Phát hiện Dấu hiệu rõ ràng của SỰ SỐNG trên Hành tinh K2-18b | Top thú vị |

Trong hành trình hàng thập kỷ khám phá vũ trụ, nhân loại đã đạt được những thành tục vĩ đại. Từ khoảnh khắc đầu tiên ghi lại hình ảnh của một hố đen, đến việc phát hiện hàng nghìn thế giới ngoài hệ mặt trời. Nhưng chưa bao giờ tôi cảm thấy chúng ta lại gần với câu hỏi cổ xưa nhất của nhân loại như lúc này. Liệu chúng ta có thực sự cô đơn trong vũ trụ bao là? Gần đây, kính viên vọng không gian James Webb, cỗ máy quan sát tinh vi bậc nhất từng được con người chế tạo, đã phát hiện một chấn động từ hành tinh K2-18b. Những hợp chất hóa học như dimethyl sulfite, viết tắt là DMS, và dimethyl disulfite, DMDS, cả hai đều được biết đến là sản phẩm vụ của sự sống trên trái đất. Từ hành tinh cách trái đất hơn 120 năm ánh sáng, xuất hiện dấu hiệu rõ ràng và mạnh mẽ cho thấy Vậy điều gì đang diễn ra trên K2-18b, và liệu phát hiện này có phải là manh mối đầu tiên dẫn lối chúng ta đến một nền văn minh khác ngoài trái đất? Hãy chuẩn bị tinh thần, bởi những gì bạn sắp khám phá ngày hôm nay có thể làm thay đổi cách bạn nhìn nhận về sự sống ngoài trái đất mãi mãi. Chào mừng bạn đến với video phát hiện dấu hiệu sự sống rõ ràng nhất trên K2-18b. K2-18b hay còn được biết đến với tên gọi EPIC-2019-12552b là một loại hành tinh quay quanh một ngôi sao lùn đỏ mờ nhạt K2-18, cách trái đất khoảng 124 năm ánh sáng. Hành tinh có kích thước gấp khoảng 2,6 lần trái đất và nặng gấp khoảng 8,6 lần, vì vậy bạn có thể gọi nó là một siêu trái đất. K2-18b được phát hiện lần đầu vào năm 2015 bởi kinh viễn vọng không gian Kepler. Tuy nhiên thời điểm ấy, nó không gây được nhiều sự chú ý, nó dường như chỉ là một trong số vô vàn hành tinh xa lạ ngoài hệ mặt trời. Tuy nhiên, mọi chuyện đã thay đổi khi vào năm 2017, những dữ liệu chính xác hơn từ kinh viễn vọng Spitzer cho thấy K2-18b nằm trong vùng có thể ở được của ngôi sao trủ, nghĩa là nơi có điều kiện nhiệt độ lý tưởng để nước lỏng tồn tại. Hành tinh ngay lập tức trở thành con cưng của các nhà nghiên cấu. Hàng loạt các đài quan sát thiên văn mạnh mẽ nhất của chúng ta đều hướng ánh nhìn về phía ngoài hành tinh đặc biệt này. Hành tinh cách sao trủ khoảng 0,16 đơn vị thiên văn AU, tương đương 21,38 triệu km. Chỉ bằng một nửa khoảng cách của thủy tinh đến mặt trời. Và vì quay quanh sao trủ ở khoảng cách gần như vậy, nên nó chỉ mất 33 ngày trái đất để hoàn thành một vòng quay quanh sao mẹ. Một khoảng thời gian đủ ngắn để được nhiều nhà quan sát chú ý, tập trung theo dõi quỹ đạo. Điều đặc biệt thực sự đến vào năm 2019, khi kinh viễn vọng không gian Hubble và Spitzer đồng thời phát hiện dấu vết của hơi nước trong khí quyển K-28B, sự thù hút vào hệ thống này lại tăng thêm một bậc. Vào năm 2023, đài quan sát thiên văn không gian James Webb bắt đầu hướng ống kính tinh vi của mình về phía K-28B và nó đã phát hiện được carbon và mê tan trong bầu khí quyển. Đây là lần đầu tiên các phân tử gốc carbon được phát hiện trên bốn ngoại hành tinh trong vùng có thể sinh sống được. Như vậy, với tất cả những gì người ta biết được về K-28B thì đây là một ngoại hành tinh tiềm năng cho sự sống. K-28B nằm trong vùng có thể ở được của sao chủ. Đề mặt của nó có thể được bao phủ bởi các đại dương nước lỏng và bầu khí quyển giàu hỷ rộ. Năm 2021, người ta đã đề xuất một loại hành tinh mới mẻ đầy tiềm năng gọi là hành tinh kiểu Hyzen và K-28B là đại diện tiêu biểu trong số đó. Trong những giả thuyết táo bạo nhất, Hyzen là nơi mà những đại dương sâu thẳm bao phủ toàn bộ bề mặt. Còn phía trên là một bầu khí quyển giàu hỷ rộ, một sự kết hợp kỳ lạ nhưng lại có thể tạo ra điều kiện hoàn hảo để sự sống nhen nhóm và phát triển. Để xác thực giả thuyết đầy tiềm năng này, các nhà khoa học đã tiếp tục sử dụng kính viễn vọng không gian James Webb để quan sát K-28B kỹ lưỡng hơn. Mục tiêu là tìm ra những dấu hiệu không thể chối cãi về sự sống. Và kết quả thực sự vượt xa mọi kỳ vọng. Trong những dữ liệu phân tích mới nhất, James Webb đã phát hiện sự hiện diện của hai hợp chất hiếm ngập trong bầu khí quyển của K-28B. Đó là dimethyl sulfide và dimethyl disulfide. Cả hai đều là dấu hiệu hóa học mà chúng ta chỉ biết đến là sản phẩm phụ của sự sống trên trái đất. Trên trái đất, dimethyl sulfide hay DMS là một trong những dấu hiệu sinh học đặc trưng nhất. Điều thú vị là nó không đến từ các sinh vật lớn hay các quá trình phức tạp, mà lại xuất phát từ một thế giới vô hình trong lòng đại dương. Ẩn sâu dưới lại nước tưởng chừng tĩnh lặng ấy là hàng tỷ tỷ sinh vật phủ ru, những sinh vật nhỏ bé hơn cả hạt bụi, trôi nổi giữa đại dương bao là. Chúng có thể nhỏ nhưng lại nắm giữ vai trò sống con trong hệ sinh thái và thậm chí ảnh hưởng đến cả khí hậu toàn cầu. Trong quá trình sống, phủ ru tiết ra một hợp sất đặc biệt gọi là DMSP như một cách để thích nghi với môi trường, điều hòa áp suất hay bảo vệ bản thân khỏi ánh sáng mặt trời. Khi chúng chết đi hoặc bị các sinh vật khác điều hóa, DMSP sẽ bị phân hủy và biến đổi thành DMS, một hợp sất dễ bay hơi. DMS sau đó thoát khỏi mặt biển, bốc lên không trùng, nơi nó góp phần hình thành mây và ảnh hưởng đến khí hậu. Nhưng quan trọng hơn cả, DMS là một dấu ấn mà chỉ có sự sống mới để lại. Nồng độ DMS và DMDS trong mồ khí quyền của K2-18b lớn hơn nhiều so với trên trái đất. Trên hành tinh của chúng ta, chúng thường có khoảng dưới một phần tỷ theo thể tích, còn trên K2-18b, chúng được ước tính hơn 10 phần triệu thể tích, mạnh hơn hàng nghìn lần so với trên trái đất. Giáo sư Nikul Madhusuhan từ Viện Thiên văn học Cambridge dẫn đầu nghiên cứu chia sẻ, tín hiệu rất rõ ràng và mạnh mẽ, các công trình lý thuyết trước đây đã dự đoán nồng độ cao khí chứa lưu hình như DMS và DMDS có thể tồn tại ở thế giới hai dân. Giờ đây, chúng ta đã quan sát được điều đó phù hợp với những gì đã dự đoán. Với tất cả những gì chúng ta biết về hành tinh này, một thế giới hai dân với đại dương đầy sự sống là kịch bản phù hợp nhất với dữ liệu mà chúng ta có. Mặc dù kết quả nghiên cứu rất thú vị, tuy nhiên, nhóm nghiên cứu tỏ ra thận trọng. Ông cho rằng cần có thêm nhiều quan sát độc lập khác trước khi tuyên bố con người thực sự tìm ra sự sống trên các hành tinh khác. Đặc biệt, cần kiểm tra xem liệu hai hợp chất kia có thể được tạo ra bằng phương pháp phi sinh học nào đó hay không. Vậy nếu những dấu vết hóa học đó là thật, DMS, DMDS, mê tan, carbon dioxide cùng với dấu hiệu của hơi nước, thì điều đó nói gì về K-218B? Điều gì có thể tồn tại trên thế giới xa xôi ấy? Trước tiên, hãy xem xét đến điều kiện bội trường. K-218B nhận được mức sạn tương tự như trái đất nhận được từ mặt trời. Nhiệt độ của nó giao động từ khoảng 250 độ K đến 300 độ K, tức khoảng âm 23 độ C đến 27 độ C. Việc hành tinh này có thể ở được hay không phụ thuộc vào bầu khí quyển. Với khí quyển giàu hero, áp suất cao và nhiệt độ vừa đủ cho nước lòng tồn tại, K-218B có thể đang sở hữu một đại dương toàn cầu, một thế giới nước khổng lồ nằm dưới lớp mây hydrogen dày đặc. Mọi sự sống, nếu có, sẽ phải thích nghi với điều kiện tối tăm, áp lực lớn và năng lượng ít ỏi xuyên qua tầng khí quyển. Trong bối cảnh đó, dạng sống phổ biến nhất mà các nhà khoa học suy đoán là các vi sinh vật biển, tương tự như sinh vật cổ xưa nhất từng xuất hiện trên trái đất. Chúng có thể tồn tại trong môi trường thiếu oxy, tận dụng nguồn năng lượng hóa học tờ phản ứng giữa nước và khoáng chất ở đáy đại dương, giống như các hệ sinh thái ở khen đất thủy nhiệt sâu dưới đáy đại dương của chúng ta ngày nay. Nhưng giả thuyết không dừng lại ở đó. Một số nhà thiên văn học cho rằng, nếu điều kiện ổn định đủ lâu, sự sống trên K-218B hoàn toàn có thể tiến hóa thành các dạng sống phức tạp hơn, thậm chí là sinh vật nổi trôi trong lớp đại dương phía trên, hấp thu ánh sáng màu nhạt xuyên qua các đám mây hydrogen như cách thực vật sử dụng quang hợp. Những sinh vật này có thể trôi lơ lửng như sứa, hoặc tồn tại như túi sinh học bay nổi bằng khí nhẹ trong tầng khí quyển. Cũng không loại trừ khả năng, nếu điều kiện tiến hóa thuận nợi và thời gian đủ dài, sự sống trên K-218B có thể đã phát triển những hình thức nhận thức. Một nền văn minh hải dương xa lạ, thông minh và thầm lặng, sống ẩn mình dưới lớp mây dày, quan sát vũ trụ từ bên kia màn xương. Nếu những phân tử hóa học mà James Webb ghi nhận không phải là ngẫu nhiên, nếu DMS và DMDS không đến từ hiện tượng vật lý vô chi, mà từ một dạng sống thực sự đang tồn tại, hít thở và sinh sống ở cách trái đất hơn 120 năm ánh sáng, thì điều đó sẽ thay đổi mọi thứ. Thay đổi cách chúng ta nhìn về vũ trụ, thay đổi cách chúng ta nhìn về chính mình. Bởi vì trong suốt hàng thế kỷ, con người luôn tin rằng chúng ta là trung tâm, là sinh vật duy nhất có ý thức trong một khoảng không gian manh mông của vũ trụ. Nhưng nếu K2-18b có sự sống, điều này có nghĩa là vũ trụ không hề im lặng như ta tưởng tượng. Mà ngược lại, nó sống rộng, phức tạp và tràn đầy những khả năng ngoài sức tưởng tượng. Nó đặt ra những câu hỏi sâu xa hơn bất kỳ cuộc thám hiểm nào. Liệu sự sống có phổ biến trong vũ trụ? Liệu có bao nhiêu trái đất thứ hai đang ẩn mình trong bóng tối? Và quan trọng hơn, liệu chúng ta có đang bị quan sát giống như cách chúng ta đang quan sát họ hay không? Về mặt khoa học, nếu được xác nhận, đây sẽ là phát hiện vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại, vượt qua cả việc tìm ra lửa, phát minh kính thiên văn hay đặt chân lên mạng trăng. Bởi nó chứng minh một điều, chúng ta không đơn độc trong vũ trụ. Tuy nhiên, ở khoảng cách 124 năm ánh sáng, thì con người làm sao có thể đến đó và kiểm chứng? Câu hỏi này thực sự khó, bởi vì như chúng ta biết, hiện nay tàu vũ trụ bay xa nhất của nhân loại đó là Voyager 1. Sau hành trình hơn 47 năm, nó mới chỉ bay được khoảng 25 tỷ km, tương đương khoảng 23 giờ ánh sáng. Với tốc độ như vậy, con tàu phải mất khoảng 47.000 năm bay không ngừng nghỉ mới vượt qua được 124 năm ánh sáng. Đây chắc chắn là kết quả không ai mong muốn. Nhưng công nghệ của chúng ta chỉ có như vậy. Trừ khi trong tương lai, các nhà khoa học có thể chế tạo ra những tàu vũ trụ siêu hiện đại, có thể dịch chuyển tức thời, thì chúng ta mới có hy vọng ghé thăm được K2-18B. Dù rất khó để đặt chân đến K2-18B, nhưng chính khoảnh khắc này khi chúng ta phát hiện ra DSM-DMHD, chúng ta hiểu rằng thế giới đó có thể tồn tại sự sống. Chúng ta vừa tiến một bước dài, không phải bằng đôi chân mà bằng nhận thức. Cảm ơn bạn đã đồng hành cùng với Top Thú vị trong video ngày hôm nay. Nếu thấy video này hay và đáng suy ngẫm, đừng quên nhấn thích, chia sẻ và đăng ký kênh để không bỏ lỡ các video thú vị khác nhé! Hẹn gặp lại bạn ở một nơi nào đó giữa các vỉ sao trong các chuyến hành trình tiếp theo. Thân ái chào tạm biệt!