TIẾT 2. LUYỆN TẬP VỀ HAI GÓC KỀ BÙ.

Cô chào các em, chào mừng các em đến với Tiết học ngày hôm nay. Cô cho chúng ta sẽ cùng nguyện tập các bài tập liên quan đến góc kề bù. Cô có bài toán số 1, cho hình vẽ sau. Hãy chỉ ra các cặp góc kề bù. Để chỉ ra các cặp góc kề bù trong hình vẽ trên, chúng ta sẽ dựa vào dấu hiệu để nhận biết góc kề bù. Đó chính là các góc có một cặp cạnh là tiền đối của nhau. Và cạnh còn lại là cạnh chung phải không? Hai góc kề bù thì sẽ tạo với nhau một góc bẹp, tức là 180 độ. Vì thế, cô có thể dựa vào các dấu hiệu như sau. Thứ nhất là cô có thể dựa vào các tiền đối nhau. Hai cặp cạnh là hai tiền đối nhau. Như vậy, nếu cô có 3 điểm nằm trên các cạnh, thì cô sẽ có 3 điểm thẳng hàng phải không? Vậy thì chúng ta sẽ nhìn vào hình và nhận biết cho cô 3 điểm nào thẳng hàng. Hoặc có thể dựa vào các tiên đối nhau. Chúng ta sẽ dùng thước đo độ để đánh dấu các tiên đối nhau tạo thành một góc bẹp nhé. Cô nhìn thấy 3 điểm A, F, E là 3 điểm thẳng hàng. Và các tiền đối nhau ở đây là tiền F, A và tiền F, E. Như vậy, nếu đặt thước vào đây để đánh dấu, thì chúng ta sẽ có cặp góc cây bù. Đó là góc G, F, A và G, F, E. Ngoài ra, chúng ta dễ dàng thấy 3 điểm C, B và D cũng là 3 điểm thẳng hàng. Các tiền C, B và C, D là các tiền đối nhau. Như vậy, dựa vào các tiền C, B, C, G và C, D, cô có các góc cây bù gồm có góc G, C, B và G, C, D. Chúng ta còn thấy tiền G, A và tiền G, D là các tiền đối nhau. Tiền G, F cũng trung gốc với tiền G, A và tiền G, D tạo thành cặp góc cây bù là góc F, G, A và F, G, D, phải không? Tương tự như vậy, về phía bên này, cô cũng có góc C, G, A và C, G, D là các cặp góc cây bù. Hay dựa vào tiền G, F và tiền G, C là các tiền đối nhau. Tiền G, A cũng trung gốc với hai tiền G, C và G, F, cô có cặp góc A, G, F và A, G, C là hai góc cây bù. Tương tự như vậy, cô cũng có góc C, G, D và F, G, D cũng là hai góc cây bù, phải không? Còn nữa không các em? À, chúng ta tìm được sáu cặp góc cây bù thôi, dựa vào các dấu hiệu là ba điểm thẳng hàng, hoặc là các kia đối nhau, đúng không nào? Các em chuyển sang bài toán số 2, vẽ góc A, U, B bằng 50 độ và góc B, U, C bằng 60 độ, sao cho góc A, U, B và góc B, U, C kề nhau, tính số đo góc A, U, C. Cô sẽ hướng dẫn các em vẽ hình như sau. Trước hết là các em quan sát hai góc A, U, B và B, U, C là kề nhau, thì sẽ có một cạnh chung và ở đây là cạnh chung U, B, phải không? Vậy trước hết cô sẽ góc, vẽ góc A, U, B bằng 50 độ. Đầu tiên chúng ta lấy điểm O, rồi vẽ tiêu O, A. Lưu ý cho cô điểm A nằm trên tia, rồi đặt thước đo độ sao cho tâm của thước chung với tâm O. Cạnh O, A chung với vạch số 0. Ở đây vạch số 0 của cô màu đỏ, nên cô sẽ tính theo vòng màu đỏ trên thước. Như vậy, 50 độ là điểm này phải không nào? Đây chính là điểm B. Chúng ta nối điểm B với O được tiêu OB và góc A, OB lúc này bằng 50 độ. Làm thế nào để vẽ tiêu OC thì chúng ta sẽ quan sát tiếp. Góc B, OC thì bằng 60 độ, cho nên chúng ta sẽ đặt thước đo độ chung với cạnh OB. Nhưng khi đó tiêu OC sẽ nằm về phía nào? Thì các em lưu ý, vì 2 góc A, OB và B, OC là kề nhau, cho nên chúng ta lấy đường thẳng chứa tiêu OB làm trung tâm, thì tiêu A và tiêu OC phải nằm khác phía nhau, phải không? Như vậy, tiêu OC sẽ phải nằm về phía khác phía với tiêu A, do đó khi đặt thước, cô sẽ đặt thước như thế này, và tâm của thước chung với điểm O, vạch số 0 của thước chung với tiêu OB, và cô sẽ tính điểm C nằm khác phía với điểm A, so với đường thẳng chứa tiêu OB. Như vậy, cô sẽ quan sát vòng màu đỏ, phải không? 60 độ là điểm này, và đây chính là điểm C. Nối C với O, cô có góc COB bằng 60 độ, và 2 góc OAB và BOC là 2 góc kề nhau, có chung tiêu OB và tiêu OA, tiêu OC nằm khác phía nhau, so với đường thẳng chứa tiêu OB. Các em đánh dấu các góc 50 độ và 60 độ. Trong trường hợp này, các em thấy rằng, vì tiêu OB nằm giữa tiêu OA và tiêu OC, nên chúng ta sẽ có góc AOC bằng tổng 2 góc AOB, cộng với góc BOC, và chúng ta nhầm được bằng 110 độ, phải không? Hãy trình bày lời giải. Cô trình bày như sau, vì góc AOB và góc BOC là các góc kề nhau, và có cạnh chung là tiêu OB, nên cô có tiêu OB sẽ nằm giữa 2 tiêu OA và OC. Suy ra, góc AOC sẽ bằng góc AOB, cộng với góc BOC. Đây chính là công thức cộng góc trong trường hợp tiêu nằm giữa 2 tiêu, có đúng không? Cạnh chung nằm giữa 2 cạnh còn lại thì chúng ta mới có công thức cộng góc đối với 2 góc kề nhau. Từ đây, thay số bằng 50 độ, cộng 60 độ, và bằng 110 độ. Nhớ kết luận, vậy góc AOC bằng 110 độ. Trong bài toán này, các em lưu ý khi vẽ góc COB bằng 60 độ, thì chúng ta sẽ không vẽ về phía có tiêu OA, mà chúng ta phải vẽ về phía ngược lại. Sao cho tiêu OC không cùng phía với tiêu OA so với đường thẳng chứa tiêu OB. Các em đã rõ chưa nào? Chúng ta chuyển sang bài số 3. Quan sát hình bên, tìm các góc kề với góc XOI, tìm số đo của góc TOZ, biết góc XOI bằng 20 độ, góc XOT bằng 90 độ, và góc IOZ bằng góc ZOT. Các em trình bày cho cô lời giải câu A. Để tìm góc kề với góc XOI, thì chúng ta sẽ tìm các góc có chung cạnh với góc XOI. Ở đây các em quan sát nếu lấy cạnh OI là cạnh chung của các góc kề với góc XOI, thì cô sẽ quan sát kéo dài tiêu OI để thành đường thẳng chứa tiêu OI. Quan sát về 2 phía của đường thẳng chứa tiêu OI, thì cô thấy tiêu OX và tiêu OZ nằm về 2 phía. Do đó cô có góc XOI và góc IOZ là 2 góc kề nhau phải không? Ngoài ra cô thấy tiêu OX và tiêu OT cũng nằm về 2 phía của đường thẳng chứa tiêu OI. Như vậy cô cũng có góc XOI và góc IOT là 2 góc kề nhau. Và như vậy chỉ có 2 góc này thôi. Chúng ta trả lời như sau. Các góc kề với góc XOI là góc IOZ và góc IOT. Nếu lấy OX làm cạnh chung của các góc kề với góc XOI thì chúng ta thấy rằng trên hình vẽ thì các tiêu OZ và OT đều nằm về cùng 1 phía so với tiêu OX. Do đó chúng ta sẽ không có các góc kề với góc XOI mà có chung cạnh OX phải không nào? Ý B, tìm số đo của góc TOZ thì chúng ta quan sát góc TOZ bằng góc XOI và bằng 1 nửa góc TOI phải không? Như vậy nếu chúng ta tính được góc TOI thì sẽ tính được góc TOZ. Vậy thì trước hết cô sẽ đi tính góc IOT và dễ dàng nhầm được về góc XOI cộng với góc IOT bằng góc XOT. Nên chúng ta sẽ lấy góc XOT trừ đi góc XOI bằng 90 độ trừ 20 độ bằng 70 độ. Rồi tính được góc TOZ bằng góc ZOI và bằng 1 nửa góc IOT và cô tính được bằng 35 độ. Vậy chúng ta sẽ trình bày lời giải như thế nào? Trước hết thì để tính góc IOT, cô sẽ dựa vào công thức cộng góc và để có công thức cộng góc thì chúng ta sẽ lập luận TOI nằm giữa TOX và TOT. Vì TOI nằm giữa TOX và TOT nên ta có góc XOI, XOT bằng góc XOI cộng góc IOT. Từ đây thì suy ra góc IOT bằng góc XOT trừ đi góc XOI bằng 90 độ trừ 20 độ và bằng 70 độ. Sau đó các em sẽ lập luận vì TOZ nằm giữa TOI và TOT nên ta có góc IOT sẽ bằng góc IOZ cộng với góc XOT. Đây là công thức cộng góc đối với các góc kề nhau. Mà góc IOZ lại bằng góc XOT theo đầu bài trò ở đây. Nên suy ra góc IOT sẽ gấp 2 lần góc TOZ phải không nào? Từ đó thì các em suy ra góc TOZ sẽ bằng 1 phần 2 góc IOT và thay số bằng 1 phần 2 x 70 độ bằng 35 độ. Khi xét các góc kề thì chúng ta sẽ kiểm tra các cạnh chung. Và để cộng trừ các góc thì chúng ta sẽ lập luận các góc kề có tuyên nằm giữa thì sẽ có công thức cộng góc sau đó mới tiến hành các phép trừ và thay số. Về nhà các em sẽ luyện tập làm cho cô các bài tập số 4, số 5 và số 6 nhé. Hãy chụp màn hình lại để chúng ta đọc kỹ đề và làm các bài toán này rồi có thể gửi cho cô trong phần bình luận phía cuối video nhé. Bài học của chúng ta đến đây là kết thúc rồi. Hẹn gặp lại các em ở các bài học tiếp theo.