Atlas lớn gấp từ 2 đến 3 lần tiểu hành tinh đã đâm xuống Chicxulub. Sự kiện Chicxulub đã tiêu diệt 75% sự sống trên khắp hành tinh, trong đó xóa sổ loài khủng long thống trị trái đất. Giả sử nếu sao sổi 3I Atlas không may đâm trúng hành tinh của chúng ta, hậu quả sẽ tồi tệ hơn nhiều. Nó sẽ giải phóng năng lượng tương đương hàng trăm triệu megaton thuốc nổ TNT. Cú vạ trạm có thể quét sạch sự sống trên diện rộng, gây ra động đất sóng thân toàn cầu, cháy dương khắp hành tinh và bụi mù che kín mặt trời hàng tháng đến hàng năm. Nhưng tin tốt là sao sổi khổng lồ này chỉ bay qua hệ mặt trời của chúng ta và không có khả năng vạ trạm. Các tính toán quỹ đạo cho thấy, vào ngày 30 tháng 10 năm 2025, sao sổi sẽ ở điểm cận nhật, khi đó nó cách mặt trời khoảng 1,4 đơn vị thiên văn AU tương đương 210 triệu km. Mặt khác thời điểm đó, trái đất đang ở phía đối diện mặt trời so với sao sổi, nên sao sổi còn cách trái đất xa hơn khoảng 1 AU so với điểm cận nhật. Sau khi đi qua điểm cận nhật, vật thể này có thể sẽ tiếp cận gần nhất với trái đất vào tháng 12 trên hành trình nó đi ra khỏi hệ mặt trời. NASA cho biết, trên hành trình ra khỏi hệ mặt trời, nó sẽ có chuyến tiếp cận gần nhất với hành tinh của chúng ta, nhưng vẫn giữ một khoảng cách an toàn, ít nhất là cách hành tinh của chúng ta 1,6 đơn vị thiên văn AU, tức khoảng 239 triệu km. Một khoảng cách có thể khiến bạn hoàn toàn yên tâm về vị khách không mới này. Cho đến nay, chỉ có 2 vật thể liên sao từng được phát hiện bay qua hệ mặt trời của chúng ta. Vật thể liên sao đầu tiên là AU mùa mùa, có hình dám kỳ lạ, giống như một điếu si gà từng gây sôn sao vào năm 2017, khi một số thuyết âm mưu cho rằng đây có khả năng là phi thuyền của người ngoài hành tinh. Vật thể liên sao thứ 2 là sao sủi 2E Borisov được nhìn thấy lao qua hệ mặt trời vào tháng 8 năm 2019. Còn vật thể mới được phát hiện, 3E Atlas, là vật thể liên sao thứ 3 ghé thăm hệ mặt trời, điều này cho thấy các vật thể liên sao là tương đối phổ biến trong giải ngân hà của chúng ta. Mặc dù vậy, sao sổi 3E Atlas có kích thước lớn hơn đáng kể. AU mùa mùa dài khoảng 400 mét, còn 2E Borisov có đường kính nhỏ hơn 1 km. Trong khi đó, 3E Atlas có kích thước khoảng 25 km, lớn hơn nhiều so với 2 vật thể liên sao trước đây. Bên cạnh việc lớn hơn đáng kể, 3E Atlas cũng có quỹ đạo lệch tâm lớn nhất trong số 3 vật thể. Quỹ đạo của nó có độ lệch tâm 6,2. Để hiểu rõ hơn, bất kỳ vật thể nào có độ lệch tâm trên 1 đều nằm trên quỹ đạo không vòng lại quanh mặt trời. Điều đó ngụ ý rằng, nó chỉ ghé thăm 1 lần và mãi mãi không bao giờ quay trở lại. Cả 3 vật thể liên sao đều có độ lệch tâm lớn hơn 1. Trong đó, AU mùa mùa có độ lệch tâm là 1,2, 2E Borisov có độ lệch tâm là 3,6, còn 3E Atlas có độ lệch tâm lớn nhất là 6,2. Điều này có nghĩa, cả 3 vật thể đều sẽ không quay trở lại hề mặt trời. Chúng chỉ xuất hiện 1 lần duy nhất mà thôi. Ở thời điểm hiện tại, bạn khó có thể quan sát thấy nó bằng mắt thường hoặc kính thiên văn nghiệp dư. Tuy nhiên, nó có thể sáng hơn trong vài tháng tới khi lại gần mặt trời hơn. Đó là thời điểm tốt để các kính thiên văn chuyên nghiệp săn tìm và nghiên cứu về vị khách không ở này. Những hiểu biết ban đầu mà chúng ta có chỉ là những điều sơ bộ có được sau vài ngày phát hiện ra. Vì vậy, đây có thể là cơ hội quý giá cho các nhà khoa học nghiên cứu hải tinh vì các vật thể giữa các vị sao mang lại muốn liên hệ hữu hình với các hệ sao khác và mang theo các dấu hiệu khoa học có thể cung cấp thông tin chi tiết về cách hình thành các hệ hải tinh hoặc thậm chí là cung cấp bằng chứng về sự sống ở nơi khác trong thiên hạ. Nếu chúng ta có thể lấy được mẫu từ 100 dấu chúng, đó sẽ là một bước đột phá đáng kinh ngạc. Vậy liệu chúng ta có thể gửi một tàu vũ trụ đến để tiếp cận ba y Atlas hay không? Thật tiếc là không, bởi chúng bay quá nhanh và không có tàu vũ trụ nào sẵn sàng để đuổi theo. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng đã nghĩ đến việc luôn chuẩn bị tàu vũ trụ trên quỹ đạo để sẵn sàng phản ứng với một vật thể đang lao đến. Cơ quan vũ trụ Châu Âu hiện đang chuẩn bị cho dự án Comet Interceptor để phóng vào năm 2029 nhằm đối phó với các sao sổi hấp dẫn đột nhiên xuất hiện. Ba y Atlas hiện đang được các nhà thiên văn học trên toàn thế giới theo dõi. Những nghiên cứu sẽ được thực hiện từ nay cho đến cuối tháng 9 năm 2025 trước khi nó lẫn vào ánh sáng trói lóa của mặt trời. Từ tháng 12 trở đi, nó sẽ xuất hiện trở lại từ phía sau mặt trời của chúng ta. Đó sẽ là cơ hội cho các đài quan sát mạnh mẽ trên thế giới để nghiên cứu. Chúng ta hãy cùng chờ xem vị khách liên sao mới được phát hiện này sẽ đem đến những bất ngờ gì trong những tuần tới nhé! Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!